ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਗੰਮੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਪੱਧਰ ਤਕ ਮਹਿਦੂਦ ਕਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਅਗੰਮੀ ਚੋਜ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਰੁਸ਼ਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਜਾਂ ਅੰਦਰ ਸਦੀਵ ਕਾਲ ਤਕ ਤਰੋ-ਤਾਜ਼ਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰਮਤਿ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੈਵੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇਕ ਅਗੰਮੀ ਚੋਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਖਾਸਕਰ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬਦੀ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਤੁਰ ਪਈਏ ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਆਪਾ ਵੀ ਮਿਟਾਉਣਾ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਣਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਉਪਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਬਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਅਰਜੋਈ ਰੂਪ ਬਚਨ ਕਹੇ ਸਨ:

ਜਗਤੁ ਜਲµਦਾ ਰਖਿ ਲੈ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰਿ॥
ਜਿਤੁ ਦੁਆਰੈ ਉਬਰੈ ਤਿਤੈ ਲੈਹੁ ਉਬਾਰਿ॥ (ਪੰਨਾ 853)

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਇਸੇ ਜਗਤ ਜਲੰਦੇ ਨੂੰ ਠਾਰਨ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਸਾਧਨ ਸੀ, ਇਕ ਮਾਰਗ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਤੱਤੀ ਤਵੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠ ਗਏ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਨਾਨਕ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਦੇ ਪਾਂਧੀਆਂ ਲਈ ਪੂਰਨਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਚੱਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਿਲਾਨੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਕੇ ਦੇਸ਼-ਸਮਾਜ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਸਵਾਰਨ ਲਈ, ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਸਤ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਆਂਕਾਰੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਅਗਾਂਹ ਚੱਲ ਕੇ ਬੇਅੰਤ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਪੈਣੀਆਂ ਸਨ।

ਇਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਉਪਕਾਰ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਫੌਜ ਰੱਖੀ, ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਅਨਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗਾਂ ਲੜੀਆਂ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕੌਮ ਵਿਚ ਬੀਰ ਰਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਢਾਡੀ ਵਾਰਾਂ ਗਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਨਿਮਾਣੇ, ਨਿਤਾਣੇ ਅਤੇ ਲਾਚਾਰ ਭਾਰਤ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਖਾਤਰ ਨੌਵੇਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿੱਤੀ। ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਸਮੇਤ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘਾਂ-ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕਤਾਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ-ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖਾਤਰ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸਮਕਾਲੀ ਮੂਲ ਭਾਰਤੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇਸ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੋੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਨਮੋਸ਼ੀਜਨਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਗਊ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਣ ਦਾ ਫਰੇਬ।

ਸਰਬੰਸਦਾਨੀ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੁੱਟਣ ਲਈ ਖਾਲਸਾ-ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਨਸਾਫ-ਪਸੰਦ ਕਲਮ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਮੁਤਾਲਿਆ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸੌ ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਕੀਕਤ ਜਾਹਰਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਸ ਜਗਤ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾ ਧਾਰਦੇ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ-ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਦਾ ਨਿੱਘ ਮਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁੰਨਤ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ। ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕੇਸਾਧਾਰੀ, ਪੱਗਾਂ ਵਾਲੇ ਖਾਲਸਾ-ਪੰਥ ਨੇ ਹੀ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਪਾਸੋਂ ਬੇਅੰਤ ਘਾਲਣਾਵਾਂ ਘਾਲ ਕੇ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼-ਕਾਲ ਵੇਲੇ ਵੀ ਅੱਸੀ ਫ਼ੀਸਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਸਾਧਾਰੀ ਦਸਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਟੁੱਕੜੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਗੜੀਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਅਰੋੜਾ) ਨੇ ਬਚਾਇਆ। ਪਰ ਬੇਹੱਦ ਅਫਸੋਸ ਕਿ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੱਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਭੁੱਲ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਪੱਗਾਂ ਦਾ ਰਿਣ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਪਰ ਬੈਠੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੱਗ ਬਾਰੇ ਬੇਹੂਦਾ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਵਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਓ ਭਾਈ! ਇਹ ਉਹੋ ਪਗੜੀਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਨੀ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬੇ-ਪੱਤ ਹੁੰਦੀ ਭਾਰਤੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਬਰੂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਗੜੀਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਨੂੰ ਸਿਜਦੇ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਰਤਮਾਨ ਤਕ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਕ ਮਿਸਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਕਿ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਪਿੱਛੇ ਜਰ, ਜੋਰੂ, ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਸੁਆਰਥ ਹੋਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਨਿਰੋਈ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇਕ ਨਿਰਸਵਾਰਥ, ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਕੌਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਮੁਲਕ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਮੁਫ਼ਾਦਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਿਰੋਲ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਣਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਹੱਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਹਕੂਮਤ ਸਦਾ ਮੁਨਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੁਨਕਰ ਹੈ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੱਕੀ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਫਿਰਕੂ ਰੰਗਤ ਦੇ ਕੇ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਸੈਂਕੜੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੁੰਨ ਛੱਡਿਆ। ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਉਣ ਆਏ ਸਨ। ਸਰਬ-ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਤੋਪਾਂ, ਟੈਂਕਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਟਣ ਵਾਲਾ ਕਲੰਕ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਪਿੱਛੇ ਗੱਲ ਕਰ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਭਾਣੇ ਅੰਦਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਵਰਤਾਇਆ ਗਿਆ ਚੋਜ ਸੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ/ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੀਏ ਜਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਤੱਤਸਾਰ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪਿੱਛੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਈਰਖਾ, ਸਾੜਾ, ਨਫ਼ਰਤ ਆਦਿ ਹੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਈਰਖਾ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਿਸ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਸ ਦੇ ਇੰਨੇ ਉੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਆਦਰਸ਼ ਕਿਉਂ ਹਨ? ਇੰਨੀ ਨਿਰੋਈ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜਿਸ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂ-ਘਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਡਾ ਪਾਕ-ਈਮਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਅਤੇ ਅਖੌਤੀ ਸਰਵ-ਸੇ੍ਰਸ਼ਟ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਭਰਮ ਚੂਰ- ਚੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਭੋਲ਼ੀ ਭਾਲ਼ੀ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਅਤੇ ਵਰ-ਸਰਾਪ ਦੇ ਡਰਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਹੁਣ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਲੋਕ ਜਾਗਰੂਕ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ। ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜਿੱਥੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੂਹ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਨੇਸਤ-ਓ-ਨਾਬੂਦ ਕਰ ਦੇਈਏ।

ਜੇਕਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਥੋੜਾ ਹੋਰ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਬੀਜ ਤਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਹੀ ਬੀਜੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਪੰਡਤ ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ, ਭਾਈ! ਇਸ ਜਨੇਊ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ? ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਰਉੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਬੀਜ ਤਾਂ ਬੀਜੇ ਗਏ, ਪਰ ਅੰਕੁਰਿਤ ਹੋਣ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਸਬੱਬ ਨਾ ਬਣਿਆ। ਮੁਗ਼ਲ-ਕਾਲ ਵਿਚ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਪਰ ਪੂਰਨ ਰਾਜ ਸੱਤਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਨ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ।

ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਸਦਕਾ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੁਸੱਤਾ ਮਾਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹਾਸਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਲਾਸਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਪਰ ਲਕੀਰ ਫੇਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਭ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਅੰਤ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਚਲ ਸਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਲਾਸਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨਾ/ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰਾ ਦਿਓ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਿਥਹਾਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾ ਕੇ ਪਰੋਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ। ਸਿੱਖੀ ਭੇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਨਿਆਰਾਪਨ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਪੰਥ-ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉਦੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ੍ਹੀਂ ਭੇਖੀ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਨਾਮੀ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜੁਗੋ-ਜੁਗ ਅਟੱਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੰ੍ਰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਮਤਿ ਆਸ਼ੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਜਿਹੜੀ ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦੱਸ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਇਸ ਗਲਤੀ ਦੀ ਮਿਲੀ ਸਜ਼ਾ ਕਹਿ ਕੇ ਨਫਰਤ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਤਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਹ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਦਾ ਹੀ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਖੌਤੀ ਜਾਤ ਅਭਿਮਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਕਹਿ ਕੇ ਦੁਰਕਾਰੇ ਹੋਏ ਉੱਚ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲੇ ਗੁਣਵਾਣ ਭਗਤ-ਜਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਤ ਅਭਿਮਾਨੀ ਲੋਕ ਭਗਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਰ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਨੂੰ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਥ-ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਹੀਆ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗRMਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਅਮੀਰ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਉਂਗਲ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਅਧੀਨ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਪਰ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਸੀ ਕਿ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਆਕਤ, ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਅੱਜ ਹਰ ਮੁਹਾਜ ’ਤੇ ਸਿਰਫ ਈਰਖਾ ਵੱਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅੱਜ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਆਲਮੀ ਤਪਸ਼, ਪਾਣੀ ਦਾ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਪੱਧਰ, ਖਾਦ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚਲਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾਪਨ ਆਦਿ ਭਿਆਨਕ ਅਲਾਮਤਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉੱਦਮਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਵੱਲ ਲੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਕਿਉਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਿਹਾ? ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੌਣ ਹਨ?

ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਜਾਗਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਇਹ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਸਾਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜ ਸਕੇਗਾ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਆਪਸੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣਬਾਜੀ ਵਿਚ ਉਲਝੇ ਰਹਾਂਗੇ ਤਾਂ ਪੰਥ-ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਲਾਹਾ ਲੈਣਗੀਆਂ। ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਦਾਦੀਆਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਲੋੜ ਹੈ ਅਸੀਂ ਆਪਸੀ ਮਤ-ਭੇਦ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪੰਥਕ ਏਕਤਾ ਇਤਫਾਕ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਥ-ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਦਮਸ਼ੀਲ ਹੋਈਏ। ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਈਏ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਥ-ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਕੂੜ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਪਰ ਅਸਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਕੁ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਦੇਈਏ ਕਿ ਉਹ ਹੰਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱੁਧ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਆਪ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਸਕਣ। ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿੱਤਨੇਮ, ਸੇਵਾ, ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਮਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰੀਏ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਥ-ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਨਾ-ਪਾਕ ਮਨਸੂਬੇ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਣ।