ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਪੁਰਾਤਨ ਨਗਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਇਸ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਮੰਦਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਭਗਵਾਨ ਨਰਸਿੰਹ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਬਦਰੀਨਾਥ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਇਹ ਨਗਰ ਇਕ ਪੜਾਅ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਯਾਤਰੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਕ ਗੁਰਧਾਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਦੁਸ਼ਟ ਦਮਨ ਧਾਮ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਹ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ, ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਇਹ ਅਸਥਾਨ 18-20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਹੀ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੰਗਤ ਲਈ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਦੀ ਦੂਰੀ ਲਗਪਗ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਵਿਖੇ ਇਕ ਪੜਾਅ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਪੈ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ? ਪੁਰਾਤਨ ਗਜ਼ਟੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਮਾਰਗ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤਕ ਤਾਂ ਮੋਟਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ ਅਰੰਭ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੰਮੀ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ ਕਾਰਨ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਵੀ ਡੇਢ-ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੜਕ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਸੁਖਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। 1950 ਈ. ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੜਕ ਚਮੋਲੀ ਤਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ 1955 ਈ. ਤਕ ਜਦੋਂ ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਤਕ ਸੜਕ ਬਣ ਗਈ ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਿਕਾਣੇ ਵੱਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸ੍ਰੀ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਬਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹੀ ਇਕ ਨਗਰ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਲੋੜ ਦੀ ਹਰ ਇਕ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਬਦਰੀਨਾਥ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਬਜ਼ਾਰ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਿਚ ਚੋਖਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬੱਸਾਂ ਤਕ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਖਰੀਦ ਕੇ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਵੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਥੇ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਰਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਾਮਾਨ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਿਖੇ ਵੀ ਸੀਮਿਤ ਸਾਧਨ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਯਾਤਰੂ ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਜਥੇ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 25-30 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਹੀ ਕਰ ਲਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇ।

ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਤਕ ਸੜਕ ਬਣ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਥੇਦਾਰ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਵੀ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਗੁਰਧਾਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਯਾਤਰੂ ਜਥੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ‘ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ 16 ਸਤੰਬਰ, 1959 ਈ. ਨੂੰ ਜਥੇਦਾਰ ਸ. ਸਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਕਾਨਪੁਰ ਨੇ ਸੰਤ ਠੰਡੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੰਤ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਰਬ-ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਅਹਿਮ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇ ਨਾਲ ਗਏ ਯਾਤਰੂਆਂ ਨੇ ਮਾਇਆ ਅਰਦਾਸ ਕਰਵਾਈ। 31 ਸੱਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ 8445 ਰੁਪਏ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 4000 ਰੁਪਏ ਦੀ 1700 ਗਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਰਜਿਸਟਰੀ ਕਰਵਾ ਲਈ ਗਈ।

ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹ ਆਸ ਬੱਝ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤਕ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਯਾਤਰੂਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦਾ ਸੁਖੈਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਹੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਥੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਟਰੱਸਟ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਸਨ। ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਜ ਸੀ ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਹੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਬਲਕਿ ਇਸ ਗੁਰਧਾਮ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਹਿਤ ਠਾਹਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।

1962 ਈ. ਵਿਚ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰਧਾਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁਸ਼ਟ ਦਮਨ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸੰਤ ਠੰਡੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਸ ਗੁਰਧਾਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਗੁਰਧਾਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੰਗਤ ਲਈ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਸੁਖਦ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਯਾਤਰਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਯਤਨ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। 1963 ਈ. ਵਿਚ ਹੋਈ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ‘ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਬਿਲਡਿੰਗ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀਫੈਂਸ ਵਾਸਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਈ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਵੀਚਾਰ ਹੋਈ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸ. ਜੁਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਾਨ S.D.M. ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਣ ਕਿ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਹਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ 1.4.63 ਤਕ ਆਪਣਾ ਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਲੈਣ। ਜਿਤਨੀ ਦੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਹੈ, ਸਰਕਾਰ ਪਾਸੋਂ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕਿਰਾਇਆ ਨਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਗੁਰਧਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨਗਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰਧਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦੀਆਂ ਸਮੂਹ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵੱ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।