ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਇਲ ਵਿਚ ਸੋਹੀਆਂ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਲੌਦ-ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਸੜਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੁਪ ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸੰਨ 1890 ਈ: ਵਿਚ ਸ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲ ਜਗਰਾਵਾਂ ਵਿਖੇ ਪੜਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਪਾਠੀ ਬਣੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਹੀ ਮਾਲਵਾ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤਕ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਪਾਠੀ ਭਾਈ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੇਗੋਵਾਲ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਬੰਬਈ ਗਏ। ਬੰਬਈ ਵਿਖੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੱਥੂਵਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਮਿਲ ਗਏ ਉਹ ਵੀ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਥਾ ਅਕਤੂਬਰ 1913 ਈ: ਵਿਚ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਇਟਲੀ ਦੇ ਨੇਪਲਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚ ਗਇਆ। ਨੇਪਲਜ਼ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਸੀ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪੈਣੀ ਸੀ। ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਪਾਏ ਗਏ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨੁਕਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਆ ਗਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੋਹੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਕੱਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਰਾਹੀਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਭਾਈ ਨਿਰਭੈ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ. ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਮਿਲ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਹੀ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਗਰਮ ਖਿਆਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਰਮ ਖਿਆਲੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਚਲਾ ਜਾਵੇ। ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣ ’ਤੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ 23 ਦਸੰਬਰ 1913 ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਚੜ੍ਹ ਕੇ 31 ਦਸੰਬਰ 1913 ਈ: ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਨਿਊਯਾਰਕ ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਆਦਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਤਕ ਛੱਡ ਆਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਚਾਚਾ ਜੀ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਨੇ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਰ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਆਪ ਸਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ ਕਿ ਉੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਇਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭੋਲੇ ਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖਿਆ। ਇੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਵੀ ਮਿਲ ਗਏ। ਇੱਥੋਂ ਇਹ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ ਦੇ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇੱਥੋਂ ਇਹ ਸਟਾਕਟਨ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਰੈਣ-ਬਸੇਰਾ ਕਰ ਲਿਆ।

1914 ਈ: ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਅਫਵਾਹਾਂ ਫੈਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਸਟਾਕਟਨ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਨੇ 14 ਫਰਵਰੀ 1914 ਈ: ਨੂੰ ਇਕ ਇਕੱਠ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਭੇਜਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੁਬਾਰਾ ਸ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਸ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜਥੇਬੰਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਈ: ਵਿਚ ਸ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦਫਤਰ ਯੁਗਾਂਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ। ਯੁਗਾਂਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ਦਰੀ ਆਗੂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ ਸੀ। ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਗ਼ਦਰ ਮਿਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਯੁਗਾਂਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਭਾਈ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘਾਲੀ, ਭਾਈ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ‘ਹਿੰਦੀ’, ਭਾਈ ਗੋਧਾ ਰਾਮ ਆਦਿ ਬੜੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ‘ਪਸ਼ਾਉਰੀ’ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅਖ਼ਬਾਰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸੀ।

ਜਨਵਰੀ 1915 ਈ: ਵਿਚ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਜਰਮਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਲਗਾਈ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਪ ਨੂੰ ਬਰਲਨ ਜਾਣਾ ਪੈਣਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਜਰਮਨ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰ ਕੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਭੇਜਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ਦਰੀ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਆਖਿਰ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਏ।

ਫਰਵਰੀ 1915 ਈ: ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮਨੀਲਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ’ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਚੀਨ ਤੇ ਸਿਆਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉੱਥੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੇ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਠਹਿਰ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਟਿਕਣ ਲਈ ਆਪ ਨੇ ਰੁਜਗਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਕੈਨਟੇਨ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤਲਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਆਪ ਸ਼ੰਘਈ ਵਿਚ ਵੀ ਗਏ ਉੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਾਪਸ ਸਿਆਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੰਕੋਕ ਆ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਗ਼ਦਰੀ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਰਹਿ ਕੇ ਇਹ ਬਰਮਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਬਾਬੂ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਇਹ ਬਰਮਾ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਲਾਈਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਬੂ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਬੰਬ ਬਣਾ ਕੇ ਵੀ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਰਮਾ ਵਿਚ ਪੰਡਤ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਪਾਠਕ ’ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਰਮਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਬੰਕੋਕ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਰਮਨ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤਕ ਕਈ ਗ਼ਦਰੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਲੁਕ ਛਿਪ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇੱਥੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਹਥਿਆਰ ਚਿਟਾਗਾਂਗ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ’ਤੇ ਭੇਜੇ। ਇਸ ਸਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਸੀ।

ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚੀਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖੁਰਦਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਖਤ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਹਾਰੂ ਪਾਸ ਠਹਿਰ ਗਏ। ਇਕ ਜਰਮਨ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰੰਟ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸ਼ੰਘਈ ਦੇ ਇਕ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਧਲੇਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਹੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜਾਣੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਟੋਕੀਓ (ਜਪਾਨ) ਜਾ ਕੇ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਆ ਗਿਆ। ਆਪ ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਉੱਥੋਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦੇ ਕੇ ਫੇਰ ਵਾਪਸ ਚੀਨ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸ਼ੰਘਈ ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਿਕਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਕੇ ਨੈਲਸਨ ਫਾਰਮੈਸੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਅਫ਼ਸਰ ਮਿਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨਾਨਕਿੰਗ ਵਿਖੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲ ਲਵੋ। ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 15 ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਰਹੇ। ਇੱਥੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇ ਡਰੋਂ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਕ ਤੁਰਕ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਬੇਗ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਬੜੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਚੀਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ- ਕਿਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਜਰਮਨ ਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਤਾਂ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਠਹਿਰੇ ਜਿੱਥੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਐਮ.ਐਨ. ਰਾਏ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਐਮ.ਐਨ.ਰਾਏ, ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਟੋਕੀਓ ਭੇਜਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਵੀ ਜਪਾਨ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਪ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਨੂੰ ਖੁਫੀਆ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੀਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਰਮਨਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਵਾਈ।

ਟੋਕੀਓ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਖ ਤਾਂ ਭਲਾ ਤੇਰੇ ਬੂਟ ਦੇ ਤਲੇ ਵਿਚ ਕੀ ਬੰਦ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਐਲਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਦੀ ਇਕ ਕਾਪੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਐਲਾਨ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵੇਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਵਾਪਸ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਨ, ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਸੰਨ 1916 ਈ: ਵਿਚ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦੋ ਧੜੇ ਬਣ ਗਏ। ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਫਰਵਰੀ 1917 ਈ: ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਹਿਕਾਵੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ਦਰੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੀ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਮਾਨਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਗ਼ਦਰੀਆਂ, ਕੁਝ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਰਮਨਾਂ ’ਤੇ ਸਾਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਕੇਸ ਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਇਕ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਜਰਮਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ‘ਨਿਰਪੱਖਤਾ’ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਕ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਖਾਣੇ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਚੰਦਰ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਪਸੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗਰਮਾ-ਗਰਮੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸਮਝਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਮਾਨਤਾਂ ਮਨਸੂਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਆਖਿਰ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਲੱਖਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੋਸ਼ ਅਧੀਨ ਹੀ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਕਮੀਰ ਨਾਂ ਦੇ ਟਾਪੂ ’ਤੇ ਬਣੀ ਸ਼ਾਹੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਤਾਰਕ ਨਾਥ ਦਾਸ ਜੀ ਵੀ ਸਨ। ਸਜ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਯੁਗਾਂਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਖੇ ਆ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਅਮਰੀਕਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

1925 ਈ: ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਚੋਰੀ ਛਿਪੇ ਕਲਕੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ’ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਮਾਲੂਮ ਕਰ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਰਿਪੋਰਟ ਭੇਜੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵਰੰਟ ਮਨਸੂਖ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁੜ ਪਿੰਡ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਗ਼ਦਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੀ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ 1971 ਈ: ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।