ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ‘ਕੌਰਵਾਂ-ਪਾਂਡਵਾਂ’ ਦੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਯੁੱਧ, ਯੂਨਾਨੀ ਯੁੱਧ (GREECE-WAR) ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋਰਾਇਯੁੱਧ (WAR OF TROY) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਿਖਾਰੀ ਲਾਰਡ ਅਲਫਰੈਡ ਟੈਨੀਸਨ (LORD-ALFRED TENNYSON) ਵੱਲੋਂ ਯੂਲਿਸਿਜ਼ (ULLYSESE) ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਾਰ ਨੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸੰਸਾਰ ਮਹਾਂਯੁੱਧ (ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਂਯੁੱਧ 1914-1919 ਈ. ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ 1939-45 ਈ.) ਵੇਖੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਯੁੱਧਾਂ, ਯੁੱਧਾਂ ਅਤੇ ਲੜਾਈਆਂ (WORLD WAR, WAR AND BATTLES) ਵਿਚ ਅੰਤ ਖਤਰਨਾਕ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰਾਂ— ਐਟਮ ਬੰਬਾਂ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਬੰਬਾਂ, ਮਾਰਟਰ ਤੋਪਾਂ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੇਦਰਦੀ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਲੜਾਈ ਜੋ ਤੋਪਾਂ, ਮਾਰਟਰ ਗੰਨਾਂ, ਹੱਥ ਗਰਨੇਡਾਂ, ਲਾਈਟ ਮਸ਼ੀਨ-ਗੰਨਾਂ, ਬੰਦੂਕਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਲੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੁੱਧਪੋਤਾਂ, ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਲੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਸਰੀ ਹਵਾ ਵਿਚ ਹੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਠੋਸ ਧਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਹੇਠ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਹਵਾਈ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਹੇਠ ਕੋਈ ਓਟ-ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਲੜਾਈ, ਵਿਣੁ ਥੰਮ੍ਹਾ ਗਗਨੁ ਰਹਾਇ ਸਬਦੁ ਨੀਸਾਣਿਆ ਤਥਾ ਕਹੁ ਰੇ ਪੰਡਿਤ ਅੰਬਰੁ ਕਾ ਸਿਉ ਲਾਗਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਾ (ਅੰਬਰ-ਗਗਨ) ਵਿਚ ਹੀ ਲੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਜਾਨ ਦੇ ਖੋਅ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਕਹਿ ਲਉ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਂਬਾਂਜ਼ ਲੜਾਕੂ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਹੀ ਓਟਆਸਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕਮਾਲ ਦੇ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਖਿਡੌਣੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਸੂਰਬੀਰ ਯੋਧੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦੁੱਤੀ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗਾਂ-ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਬੜੇ ਹੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨੇ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ 1971 ਈ. ਵਿਚ ਹੋਏ ਪਾਕਿ-ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਸਰਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਆਮ ਸਧਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਤਥਾ ਦੇਸ਼-ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ-ਨਿਵੇਕਲੇ ਸੂਰਬੀਰ ਯੋਧੇ ਮੌਤ ਦੇ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਪਾ ਕੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਜੁਰਅਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਸ਼ਹੀਦ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕੀਏ।

ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਧਰਮ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨਜੁਗਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਮੁਕੰਮਲ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਉਸ ਲਈ ਇਕ ਸੰਪੂਰਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰਬਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ (ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ) ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਚਿਤਵੇ ‘ਸਚਿਆਰ’ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਿਰਜ ਕੇ, ਸਵਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਕੀ ਫ਼ੌਜ। ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮ ਕੀ ਮੌਜ। (ਸਰਬ ਲੋਹ ਗ੍ਰੰਥ) ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਬੀਰ ਮੇਰਾ ਮੁਝ ਮਹਿ ਕਿਛੁ ਨਹੀ ਜੋ ਕਿਛੁ ਹੈ ਸੋ ਤੇਰਾ ਤਥਾ ਕਬੀਰ ਮੁਹਿ ਮਰਨੇ ਕਾ ਚਾਉ ਹੈ ਮਰਉ ਤ ਹਰਿ ਕੈ ਦੁਆਰ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜੁਗਤ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਖ (ਖ਼ਾਲਸਾ) ‘ਅਕਾਲ-ਪੁਰਖ’ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਜੈਕਾਰਾ “ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ ॥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹ ॥” ਇਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਭਾਵ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਜਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ਾਲਸਾ ਗੁਰਸਿੱਖ-ਸੂਰਤ, ਸਿਧਾਂਤ, ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਜੁਗਤ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਈ ਤੋਂ ਨਿਵੇਕਲਾ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਿਚ ਖੜਿਆ ਵੀ ਝੱਟ-ਪੱਟ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਦਭੁਤ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਕਬਹੂ ਜੀਅੜਾ ਊਭਿ ਚੜਤੁ ਕਬਹੂ ਜਾਇ ਪਇਆਲੇ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੋਂ ਕੋਈ ਯਾਦ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਆਇਆ ਗਇਆ ਮੁਇਆ ਨਾਉ॥ ਪਿਛੈ ਪਤਲਿ ਸਦਿਹੁ ਕਾਵ॥ ਹੀ ਹੋ ਨਿਬੜਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਕੁਝ ਵਿਰਲੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਹੈਨਿ ਵਿਰਲੇ ਨਾਹੀ ਘਣੇ ਫੈਲ ਫਕੜੁ ਸੰਸਾਰੁ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਅਦੁੱਤੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ, ਦਲੇਰੀ, ਬੁਲੰਦ ਹੌਂਸਲੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਜਿੱਡੇ ਜੇਰੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਖੌਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਇਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਵਲ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਐਸਾ ਨਿਵੇਕਲਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦਾ ਸਿਰ ਮਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਫੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੀ ਸਿਰੜ, ਸਿਦਕ, ਦਿਲਾਵਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਸਦਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਹ ਬੜੇ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਉਪਰੰਤ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਪਹਾੜ ਜਿੱਡੇ ਜੇਰੇ ਅਤੇ ਬੁਲੰਦ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੱਟੜ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਮਰੱਥਾ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਦਿਲਾਵਰੀ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਣ ਅਤੇ ਅਹਿਸਾਸ ਅਨੋਖਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਰਲਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਿਸ ਫਲਾਇਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਜੈੱਟ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਉਸੇ ਸਲੀਮ ਬੇਗ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ, ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਬੁਲੰਦ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਇਕ ਪੂਰਾ ਲੇਖ ਲਿਖ ਕੇ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕੈਸ਼ਰ ਤੁਫ਼ੈਲ ਨੇ ਵੀ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਸਿਰਜਿਆ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਅਨੰਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਸਰਦਾਰ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਅਨੁਸਾਰ “ਇਕ ਮੁਠ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਖਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਲੰਗਰਾਂ 'ਚੋਂ, ਘੂਰ ਘੂਰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਡਰਾਵੇ ਤੇਰਾ ਖ਼ਾਲਸਾ।” ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਫੁੱਟ ਪਾਉ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀ ਸਾਡੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 30 ਜੂਨ, 1948 ਈ. ਨੂੰ ਇਹ ਵੰਡ ਹੋਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਓਂ ਜਨਤਾ ਦਾ ਬੜੇ ਅਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਅਮੁੱਕ ਰਾਜਸੀ ਭੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਤਰੀਖ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ 15 ਅਗਸਤ, 1947 ਈ. ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਇਕ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਉੱਜੜ ਗਏ ਅਤੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਵੰਡ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹਾਲੀਂ ਵੀ ਹਰੇ ਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੱਤਣ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਈ। ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਜੰਗ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਵਿਚਕਾਰ 1947-48 ਈ. ਵਿਚ ਹੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ 1965 ਈ. ਵਿਚ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖ਼ੂਨ ਡੋਲ੍ਹਵੀਂ (FULL SCALE WAR) ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 1971 ਈ. ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1971 ਈ. ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੋ ਟੁੱਕੜੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ।

ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਸਟਰ ਵਾਰੰਟ ਅਫ਼ਸਰ (M.W.O.) ਤੇ ਆਨਰੇਰੀ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸਰਦਾਰ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੱਖੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਈਸੇਵਾਲ ਵਿਖੇ 17 ਜੁਲਾਈ, 1945 ਈ. ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ, ਮੋਹੀ ਵਿਖੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਐਨ. ਡੀ. ਏ. ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ। ਉਪਰੰਤ (N.D.A.) ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕਾਦਮੀ, ਕਾਨ੍ਹਪੁਰ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ-ਪੂਰਵਕ ਸਿਖਲਾਈ (TRAINING) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਕਾਦਮੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਕੈਡਿਟ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ (ਹਵਾਈ ਨੌਕਰੀ) ਬਾਰੇ ਬੜੀ ਗੰਭੀਰਤਾ, ਸੁਚੇਤ ਮਨ ਬਰੀਕੀ ਅਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਉੱਤਮ ਕੈਡਿਟ (BEST CADET) ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਉਪਰੰਤ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 4 ਜੂਨ, 1967 ਈ. ਵਿਚ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਵਿਚ ਨੈੱਟ ਪਾਈਲਟ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾ ਸ੍ਰੀ ਨਗਰ ਏਅਰ ਬੇਸ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ 18 ਸੁਕੈਡਰਨ ਦਾ ਫਲਾਇੰਗ ਬੁਲੈਟਸ" ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਫੌਲੈਂਡ ਨੈੱਟ ਲੜਾਕੂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ (18 SQUADRON, = FLYING BULLETS OF IAF FOLLAND GNAT FIGHTER AIRCRAFT BASED AT SRINAGAR) oi ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸਰਦਾਰ ਬੀ.ਐਸ. ਘੁੰਮਣ ਸਨ।

ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਬਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸਰਦਾਰ ਬੀ.ਐਸ. ਘੁੰਮਣ (ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡਰ) ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ— “ਸਰਦਾਰ ਸੇਖੋਂ ਆਪਣੇ ਹਰ ਸਾਥੀ ਨੂੰ “ਭਾਅ ਜੀ” (BROTHER) ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਨਾਂ (NICK NAME) ਹੀ “ਭਾਅ ਜੀ” ਪੈ ਗਿਆ। ਨੌਜਵਾਨ ਸੇਖੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦਾ ਪਰੰਤੂ ਪੁਰਜੋਸ਼ ਇਨਸਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਭਾਰੀ ਜਾਵਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। "

ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਫਲਤਾ ਸਹਿਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਫੌਜੀ ਹਾਈ ਕਮਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਕਾਇਦਾ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ੧੮-ਸੁਕੈਡਰਨ ਦੇ ਏਅਰ ਬੇਸ ਉੱਤੇ 1967 ਈ. ਵਿਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ 1965 ਈ. ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹੋਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨਾਮੋਸ਼ੀ ਕਾਰਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇਸ਼ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਫੌਜੀ ਛੇੜ-ਛਾੜ (HOSTALATIES) ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1971 ਈ. ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਪੂਰੀ ਜੰਗ (FULL SCALE WAR) ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਜੰਗ ਪੂਰਬੀ ਫਰੰਟ ਉੱਤੇ ਲੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵੰਡਣ ਦੀ ਨੀਯਤ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਫਰੰਟ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਨੂੰ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ (ਦੋ ਮਿੰਟ ਦੀ ਕਾਲ) ਉੱਤੇ ਸੀ। 14 ਦਸੰਬਰ, 1971 ਈ. ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ (PA.F.) ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ (P. A. F.) ਦੇ 26 ਸੁਕੈਡਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਬੇਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਛੇ ਸੈਬਰ ਸੈੱਟ (SABRE-JET FITHER AIRCRAFT) ਲੜਾਕੂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ 18-ਸੂਕੈਡਰਨ ਦੇ ਬੇਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਕੰਟਰੋਲ (CAMBAT AIR PATROL-C.A.P) ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਉਦੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੈਬਰ ਜੈੱਟ ਗੂੰਜਾਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਬੇਸ ਉੱਤੇ ਅੰਧਾਧੁੰਦ ਬੰਬ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਗਰਦ-ਗੁਬਾਰ-ਹਨੇਰਾ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਹਵਾਈ ਬੇਸ ਦੀ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਦੋਂ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸਰਦਾਰ ਬੀ.ਐਸ. ਘੁੰਮਣ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਹੋਏ, ਦੋ ਮਿੰਟ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਉੱਤੇ ਸਨ, ਹਮਲਾਵਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਤਥਾ ਖਦੇੜਨ ਦਾ ਹੁਕਮ (SCRAMBLE) ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸਰਦਾਰ ਘੁੰਮਣ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਹਵਾਈ ਟੁੱਕੜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਨੇ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ- “ਭਾਅ ਜੀ ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ” ਪਰੰਤੂ ਗਰਦ-ਗੁਬਾਰ ਕਾਰਨ ਰਸਤਾ ਨਾ ਦਿਖਣ ਕਾਰਨ ਸਰਦਾਰ ਘੁੰਮਣ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਏ। ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਬੋਝ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਮੌਕਾ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕਥਨ ਗਗਨ ਦਮਾਮਾ ਬਾਜਿਓ ਪਰਿਓ ਨੀਸਾਨੈ ਘਾਉ॥ ਖੇਤੁ ਜੁ ਮਾਂਡਿਓ ਸੂਰਮਾ ਅਬ ਜੂਝਨ ਕੋ ਦਾਉ॥1॥ ਸੂਰਾ ਸੋ ਪਹਿਚਾਨੀਐ ਜੁ ਲਰੈ ਦੀਨ ਕੇ ਕੇ ਹੇਤ॥ ਪੁਰਜਾ ਪੁਰਜਾ ਕਟਿ ਮਰੈ ਕਬਹੂ ਨ ਛਾਡੈ ਖੇਤੁ॥ ਹੀ ਸੀ। ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਮਰਣੁ ਕਬੂਲਿ ਜੀਵਣ ਕੀ ਛਡਿ ਆਸ॥ ਦੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਜਿੱਥੇ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੇਵਲ 40 ਭੁੱਖੇ-ਭਾਣੇ ਸਿੰਘਾਂ-ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪਠਾਨ-ਮੁਗ਼ਲ ਮੁਲਖਈਆਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀਆਂ ਡਾਹ ਕੇ ਲੜਾਈ ਲੜਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ 17 ਸਾਲ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ 14 ਸਾਲ ਨੇ ਆਪ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜੂਝੇ ਅਤੇ ਉਹ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇਖ ਕੇ ਅਸ਼-ਅਸ਼ ਕਰ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਕੋਈ ਬਲਾਅ ਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਾਰੋ-ਮਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ‘ਆਟੇ ਵਿਚ ਲੂਣ’ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾ ਗਏ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਨਿਡਰਤਾ, ਦਿਲਾਵਰੀ ਅਤੇ ਸਹਿਜ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੇ ਪਠਾਨ ਜਾਲਮ ਸੂਬੇਦਾਰ-ਸਰਹੰਦ ਵਜੀਰ ਖਾਨ ਦੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸੀਹੇ ਝਲਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਈ ਪਰ ਈਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕਾਸਦ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਆਪਾ ਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਠੀਕ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦਾ ਰਾਹ ਸਿੱਧਾ
ਵਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਇਆ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦਾ
ਉਹ ਹੈ ਕੌਮ ਪੂੰਜੀ ਦਾਰ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ
ਜਿਹਦੇ ਕੋਲ ਸਰਮਾਇਆ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦਾ

ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰੇ (I N. A. SPLIT OF A SECOND) ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਬਰ ਜੈੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੋ ਸੈਬਰ ਸੈੱਟਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। C.A.P. ’ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡਰ (Y) ਵਾਈ ਸਿੰਘ (NICK NAME) ਨੇ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ ਇਹ ਦੱਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 30 ਮੀਲੀਮੀਟਰ (30 mm) ਫਾਈਰ ਧਮਾਕਾ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਨੇ ਇਕ ਸੈਬਰ ਜੈੱਟ ਫੁੰਡ ਲਿਆ, “ਜਿਹੜੇ ਮਾਰਨ ਆਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ”(HUNTERS WERE HUNTED) ਉਦੋਂ ਹੀ ਇੱਕੋ ਨੈਟ ਫਾਈਟਰ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਪਣੇ ਸੈਬਰ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਝੱਟ-ਪੱਟ 6 ਸੈਬਰ ਜੈੱਟ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਫਲੀਟ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਮਾਂਡਰ ਚੰਗਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦਲੇਰੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ(THERE IS NOT TO REASON WHY. THERE IS BUT TO DO OR DIE) ŠTE 66 ਹੁਣ ਕਿੰਤੂ-ਪਰੰਤੂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਰੋ ਜਾਂ ਮਰੋ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਅਡੋਲਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ “ਛੋੜੂੰਗਾ ਨਹੀਂ” ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਪਾਰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਹਵਾਈ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਇੰਨੀ ਭਾਰੀ ਹੋਈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਕ ਸੈਬਰ ਜੈਟ ਦੇ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਕਾਰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ (WINCHESTER) ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ। (WINCHESTER) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਵਾਈ ਯੁੱਧ ਕੋਡ (CODE) ਸੀ। ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸੈਬਰ ਸੈੱਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਨੈਟ ਫਾਈਟਰ ਉੱਤੇ ਬਾਦਸਤੂਰ ਹਮਲਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡਰ ਕੈਸਰ ਤੂਫੈਲ ਨੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਭਾਅ ਜੀ” ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਸੈਬਰ ਜੈੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰੂ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਸਰ ਤੁਫੈਲ ਨੇ ਵੀ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਤਿਅੰਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਨੇ ਬੈਗ ਸਲੀਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਬਰ ਸੈੱਟ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠਾਂ ਕਰ ਕੇ DIVE ਮਾਰ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਨੈਟ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਗੰਨ ਫਾਈਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸਰਦਾਰ ਘੁੰਮਣ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ, “ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਇਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ (I HAVE A GUY IN FRONT OF ME, BUT SOMEONE GETTING BEHIND ME ALSO) H ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਘੁੰਮਣ ਭਾਅ ਜੀ ਮੇਰਾ ਜਹਾਜ਼ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ - ਆਓ” (BROTHER GHUMAN - I AM HIT - COME) ਇੰਨੀ ਦੇਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰ ਬੇਸ ਤੋਂ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਰੀ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਿਆ ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਲੋਟਣੀਆਂ ਖਾਂਦੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨੌਜਵਾਨ ਫਾਈਟਰ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਹਵਾਬਾਜ਼ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਨ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾ ਗਿਆ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸ੍ਰੋਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖਦਾਇਕ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰਾ ਸ੍ਰੋਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਬੇਸ ਉੱਤੇ ਅੰਤਮ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਬਾਤ ਠੀਕ ਲਗਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਠੀਕ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ:-

“ਮਿਟਾ ਦੇ ਆਪਨੀ ਹਸਤੀ ਕੋ ਅਗਰ ਕੁਛ ਮਰਤਬਾ ਚਾਹੇ।
ਕਿ ਦਾਨਾ ਖ਼ਾਕ ਮੇ ਮਿਲ ਕਰ ਗੁਲੇ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਹੋਤਾ ਹੈ।

ਮਗਰੋਂ ਜਾ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਸ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਬੈਗ ਸਲੀਮ ਮਿਰਜ਼ਾ (ਜੋ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਹੋਏ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦਾ ਦਿਲਾਵਰੀ, ਹਵਾਈ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ-“ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮੌਕਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕੋ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਏਅਰ ਫਾਈਟਰ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਸੈਬਰ ਜੈੱਟਾਂ ਨੂੰ ਫੁੰਡ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਚਾਰ ਸੈਬਰ ਜੈੱਟਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਖਦੇੜਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।” ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਕਸਰ ਸਿੱਖ ਹੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਚਮੁਚ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਵਾਈ ਜੰਗਾਂ-ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਲਾਸਾਨੀ ਮਿਸਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੋਵੇ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਹਵਾਈ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਦਿਲਾਵਰੀ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ-ਉਪਰੰਤ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਅਵਾਰਡ ‘ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ' (PARAM VIR CHAKRA) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੂਰਬੀਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਿਵੇਕਲਾ ਮਹਾਨ ਸਪੂਤ ਹੋ ਨਿਬੜਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪਰਮ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ - ਸਰਬ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਅਜੇ ਤੀਕ ਵੀ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਹੀਰੋ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਪੂਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਬ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਪਰਮ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਵਾਰਡ ਨਾ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੁਣ ਤੀਕ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਬੜੇ ਅਫਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕੌਮ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਕਸਰ ਹੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਪਰੇਡ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਕਰਨਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਪਰ ਨਾ ਮਿਟਣ ਵਾਲਾ ਕਲੰਕ ਹੈ।

ਇਹ ਸਾਰਾ ਵੇਰਵਾ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਘੁੰਮਦਾ ਅਤੇ ਰੜਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਡਾਰ(RADAR) ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ? ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਜਦੋਂ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸਰਦਾਰ ਬੀ.ਐਸ. ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਧੁੰਧੂਕਾਰ - ਗੁਰਬਗੁਬਾਰ ਵਿਚ ਘਿਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਏ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹੋਰ ਫਾਈਟਰ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ ? ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਬਰ ਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਫੰਡੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਤੁਰੰਤ ਚਾਰ ਹੋਰ ਸੈਬਰ ਸੈੱਟ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਰਦਾਰ ਸੇਖੋਂ ਦੀ ਲੜਾਈ 4 : 1 ਵਾਲੀ ਸੀ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹੋਰ ਜਹਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜੇ ਗਏ? 49 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦਾ ਸਜਾਇਆ ਬੁੱਤ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਉਸ ਸ਼ਾਨਾਂਮੱਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਾਲਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁੱਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਾਈਲ ਫ਼ੋਟੋ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਪਾਲਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਅਜਾਇਬ ਘਰ (Museum) ਵਿਚ ਲਗਾਈ ਗਈ। 1985 ਈ. ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਮੈਰਾਇਨ ਟੈਂਕਰ(MARINE TANKER) ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਕਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਸ਼ਹੀਦ ਕੀ ਜੋ ਮੌਤ ਹੈ ਵੋਹ ਕੌਮ ਕੀ ਹਯਾਤ ਹੈ। ਹਯਾਤ ਤੋ ਹਯਾਤ ਹੈ ਵੋਹ ਮੌਤ ਵੀ ਹਯਾਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਲ੍ਹਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਤਾਂ ਕਾਅਬਾ ਭਾਵ ਕੋਈ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:

ਸਹੀਦੋਂ ਕੀ ਚਿਤਾਉਂ ਪੇ ਲਗੇਂਗੇ ਹਰ ਬਰਸ ਮੇਲੇ।
ਵਤਨ ਪੇ ਮਿਟਨੇ ਵਾਲੋਂ ਕਾ ਬਾਕੀ ਯਹੀ ਨਿਸ਼ਾਂ ਹੋਗਾ।

ਤਥਾ

ਸ਼ਹੀਦੋਂ ਕੀ ਕਤਲਗਾਹ ਸੇ ਕਿਆ ਬੇਹਤਰ ਹੈ ਕਾਅਬਾ,
ਸ਼ਹੀਦੋਂ ਕੀ ਖਾਕ ਪੇ ਤੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਹੀ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ ਸ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭੂਰਾ ਕੋਹਨਾ ਨੇ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਦੀ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਥਿਤ ‘ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ’ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਜੇ ਲਾਸਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ।

ਉਕਤ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਰ ਸਾਲ (1967-1971ਈ.) ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਕੇਵਲ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਮਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਲਾਮਿਸਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਉਪਮਾ ਕੇਵਲ ਭਾਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਗੋਂ ਜਿਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਬੈਗ ਸਲੀਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡਰ ਕੈਸਰ ਤੂਫ਼ੈਲ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਵਾਬਾਜ਼, ਦਲੇਰ, ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਹਵਾਬਾਜ਼ (DARE DEVIL) ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁੱਤ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬੁੱਤ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਉੱਥੋਂ ਲੰਘਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਪਰੰਤੂ ਕਿਤਨੇ ਕੁ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਵੱਲੋਂ ਜੰਗ-ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਅਦੁੱਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਦਿਲਾਵਰੀ, ਲਾਮਿਸਾਲ ਹੌਂਸਲਾ, ਨਿਡਰਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਅਤੇ ਅਣਗਹਿਲੀ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ-ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਕਦੀ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਫੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਪੜਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਯੋਗਦਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧਾਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ “ਅੱਧੀ ਤੇਰੀ ਆਂ ਮੁਲਾਹਜ਼ੇਦਾਰਾ ਅੱਧੀ ਹਾਂ ਗਰੀਬ ਜੱਟ ਦੀ” ਵਾਂਗ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗ-ਏ-ਅਜ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ-ਕਿਧਰੇ ਦਰਸ਼ਨਦੀਦਾਰੇ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ “ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਸੀ ਯਾਰ ਫਿਰੰਗੀਆਂ ਦਾ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਸ਼ਾਲੀ” ਵਾਂਗ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਫਰੰਗੀ ਦੀ ਵਫਾਦਾਰੀ ਹੀ ਪਾਲਦੇ ਰਹੇ। ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਦਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦੱਸ ਕੇ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਰਾਜਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਭੁੱਖਾ ਯੂਨਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੋਇਆ ਮਣਾਂ-ਮੂੰਹੀਂ ਬੇਦੋਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵਹਾਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਰ੍ਹਾ ਖੈਬਰ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਇਆ ਉਸ ਸਿਕੰਦਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਫਸੋਸ ! ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦਾ ਕਦੀ ਭਵਿੱਖ ਉੱਜਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਤਥਾ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਾਂਮੱਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੀਸ ਕਰਨ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਰਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ! ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇਹ ਘੋਰ ਅਣਦੇਖੀ ਵੀ ਸਾਡੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕੁਰਾਹੇ ਪੈ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਅਜਾਈਂ ਗਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਦਭਾਗੀ ਹਾਲਤ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡਰ ਸਰਦਾਰ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ, ਪਹਿਲੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਫ਼ ਏਅਰ ਫੋਰਸ (ਪੰਜ ਤਾਰਾ ਮਾਰਸ਼ਲ ਜਰਨਲ-ਫੀਲਡ ਰੈਂਕ) ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਸਰਬ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਲਾਮਿਸਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜ ਦਿੱਤਾ ਪਰੰਤੂ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਵੱਲੋਂ ਕੇਵਲ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਕੇਵਲ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿਚ ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣੇ। ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ ਦਾ ਸਰਬ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਅਵਾਰਡ ‘ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ’ (PARAM VIR CHAKRA) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸਾਡਾ ਸਦਾ ਹੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਮਾਣ ਅਤੇ ਗਰਬ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਮਿਲੇ ‘ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ’ ਦੇ ‘ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ’ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤ ਹਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ ਦੀ ਇਬਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ :-

ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ

ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ

1 ਸੁਕੈਡਰਨ 10877 F (P)

ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਬੇਸ ਉੱਤੇ ਨੈਟ (GNAT) ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਫਲੀਟ, ਜਿਸ ਦੀ ਡਿਉਟੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਸੀ, ਵਿਖੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਧਾੜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਨੈਟ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੌਹਰਤ (REPUTATION) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। 14 ਦਸੰਬਰ, 1971 ਈ. ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸੈਬਰ ਜੈਟਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਧਾੜ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਏਅਰ ਬੇਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸੇਖੋਂ ‘ਤੁਰੰਤ ਡਿਊਟੀ' (SCRAMBLE) ਉੱਤੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਮ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 6 ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਐਨ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਖਤ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਯਕੀਨੀ ਮੌਤ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣਾ ਅਤੀ ਕਠਿਨ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਉਡਾਣ ਭਰ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਦੋ ਸੈਬਰ ਜੈੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਦੋ ਸੈਬਰ ਸੈੱਟਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਐਨ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਹੋਰ ਫਲੀਟ ਸੈਬਰ ਜੈੱਟ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਫਸੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸੇਖੋਂ ਦਾ ਨੈਟ ਹੁਣ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਕ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸੀ, ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਾਵੀਂ ਮੁਠਭੇੜ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਉਪਰੰਤ ਜੋ ਲੜਾਈ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੀ ਉਚਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਈ, ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਕਾਇਮ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਆਖਰਕਾਰ ਕੇਵਲ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਸੈਬਰ ਜੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਦੀ ਗੰਨ ਫਾਈਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਜਿਸ ਪਰਮ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੂਰਬੀਰਤਾ, ਉੱਚਤਮ ਬਹਾਦਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਉਸ ਨੇ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।

ਅਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਠੀਕ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ:

ਯਹ ਜਾਨ ਤੋਂ ਆਨੀ ਜਾਨੀ ਹੈ
ਇਸ ਜਾਨ ਕੀ ਕੋਈ ਬਾਤ ਨਹੀਂ।
ਜਿਸ ਧੱਜ ਸੇ ਕੋਈ ਮਕਤਲ ਕੋ ਗਿਆ।
ਵੁਹ ਸ਼ਾਨ ਸਲਾਮਤ ਰਹਿਤੀ ਹੈ।

ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੇ ਇਕ ਸਦਾ ਚਮਕਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਣਕੇ ‘ਹੀਰੇ’ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਤਥਾ “ਜਦ ਡੁਲਦਾ ਖੂਨ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਤਕਦੀਰ ਬਦਲਦੀ ਕੌਮਾਂ ਦੀ। ਸੱਚਮੁਚ ਹੀ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਈ ਉਸ ਨੇ 1971 ਈ. ਦੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਾ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਅੰਤ ਵਿਚ ਮੈਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਿਧਵਾਂ ਬੇਟ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਰਦਾਰ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਧਾਲੀਵਾਲ) ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਆਪ ਪਿੰਡ ਈਸੇਵਾਲ ਜਾ ਕੇ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਅਮਰ ਸ਼ਹੀਦ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸੇਖੋਂ) ਜੀ ਬਾਰੇ ਭਰਪੂਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ।