ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮੀਆਂ ਦਾ ਜੈਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਤਾਂ, ਰੱਬ ਦੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੁਖ ਸੰਤਾ ਕਰਣੰ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦਲਣ ਵਾਲੀ ਦੁਰਮਤਿ ਦਰਣੰ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ੁਲਾਮੀ, ਪਰਾਧੀਨਤਾ ਜਿਹੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਲਬਿਖ ਹਰਣੰ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਜਾਹਿ ਤਹਾਂ ਤੈ ਧਰਮੁ ਚਲਾਇ॥ ਕਬੁਧਿ ਕਰਨ ਤੇ ਲੋਕ ਹਟਾਇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਕਲਗੀਧਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਅਸੁਰ ਸੰਘਾਰਬੇ ਕਉ ਦੁਰਜਨ ਕੇ ਮਾਰਬੇ ਕਉ ਸੰਕਟ ਨਿਵਾਰਬੇ ਕਉ ਨੂੰ ਸਰ- ਅੰਜਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ- ਵਾਸੀਆਂ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਕਾਰ ਹਨ। ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਭਾਰਤ- ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਤਕਦੀਰ-ਘਾੜੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾਨ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਆਨ-ਬਾਨ-ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੌਮ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਆਨ, ਬਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਦਾ ਵਲ਼ ਹੋਵੇ ਉਹੋ ਕੌਮ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਸ੍ਵੈ-ਮਾਣ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੌਮ ਹੀ ਬੇ-ਗ਼ੈਰਤ ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਪੱਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੁਭ ਕਰਮਨ ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨਾ ਟਰੋਂ ਜਾਂ ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮ ਜਪ ਨਿਰਮਲ ਕਰਮ ਸਿੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਕੇਂਦਰੀ ਧੁਰਾ ਹੈ। ਬਦੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਜਾਂ ਨਿਰਮਲ ਕਰਮ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਧਰਮੀ ਮਾਰਗ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਬਦੀ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਹੀਲੇ-ਵਸੀਲੇ
ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਿਰਪਾਨ ਫੜਨੀ, ਸ਼ਸਤਰ-ਬੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਜਾਇਜ਼ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 1699 ਈ. ਦੀ ਵੈਸਾਖੀ ਨੂੰ ਕਲਗੀਧਰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਜਿਆ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਅਖੌਤੀ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਪੰਥ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕੋਟੀ ਹੂ ਪੀਰ ਵਰਜਿ ਰਹਾਏ ਜਾ ਮੀਰੁ ਸੁਣਿਆ ਧਾਇਆ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰਮ-ਕਾਂਡੀ ਕਿਿਰਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਖੜਗੁ ਲੈ ਮਨ ਸਿਉ ਲੂਝੈ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰਾਂ, ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ, ਪਖੰਡਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਿਰਪਾਨ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਤ, ਸੰਤੋਖ, ਨੇਕੀ ਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਲੀਮੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਲਈ ਉੱਦਮਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਉੱਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਜ਼ੁਲਮ ਸਹਿਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਉੱਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਨਾ ਜਰਨਾ ਤੇ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਅਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨੀ, ਇਹ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਇਸੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੇ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਸ਼ਸਤਰ-ਬੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ-ਬੱਧੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਇਆ। ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ-ਪੰਥ ਦੇ ਉੱਚੇ ਇਖ਼ਲਾਕ, ਬਾਣੀ, ਸਿਮਰਨ, ਪੰਜ ਕਕਾਰੀ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਨ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਪੂਰਨ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ। ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਤੇਗ ਨੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਲ-ਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਤਕਦੀਰ ਨੂੰ ਘੜਿਆ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਹਰ ਮੁਹਾਜ ’ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮੂਹਰੇ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। 13 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2019 ਨੂੰ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਕੇ ਵਿਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿਰਪਾਨ ਪਹਿਨਣ ਉੱਪਰ ਪਾਬੰਦੀ ਵੀ ਲਗਾਈ ਗਈ, ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੇ ਕਿਰਪਾਨ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਫਤਿਹ
ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਪਾਨ ਉੱਪਰ ਲਗਾਈ ਪਾਬੰਦੀ ਦਾ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਰੋਸ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਰਿਣ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਪੁਸ਼ਤਾਂ ਤਕ ਵੀ ਨਾ ਉਤਾਰ ਸਕਣ, ਅੱਜ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿਰਪਾਨ ਪਹਿਨਣ ’ਤੇ ਕਿੰਤੂ-ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਰਨ ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ੋਭਦੀ ਨਹੀਂ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਇਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਵਕੀਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾਨ ਲੈ ਕੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਲਾਸਾਨੀ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਬੇਮੁਖ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਸੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਿਰਪਾਨ ਦਿਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਕੇ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਕਦੀਰ-ਘਾੜੀ ਇਹ ਕਿਰਪਾਨ ਅੱਜ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰੜਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਆਕਾਰ (ਲੰਬਾਈ) ਉੱਪਰ ਸੁਆਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਤਾ ਚੱਲ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਜਿਸ ਕਿਰਪਾਨ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਉਸ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਕਿੰਨਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਿਰਪਾਨ ਨੇ ਅੱਜ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਨਿਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਉਸ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਕਿੰਨਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਿਰਪਾਨ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਕਾਜ਼ੀ ਬੈਠਾ ਮੋਮਨ ਕਾਫਰ ਦੇ ਫਤਵੇ ਜਾਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ। ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਨੇ ਹੀ ਦਰ੍ਹਾ ਖ਼ੈਬਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜੇ ਸਨ, ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਨੇ ਹੀ ਅਬਦਾਲੀ ਕੋਲੋਂ 2200 ਭਾਰਤੀ ਬਹੁ- ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਕਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਬਾਰੇ, ਕਦੇ ਕਿਰਪਾਨ ਬਾਰੇ, ਕਦੇ ਕੜੇ ਬਾਰੇ ਸੁਆਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਵਤੀਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਖਾਸ ਕਰ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦੂਹਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉੱਪਰ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ ਚਾਹੇ ਸੜਕਾਂ ਉੱਪਰ ਮੌਤ ਦਾ ਬੇ-ਖੌਫ਼ ਤਾਂਡਵ ਕਰੇ, ਸ਼ਰ-ਏ- ਆਮ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਕਤਲ-ਓ-ਗਾਰਤ ਕਰੇ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ-ਅਖੰਡਤਾ ਭੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਦੇਸ਼-ਭਗਤ ਹੀ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਸੰਦ ਸਿੱਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ ਉਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਣ ਤਾਂ ਵੀ ਅੱਤਵਾਦੀ, ਦੇਸ਼-ਧ੍ਰੋਹੀ ਗਰਦਾਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਰੂਹਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਅੱਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਧ੍ਰੋਹੀ ਸਾਹਿਤ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਤਿੰਨ ਸਿੱਖਾਂ ਸ. ਅਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਸ਼-ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਧ੍ਰੋਹੀ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਮਾਪਦੰਡ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿਚ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਨ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਸਕੇ। | 
