ਲੇਖ - The story of Bhagat Singh's father contesting elections and winning; In the words of late Punjab Chief Minister Gurmukh Singh Musafir!

ਬਲਿਹਾਰ,
starting
1 July, 2022
6
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਚੋਣ ਲੜਵਾਉਣ ਤੇ ਜਿਤਾਉਣ ਦਾ ਕਿੱਸਾ; ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ!
-
ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ

"ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ। ਪਿਛੋਂ ਚੋਣ ਪਟੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਰੱਦ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਵੇਲਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਸਾਂ (ਅਕਾਲੀਆਂ) ਨੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਟਿਕਟ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹੀ ਚਲੇਗੀ।ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਸ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਭੇਜਣੀ ਸੀ। ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ ਦਾ ਨਾਮ ਭੇਜਿਆ। ਬਾਬਿਆਂ ਨੇ ਸੰਤਾਂ ਸਿੰਘ ਸੁਲਤਾਨਵਿੰਡ ਦਾ। ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਗੰਡੀਵਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਡਾਕਟਰ ਸਤਪਾਲ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਰਤਾ ਧਰਤਾ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਿਕਟ ਸਰਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ (ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਪਿਤਾ) ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੁਣੀਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਵੇਖ ਲਓ ਆਪਣੀ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਬਾਰੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਤੀਜਾ। ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਰਵਾਇਤ ਕਾਇਮ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਂਗਰਸ ਉਸੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵੀ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਹੋਰੀਂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।ਇਹ ਸੀਟ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖੜਾ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦੇ ਇਕ ਸਰਦਾਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਹਲਕਾ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।ਇਥੇ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਚੋਣ ਬਿਨਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ। ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰੋਲਾ ਵੀ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ 'ਸਰਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਭਾਵ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹਨ।ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅੰਦਰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾਲੇ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦਾ ਨੌਨਿਹਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ।' ਗੱਲ ਵੱਧ ਗਈ। ਸਰਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ , ਲਾਲਾ ਕਿਦਾਰ ਨਾਥ ਸਹਿਗਲ , ਤੀਸਰੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮਹਿਤਾ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਨ, ਤਿੰਨੇ ਮੇਰੇ ਮਕਾਨ ਤੇ ਆਏ। ਸਹਿਗਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ (ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸਰਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਤੇ ਹੁਣੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਹੈ।ਨਾਲ ਹੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਛਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਛਕਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ ਉਹ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਕੋ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਕੱਤ੍ਰ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂ ਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਜੱਥੇਦਾਰੀ ਸ਼ਾਇਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜੱਥੇਦਾਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਪਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਪਾਸ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਵੀ ਇਹੋ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦੋਬਾਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣ ਜਲਸਾ ਪਹਿਲਾ ਸੁਲਤਾਨਵਿੰਡ ਰਖਿਆ। ਡਾਕਟਰ ਸਤਪਾਲ ਆਪ ਜਲਸੇ ਵਿਚ ਆਏ। ਮੈਂ(ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦੁਆਇਆ। ਸਰਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਬੋਲੇ। ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ। 'ਸਰਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ', ਪਰ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਡਾਕਟਰ ਸਤਪਾਲ ਵਰਗੇ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਚੱਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।"

*ਉਪਰੋਕਤ ਲਿਖ਼ਤ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਹੁਣਾਂ ਦੀ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ "ਧੂੜ ਧੂੜ ਪੈਂਡਾ" ਵਿਚੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦੀ ਪੰਥ ਪ੍ਰਸਤੀ ਅੱਗੇ ਬੰਦਾ ਬਲਿਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; ਉਥੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਟਿਕਟ ਤੇ ਭਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਤੌਰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਿੱਖ ਅਖਵਾਕੇ ਚੋਣ ਲੜਿਆ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਸਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੰਨ ਲਾ ਚੁਕੀ ਸੀ।

Articles Author Views

15 ਅਕਤੂਬਰ 1920 - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
15 October, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
7 ਅਕਤੂਬਰ 1753 (ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰੀ ਪਿਆਨਾ) - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
8 October, 2026
Level: deep Views: 4
ਪੜੋ - read...
6 ਅਕਤੂਬਰ 1963 ਈਸਵੀ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
6 October, 2026
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
24 ਸਤੰਬਰ 1898 ਈਸਵੀ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
24 September, 2026
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
16 ਸਤੰਬਰ 1842 ਈਸਵੀ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
17 September, 2026
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
17 ਸਤੰਬਰ 1986 ਈਸਵੀ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
17 September, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
5 ਸਤੰਬਰ 1914 - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
5 September, 2026
Level: starting Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਉਪਰਿ ਸਚੁ ਆਚਾਰੁ॥ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
29 August, 2026
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਗੋਵਾਲਕਰ(ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ) , ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਤੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ (ਜਨ ਸੰਘੀ) - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
26 August, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਜ ਅਬਿਚਲ ਅਟਲ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
23 July, 2026
Level: medium Views: 6
ਪੜੋ - read...
ਭਰੋਸੇ ਤੋਂ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਵੱਲ! ਆਓ ਅਰਦਾਸ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੀਏ! - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
21 July, 2026
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਵੀਚਾਰ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
28 June, 2026
Level: deep Views: 46
ਪੜੋ - read...
1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1937 ਦਾ ਦਿਨ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 April, 2025
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
1 ਦਸੰਬਰ 1764 ਈਸਵੀ (ਸ਼ਹਾਦਤਨਾਮਾ) - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: deep Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਵਹੀਰੀਆ (ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਲੇਖਕ) - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
2 ਦਸੰਬਰ 1935 - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
5 ਦਸੰਬਰ 1957 ਈਸਵੀ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
5 ਦਸੰਬਰ 1872 ਈਸਵੀ (150 ਸਾਲਾ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ) - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
6 ਦਸੰਬਰ 1920 - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
7 ਦਸੰਬਰ 1715 ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
8 ਦਸੰਬਰ 1933 ਈਸਵੀ - ਬੱਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਝੋਲੀਚੁਕ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਜਿਆਨ ਦਾ ਕਤਲ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਜਦ ਸੰਗਤ ਤੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ ਦੇ ਜ਼ਰ ਖ਼ਰੀਦ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਨਾਹ ਕੀ More ... - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
"ਸਾਹਿਬੇ ਕਮਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਲਾਲਾ ਦੌਲਤ ਰਾਏ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚ" - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
10 ਦਸੰਬਰ 1710 ਈਸਵੀ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
11 ਦਸੰਬਰ 1773 - ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਮਿਸਲ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
11 ਦਸੰਬਰ 1913 - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
12 ਦਸੰਬਰ 1841 ਈਸਵੀ - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
12 ਦਸੰਬਰ 1923 - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
13 ਦਸੰਬਰ 1845 ਈਸਵੀ (ਜੰਗ ਹਿੰਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਐਲਾਨ) - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
14 ਦਸੰਬਰ 1920 (ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ) - ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ
1 December, 2022
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...