ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਸੁੰਦਰ ਸੜਕਾਂ, ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਨਾਪੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਸੱਚੀਆਂ-ਸੁੱਚੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਰਹਿਤ-ਬਹਿਤ, ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਉਸਾਰੂ ਸੋਚ ਦੀ ਤੱਕੜੀ ਵਿਚ ਹੀ ਤੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਸਵੱਟੀ ’ਤੇ ਜੇਕਰ ਅਜੋਕੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਤੀਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਚਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾ ਉੱਪਰ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਦੇ ਬੱਦਲ ਛਾਅ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਲਾਤਕਾਰਾਂ, ਕਾਮੁਕ ਅਯਾਸ਼ੀ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ, ਗੈਂਗਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ, ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਨੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਜੜ੍ਹੋਂ ਹੀ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਿਲਗੀਰੀ, ਨਿਰਾਸਤਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੋਗਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਘਾਤਕ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਲਮ ਨੂੰ ਭੋਗ ਰਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਤਰਸਯੋਗ ਹਾਲਤ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਬਚ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਜਿੱਥੇ ਪਰਵਾਰਿਕ ਲੋਕੀਂ ਹੱਸਦੇ-ਖੇਡਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਾਬ, ਅਫੀਮ, ਭੁੱਕੀ, ਭੰਗ, ਕੁਕੇਨ, ਹੈਰੋਇਨ, ਸਮੈਕ, ਕਰੈਕ, ਨਸ਼ਾਆਵਰ ਗੋਲੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਮਾਰੂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਦਲ-ਦਲ ਵਿਚ ਖੁੱਭੀ ਹੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਮਾਣਮੱਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਭੰਗ ਦੇ ਭਾੜੇ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਾਇਜ਼ ਤੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਨਸ਼ੇ ਧੜਾ-ਧੜ ਵੇਚੇ ਤੇ ਖਰੀਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕੀਂ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਗਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਬੇਤੁਕੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਨੌਜਵਾਨ ਰੁੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਘਾਤਕ ਤੇ ਕੁਲੱਛਣ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸਿਖਰਾਂ ’ਤੇ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ, ਏਡਜ਼ ਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਬੀਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਨੱਕੋ-ਨੱਕ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ। ਤਰਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨੱਕ ਰਗੜ-ਰਗੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਔਲਾਦ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਖੌਅ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਪੰਖੇਰੂ ਬਣ ਕੇ ਉਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਵਿਰਸੇ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਨਾਂਮੱਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਭੋਗ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ‘ਕੂੜੁ ਫਿਰੈ ਪਰਧਾਨੁ ਵੇ ਲਾਲੋ’ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਰੱਗਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਵਾਨੀ ਭੰਗ ਦੇ ਭਾੜੇ ਰੁਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲੀਆਂ ’ਚ ਲੱਗੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਸੜ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲ ਮਾੜੀਆਂ ਵੀ ਸੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਨਣ-ਮੁਨਾਰੇ ਵੀ ਹੁਣ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਦੇ ਅੱਡੇ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਮਾਇਆ ਦੇ ਲੋਭੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਵੀ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਨਿੰਮੋ-ਝੂਣੇ ਬਣੀ ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਬੈਠ ਗਏ ਹਨ। ਧੀਆਂ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ ਲਈ ਮਰ-ਮਿਟਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਰਬੀਰ ਵਾਰਸ ਲੋਕੀਂ ਵੀ ਅੱਜ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਗਏ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਅਣਖ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਂਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਡਰਨ ਸ਼ਾਪ ਧੀਆਂ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ, ਹੋਟਲਾਂ ਤੇ ਮੋਟਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਟੇਜਾਂ ਤੇ ਅੱਧ-ਨੰਗੇ ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰੰਨਾਂ-ਬੋਧੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਈਆਦ ਬਣੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ‘ਸਰਮੁ ਧਰਮੁ ਦੁਇ ਛਪਿ ਖਲੋਏ ਕੂੜੁ ਫਿਰੈ ਪਰਧਾਨੁ ਵੇ ਲਾਲੋ’! ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਪੇ ਕੁਮਾਪੇ ਤੇ ਪੁੱਤ ਕਪੁੱਤ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਗੁਰੂਆਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੌਮ ਦੀ ਮਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਕੌਮ ਦੀ ਨਾਨੀ ਮਾਂ ਵੀ ਸਿਸਕੀਆਂ ਲੈ ਰਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਔਲਾਦ ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਧੱਕੇ ਖਾਂਦੀ ਫਿਰੇ, ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਭਾਸਦਾ। ਉਹ ਹੱਕ-ਸੱਚ ਦੇ ਵਡਮੁੱਲੇ ਅਸੂਲਾਂ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਵਿਰਸੇ, ਧਰਮ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਨੂੰ ਘਸੀ ਪਿਟੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਜੋਂ ਗਰਦਾਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਬਾਬਰ ਬਾ ਐਸ਼ ਕੋਸ਼ ਕਿ ਆਲਮ ਦੁਬਾਰਾ ਨੇਸਤ’। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋ ਤਾਂ ਖੂਬ ਮੌਜ ਮੇਲਾ ਕਰੋ; ਐਸ਼ਾਂ ਕਰੋ; ਅੱਗਾ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਡੀ ਸਤਿਕਾਰਤ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਆਪਣੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਕਸ ਗਵਾ ਬੈਠੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਭੱਦਰਪੁਰਸ਼ ਲੀਡਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨੀ ਸੀ ਉਹ ਖੁਦ ਕੁਰਾਹੇ ਪੈ ਕੇ ਹਫਰਾ-ਤਫਰੀ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਹਨ। ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੀਖਣ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਮਲਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਾਰੇ ਆਲਮ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ ਵਿਚ ਫਸੀਆਂ ਬੇਬਸ ਹੋਈਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ‘ਘਰ ਵਾਪਸੀ’ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਤਵਾਰੀਖ਼ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਡਟ ਕੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਹਾਲੀਂ ਖ਼ੂਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁੱਕਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਰ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਧੁਰੇ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟੇ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ, ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਾਰਸ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ, ਤਵਾਰੀਖ਼, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਿਆਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਰਥਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਕੌਮੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ ਸਬੰਧੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ’ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜ਼ੀਮ ਮਹਿਲ ਨਹੀਂ ਉੱਸਰਿਆ ਕਰਦੇ। ਬੇਅਸੂਲੇ ਅਨੁਯਾਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਨਹੀਂ ਅਖਵਾ ਸਕਦੇ। ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਪਰ ਅਸੀਂ ਪਦਾਰਥਕਤਾ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ। ਆਖਰਕਾਰ, ਪਦਾਰਥਕਤਾ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਕੁੰਡੇ ਥੱਲੇ ਹੀ ਚੱਲਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਮ ਥੱਲੇ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਹਵਸ ਨੇ ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕਿੱਤਾ ਤੇ ਪੈਸਾ ਮੁਖੀ ਹੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਵਿੱਦਿਆ ਤੀਸਰਾ ਨੇਤਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਸਰਬਪੱਖੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਚਰਨ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨ-ਬਦਿਨ ਵਧ ਰਹੇ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵੱਲ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ‘ਆਚਰਨ ਦੀ ਮੌਤ’ ਸਾਨੂੰ ਕੱਖੋਂ ਹੌਲਿਆਂ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਬਲਾਤਕਾਰੀ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ, ਚੋਰੀਆਂ, ਡਾਕਿਆਂ, ਕਤਲਾਂ, ਨਸ਼ੇਬਾਜ਼ੀ, ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਸਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਅਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪੁਲਿਸ ਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਚਿਆਰੂ ਤੇ ਚੁਸਤ-ਦਰੁਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਵਧੀਆ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਬਣਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਅਜੋਕੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਕਿਰ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਐਸੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ, ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸਾਂ ਵਿਚ ਯੋਗ ਬਦਲੀ ਕਰ ਕੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ, ਟੀਚਰਾਂ, ਪ੍ਰੀਚਰਾਂ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵਡਮੁੱਲਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਕੱਲੀ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਦੌੜ ਸਾਨੂੰ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਖੜੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਚਨਾਤਮਕ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਮੱਛੀ ਵੀ ਪੱਥਰ ਚੱਟ ਕੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ! ਸਚਿਆਰੂ ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਕ ਨਿਯਮਾਂ, ਸਦਾਚਾਰਕ ਵਤੀਰੇ, ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਨੇਮਬੱਧਤਾ, ਨੇਕ-ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਨੇਕ-ਚਲਨੀ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਬਣਨ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਐਸਿਆਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਲੋਕ ਲਹਿਰਾਂ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਵਰਗੀ ਗਗਨ ਵਰਗਾ ਸਰੂਪ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਉੱਜਲ ਭਵਿੱਖ ਹੈ। ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਵਾਰਸ ਹੈ। ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੋਣਹਾਰ ਤੇ ਸੱਤਵਾਦੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਨ ਵੱਲ ਯੋਗ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇਗੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਦੇਵੇਗੀ। |
