ਲੇਖ - Short Term Sri Guru Granth Sahib Adhyan Course Lorh Ate Mahatav

ਵਿਧੀਵਤ, ਕਿਆਸ, ਮਜ਼ਹਬ
medium
1 July, 2011
1
ਸ਼ਾਰਟ ਟਰਮ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਧਿਐਨ ਕੋਰਸ ਲੋੜ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ
-
ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਲਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਲਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਐਮ. ਏ. ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ, ਸਿੱਖ ਅਧਿਐਨ, ਡਿਪਲੋਮਾ-ਇਨ-ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ, ਡਿਪਲੋਮਾ-ਇਨ-ਡਿਵਿਨਿਟੀ, ਗਿਆਨੀ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਵਜੋਂ ਇਹ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਧੀਵਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵਤਾ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕਿ ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਧਰਮਸਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਵੀ ਸੈਨਾਪਤਿ ਦੱਸਦਾ ਹੈ:

ਧਰਮਸਾਲ ਸੰਗਤਿ ਜਬਿ ਆਵੈ।
ਦਰਸਨ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕੋ ਪਾਵੈ।
ਗੁਰ ਸੰਗਤਿ ਕਛੁ ਭੇਦ ਨਾ ਹੋਈ।
ਮੁਨ ਜਨ ਕਥਾ ਬਖਾਨਤ ਸੋਈ॥
ਕਰ ਦਰਸਨ ਦੁਰਮਤਿ ਮਲ ਛੀਜੈ।
ਉਪਜੈ ਗਿਆਨ ਭਲਾ ਕਛੁ ਕੀਜੈ।
ਇੱਛਾ ਮਨ ਮੈ ਜੋ ਕਛੁ ਆਵੈ।
ਕਰਿ ਅਰਦਾਸ ਤੁਰਤ ਹੀ ਪਾਵੈ। (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਸੋਭਾ, ਸਫ਼ਾ 89)

ਧਰਮਸਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਤਕ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ-ਬਿੰਦੂ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਇੱਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰਮਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਜਬਰ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਸਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਕੀਤੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:

ਜਿਸ ਮਹਿਂ ਜਥਾ ਸ਼ਕਤਿ ਹੁਇ ਆਵਹਿ।
ਧਰਮਸਾਲ ਆਪੇ ਬਨਵਾਵਹਿ।
ਤਿਸ ਮੈਂ ਰਾਖਹਿ ਸਿੱਖ ਟਿਕਾਇ।
ਪੰਥੀ ਕੋ ਭੋਜਨ ਮਿਲਿ ਜਾਇ।
ਇਕ ਸਿਖ ਦੇਹਿ ਕਿ ਸਭਿ ਮਿਲ ਦੇਵੈਂ।
ਸਿਮਰਹਿਂ ਨਾਮ ਸੁਜਨ ਕੋ ਸੇਵੈਂ।
ਕਹਾਂ ਮਹਾਤਮ ਇਸ ਕੋ ਕਹੀਯਹਿ।
ਪੁੰਨ ਪਦਾਰਥ ਸਮ ਨਹਿਂ ਲਹਿਯਹਿ।
ਇਸ ਜਗ ਮਹਿਂ ਸੁਖ ਪਾਇ ਘਨੇਰਾ।
ਅੰਤ ਗੁਰੂ ਢਿਗ ਲਹੈ ਬਸੇਰਾ। (ਰਾਸਿ 2 - ਅੰਸੂ 18)

