ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਨੇੜੇ ਆਹਲੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ. ਬਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਜੀਵਨ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਾਇਆ ਉੱਠ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਬਾਘ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਦਿੱਲੀ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਮਾਂ ਪੁੱਤਰ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਥੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਤੀਖਣ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ, ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਮਿਸਲਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਿਸਲ ਦਾ ਮਿਸਲਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਮਿਸਲ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਮਿਸਲ ਪਿਆ। ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਹੀ ਬਣਿਆ। 1761 ਈ. ਦੇ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦ ਦੀਆਂ 2200 ਤੋਂ ਉਪਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਕਤ ਕਰਾ ਕੇ ਘਰੋ-ਘਰੀਂ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ। ਸਤੰਬਰ 1761 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ। ਕੌਮ ਨੇ ਇਸ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ। 1762 ਈ. ਦੇ ਵੱਡੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜਰਨੈਲਾਂ ਸਮੇਤ ਸ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਏ ਨੇ ਜੋ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਈ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲੱਗੇ 22 ਜ਼ਖ਼ਮ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਬਦਾਲੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵੀ ਉਡਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਨ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਬਣਵਾਉਣ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸ. ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਿਆਸਤ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਨੀਂਹ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਹੀ ਮਿਸਲਦਾਰਾਂ ਨੇ ਰੱਖੀ। 1783 ਈ. ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਫ਼ਤਹਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ ਇਸ ਸਰਦਾਰ ਹੱਥੋਂ ਖੰਡੇ ਬਾਟੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲੈਣੀ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਲਈ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਰਾਗ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਧਨੀ ਇਹ ਗੁਰੂ ਪਿਆਰਾ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1783 ਈ. ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਰਪੁਰੀ ਪਿਆਨਾ ਕਰ ਗਿਆ। ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਦੇ ਦੇਹੁਰੇ ਕੋਲ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧ ਹੈ।