ਦੇਹ ਸਿਵਾ ਬਰ ਮੋਹਿ ਇਹੈ ਸੁਭ ਕਰਮਨ ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨ ਟਰੋਂ॥
ਨ ਡਰੋਂ ਅਰਿ ਸੋ ਜਬ ਜਾਇ ਲਰੋਂ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਅਪਨੀ ਜੀਤ ਕਰੋਂ॥
ਅਰੁ ਸਿਖ ਹੋਂ ਆਪਨੇ ਹੀ ਮਨ ਕੌ ਇਹ ਲਾਲਚ ਹਉ ਗੁਨ ਤਉ ਉਚਰੋਂ॥
ਜਬ ਆਵ ਕੀ ਅਉਧ ਨਿਦਾਨ ਬਨੈ ਅਤ ਹੀ ਰਨ ਮੈ ਤਬ ਜੂਝ ਮਰੋਂ॥231॥ (ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ)

ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਅੰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰਸਿੱਖ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਬੰਸ ਦਾਨੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੇ ਦਾਤੇ, ਬਹਾਦਰ-ਏ-ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ, ਪੰਥ ਦੇ ਵਾਲੀ, ਨੀਲੇ ਦੇ ਅਸਵਾਰ, ਬਾਜਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਰਵੇਸ਼ ਆਦਿ ਬੇਅੰਤ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਅਰਥ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਰਨੀ ’ਚੋਂ ਜਲੌ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਤੇਗ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਬੰਧੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਗਾਇਨ ਹੋਇਆ, ਵਿਆਖਿਆਕਾਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਲਗੀਧਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੀ ਕਲਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ’ਚੋਂ ਉਗਮੇ ਵੱਡ-ਅਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਪਾਸਾਰ ਲਈ ਵੱਡੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੌਣੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਅਨਰਥ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਨਮੁਖਤਾਈ ਵਾਲਾ ਤਾਣ ਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਕਾਰਾਤਮਕ ਵਤੀਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦ ਬੇਅੰਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ/ ਅਰਦਾਸ ਸਮੇਂ, ਕਾਲਜਾਂ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਸੈਮੀਨਰਾਂ ਦੀ ਅਰੰਭਤਾ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਦਰਬਾਰਾਂ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗਾਇਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਲ, ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ, ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਪੇ੍ਰਰਨਾ-ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਸੰਗਤਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਇਸ ਅਰਦਾਸ ਨੁਮਾ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਰਲ ਕੇ ਇਕ ਸੁਰ ਵਿਚ ਗਾਇਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤੀ ਵਿਚ ‘ਸ਼ਿਵਾ’ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤੋਲ ਪੂਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵਾ ਸ਼ਬਦ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਨਾਨਕਾ ਸ਼ਬਦ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਾਵਿ ਕਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਬੋਧਨਕ ਰੂਪ ਹੈ ਕਿ ‘ਹੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀਓ’।

ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼’ ਦੇ ਪੰਨਾ 201 ਉੱਪਰ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ 16 ਅਰਥ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਅਰਥ ‘ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕਰਤਾਰ’ ਆਦਿ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਪੰਨੇ ਉੱਪਰ ਅੱਗੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਅਰਥ ‘ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ’ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਲਈ ਦੇਹ ਸਿਵਾ ਬਰ ਮੋਹਿ ਇਹੈ ਤੁਕ ਲਿਖੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਸ਼ਿਵਾ ਤੋਂ ਮਹਾਂਦੇਵ-ਪਾਰਬਤੀ ਦਾ ਪਤਿ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਦਸਮੇਸ਼ ਰਚਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਖੰਡਨ ਆਪੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਸਤਿਗੁਰੂ ਕਬਯੋਬਾਚ ਬੇਨਤੀ ਚੌਪਈ ਵਿਚ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:

ਮਹਾਦੇਵ ਕੋ ਕਹਤ ਸਦਾ ਸਿਵ॥
ਨਿਰੰਕਾਰ ਕਾ ਚੀਨਤ ਨਹਿ ਭਿਵ॥ (ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)

ਭਾਵ ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਹਾਂਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਹੀ ਸਦਾ ਸਿਵ (ਨਿਰੰਕਾਰ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ) ਸਮਝੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲੀ ਸਦੀਵ ਕਾਲ ਸਿਵ ਭਾਵ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। (ਇਹੋ ਅਰਥ ਗਿਆਨੀ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤੇ ਹਨ) ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋਸ਼ (ਕ੍ਰਿਤ ਗਿ. ਹਜਾਰਾ ਸਿੰਘ) ਪੰਨਾ 121 ਉੱਪਰ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਅਰਥ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਅਰਥ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਸਮ ਅਰਥ ਕੋਸ਼ (ਕ੍ਰਿਤ ਗਿ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ) ਦੇ ਪੰਨਾ 270 ਉੱਪਰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਰਥੀ 172 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਸ਼ਬਦ ਅਕਾਲ ਜਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਹੈ।

ਹੁਣ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜੁਗੋ ਜੁਗ ਅਟੱਲ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਰਣ ਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਭਰਥਰੀ ਨਾਥ ਨੂੰ ਜੋਗ ਸਾਧਨਾ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਆਸਾ ਰਾਗ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਪੰਕਤੀਆਂ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ:

ਸਿਵ ਨਗਰੀ ਮਹਿ ਆਸਣਿ ਬੈਸਉ ਕਲਪ ਤਿਆਗੀ ਬਾਦੰ॥
ਸਿੰਙੀ ਸਬਦੁ ਸਦਾ ਧੁਨਿ ਸੋਹੈ ਅਹਿਨਿਸਿ ਪੂਰੈ ਨਾਦੰ॥ (ਪੰਨਾ 360)

ਫਰੀਦਕੋਟੀਏ ਟੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾ ਕਲਪਨਾ ਰਹਤ ਭਾਵ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਨਗਰੀ (ਜਿਲਦ ਦੂਜੀ, ਪੰਨਾ 783) ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਲਿਆਣ ਸਰੂਪ ਹੈ। (ਪੋਥੀ ਤੀਜੀ, ਪੰਨਾ 72) ਅੱਗੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੀ ਰਾਮਕਲੀ ਰਾਗ ਵਿਚ ਪੰਕਤੀ ਹੈ:

ਅਉਹਠ ਪਟਣ ਮਹਿ ਭੀਖਿਆ ਕਰੈ॥ ਸੋ ਅਉਧੂਤੀ ਸਿਵ ਪੁਰਿ ਚੜੈ॥ (ਪੰਨਾ 952)

ਇੱਥੇ ‘ਸਿਵ ਪੁਰਿ’ ਦਾ ਅਰਥ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪ੍ਰਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ’ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਾਂਸ਼ੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਭਾਵ ਸ਼ਿਵ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਹੈ।

ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾਵਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਸ਼ਬਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਰ ਪਹਿਲੀ ਦੀ ਪਉੜੀ 42 ਵਿਚ ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਸ਼ਨੋਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਥਨ ਹੈ:

ਗੁਰਿ ਸੰਗਤਿ ਬਾਣੀ ਬਿਨਾ ਦੂਜੀ ਓਟ ਨਹੀ ਹੈ ਰਾਈ।

ਇਸ ਦੀ ਅਗਲੇਰੀ ਪੰਕਤੀ ਹੈ:

ਸਿਵ ਰੂਪੀ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਚਲੇ ਨਾਹੀ ਧਰਤਿ ਚਲਾਈ।

ਇੱਥੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਰਥ ‘ਕਲਯਾਣ ਰੂਪ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ’ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਵਾਰ ਤੀਜੀ ਦੀ ਪਉੜੀ ਸਤਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਕਰਣ ਇਉਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ:

ਸੇਵਕ ਸਿਵ ਸਨਕਾਦਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੰਜਨੋ।

ਇੱਥੇ ਵੀ ਸਿਵ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਲਯਾਨ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਰੂਪੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਜਾਂ ਅਵਤਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਵਿਚਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ:

ਏਕ ਸਿਵ ਭਏ ਏਕ ਗਏ ਏਕ ਫੇਰ ਭਏ
ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸਨ ਕੇ ਅਵਤਾਰ ਭੀ ਅਨੇਕ ਹੈਂ॥ (ਅਕਾਲ ਉਸਤਤ)

ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਟੀਕਾਕਾਰ ਗਿ. ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਰਥ ਕੀਤੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇਕ ਹੋਰ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਸ਼ਿਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ (ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ, ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ, ਪੰਨਾ 92)

ਤੱਤਸਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਜੋ ਇਕ ਅਕਾਲ ਦੇ ਪੂਜਕ ਹਨ ਤੇ ਹਰੇਕ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ੴ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਅਰਥ ਕੋਈ ਪਾਰਬਤੀ, ਦੁਰਗਾ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੀ ਦਸਮ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਉਸ ਇਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਕੀ ਵਿਚ ਇਕ ਅਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਜਲੌ ਪੜ੍ਹਨ ਯੋਗ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਸ਼ੰਕੇ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਖੰਡਾ ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਸਾਜ ਕੈ ਜਿਨ ਸਭ ਸੈਸਾਰੁ ਉਪਾਇਆ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸ ਸਾਜਿ ਕੁਦਰਤੀ ਦਾ ਖੇਲੁ ਰਚਾਇ ਬਣਾਇਆ॥
ਸਿੰਧ ਪਰਬਤ ਮੇਦਨੀ ਬਿਨੁ ਥੰਮ੍ਹਾ ਗਗਨਿ ਰਹਾਇਆ॥
ਸਿਰਜੇ ਦਾਨੋ ਦੇਵਤੇ ਤਿਨ ਅੰਦਰਿ ਬਾਦੁ ਰਚਾਇਆ॥
ਤੈ ਹੀ ਦੁਰਗਾ ਸਾਜਿ ਕੈ ਦੈਤਾ ਦਾ ਨਾਸੁ ਕਰਾਇਆ॥
ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਬਲੁ ਰਾਮ ਲੈ ਨਾਲ ਬਾਣਾ ਦਹਸਿਰੁ ਘਾਇਆ॥
ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਬਲੁ ਕ੍ਰਿਸਨ ਲੈ ਕੰਸੁ ਕੇਸੀ ਪਕੜਿ ਗਿਰਾਇਆ॥
ਬਡੇ ਬਡੇ ਮੁਨਿ ਦੇਵਤੇ ਕਈ ਜੁਗ ਤਿਨੀ ਤਨੁ ਤਾਇਆ॥
ਕਿਨੀ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ॥2॥ (ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ)

ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਇਕ ਅਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਸਮੂਹ ਦੈਂਤ, ਦੇਵਤੇ, ਦੁਰਗਾ ਤੇ ਅਵਤਾਰ ਉਸ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੀ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਅਰਥ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਸਪਸ਼ਟ ਹਨ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਇਉਂ ਹਨ:

• ਹੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ! (ਸ਼ਿਵਾ) ਮੈਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰਦਾਨ (ਵਰ) ਬਖਸ਼ੋ ਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ (ਨ ਟਰੋਂ) ਭਾਵ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਾਂ।
• ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਡਰਾਂ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜਦ ਵੈਰੀ ਨਾਲ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ- ਅਰਿ) ਯੁੱਧ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਨਿਸਚੇ ਪੂਰਵਕ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ।
• ਅਰ (ਔਰ ਜਾਂ ਅਤੇ) ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹੋ ਲਾਲਚ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂ ਭਾਵ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂ।
• ਜਦ (ਜਬ) ਮੇਰੀ ਉਮਰ (ਅਉਧ) ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਮਾਂ (ਨਿਦਾਨ) ਆਵੇ ਤਾਂ ਤਦ ਮੈਂ ਰਣ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਜੂਝਦਾ ਹੋਇਆ ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਜਾਵਾਂ ਪਰ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਰਹਾਂ।

ਇਹ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ, ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਲਈ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਜਾਗਰਤ ਰੂਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਰਹੇਗਾ ਤੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰੇ੍ਰਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਧਰਮ ਕਮਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।