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰਬਿੰਦੂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕੌਮੀ ਕਾਰਜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ-ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਉਲਝਣਾਂ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਆਧੁਨਿਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਸ ਘਾਟ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਟਕਸਾਲੀ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਮਰੱਥ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸੋਝੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਤਹਿ ਤਕ ਪੁੱਜਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਂ ਸੂਝਵਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮਨ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦਵੰਦ ਜਾਂ ਸ਼ੰਕੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੂਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਇਕ ਪਾਸਿਉਂ ਹੀ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸ਼ੰਕਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ। ਜਗਿਆਸੂਆਂ ਦੀ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਵਿਧੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੰਕਿਆਂ ਦੀ ਨਵਿਰਤੀ ਕਰ ਸਕੇ। ਸੈਮੀਨਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਸ-ਰੂਮ ਵਿਧੀ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੰਕਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਵਿਰਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਨੇ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਲਾਸ-ਰੂਮ ਵਾਲੀ ਵਿਧੀ ਹੀ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸਹਾਈ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਕਲਾਸ-ਰੂਮ ਵਾਲੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਧੀ ਬੜੀ ਹੀ ਕਾਰਗਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਡਿਸਪਲਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਮਰ ਦੇ ਇਕ ਪੜਾਉ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਲਜ ਨੇ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉੱਚ ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿਚ ‘ਸ਼ਾਰਟ ਟਰਮ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਧਿਐਨ ਕੋਰਸ’ ਨਾਂ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਕੋਰਸ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰਬਕ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ. ਹਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਰਸ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਰਸ ਵਿਧੀਵਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿੱਦਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਗਿਆਸੂਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲਣ ਸਮੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਜਗਿਆਸੂਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਨੈਤਿਕ ਪਤਨ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਭਵਿੱਖਮੁਖੀ ਸਮਾਜ ਅਜਿਹੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇਗਾ ਜਿੱਥੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਪਈਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਲੱਗਭਗ ਹਰ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਕ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ? ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਮਜ਼ਹਬ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅੱਜ ਫਿਰ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ, ਵਹਿਮ-ਭਰਮ ਜੜ੍ਹਾਂ ਫੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਆਰਥਿਕ ਦੌੜ ਵਿਚ ਲੱਗਭਗ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੰਜਮ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਘਾਤਕ ਅਤੇ ਮਾਰੂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਬਲਕਿ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਦਾਚਾਰਕ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਆਸਵੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਸ ਦੀ ਇਸੇ ਕਿਰਨ ਵਜੋਂ ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਇਹ ਕੋਰਸ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਲਜ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਇਸ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਰਸ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸੈਸ਼ਨ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪੂਰਵਕ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ। ਹਰ ਇਕ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ 250-300 ਤਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਸ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝ ਸਕਣ। ਕਾਲਜ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਅਧਿਆਪਨ ਸਟਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਘਾਟ ਦੂਰ- ਨੇੜੇ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਸੱਦ ਕੇ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਪਟਿਆਲਾ ਆਦਿ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਕੋਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਕੋਰਸ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। 42 ਲੈਕਚਰਾਂ ਵਿਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਕੋਰਸ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਣੀਆਂ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਕਾਫੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

Articles Author Views

ਪੰਡਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾਖਾ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
9 September, 2026
Level: deep Views: 11
ਪੜੋ - read...
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੱਖ : ਪਿਛੋਕੜ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
10 August, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਮਦਰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
24 July, 2026
Level: medium Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਆਦਰਸ਼ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
24 July, 2026
Level: deep Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ, ਨਾਢਾ ਸਾਹਿਬ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
23 July, 2026
Level: medium Views: 6
ਪੜੋ - read...
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ : ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
21 July, 2026
Level: starting Views: 8
ਪੜੋ - read...
ਵਧ ਰਿਹਾ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 June, 2026
Level: deep Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ: ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਰਧਾਮ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 May, 2026
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਦਸਤਾਰ: ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 March, 2026
Level: medium Views: 11
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ: ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤਕ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 January, 2026
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਦੀਵਾਨ ਲੀਲਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿੰਧੀ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 June, 2025
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਰਾਜਾ: ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਗੁਣ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 February, 2025
Level: deep Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ, ਰਾਇਪੁਰ ਰਾਣੀ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 January, 2025
Level: starting Views: 6
ਪੜੋ - read...
ਡਾ. ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਬਰ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਦਿਆਂ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 December, 2024
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਸਥਾਨ: ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ, ਪੁਸ਼ਕਰ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 November, 2024
Level: deep Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਣੀਆਂ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 September, 2024
Level: deep Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਰੀਠਾ ਸਾਹਿਬ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 June, 2024
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 April, 2024
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਟੋਕਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 January, 2024
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 December, 2023
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਨਵੰਬਰ 1984 ਈ. ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 November, 2023
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 October, 2023
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਥੜ੍ਹਾ ਸਾਹਿਬ, ਬਾਗੇਸ਼ਵਰ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 September, 2023
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਸਥਾਨ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 August, 2023
Level: deep Views: 14
ਪੜੋ - read...
ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 May, 2023
Level: deep Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਅਕਾਲੀ ਬਾਬਾ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 March, 2023
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਬਾਜ਼ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 January, 2023
Level: deep Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ : ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 January, 2023
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਮੋਰਚਾ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 October, 2022
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਸਥਾਨ - ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ
1 May, 2022
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...