ਲੇਖ - Khalsa glory and etiquette

ਬੰਦਗੀ, ਤਰੁੱਠ
medium
1 April, 2017
1
ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਮਰਯਾਦਾ
-
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
ਵੈਸਾਖੀ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਵਸ ਹੈ। ਵੈਸਾਖੀ-ਚਰਨ ਪਾਹੁਲ ਤੋਂ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਦਾ ਸਫਰ ਤੇ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਮਈ ਦਿਨ ਹੈ। ਵੈਸਾਖੀ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਰਹਿਮਤਾਂ ਤੇ ਨਿਆਰੇਪਨ ਦੀ ਘਾੜਤ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਖਾਸ ਰੂਪ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਜਾਗਤਿ ਜੋਤ ਜਪੈ ਨਿਸਿ ਬਾਸੁਰ ਏਕੁ ਬਿਨਾ ਮਨਿ ਨੈਕ ਨ ਆਨੈ॥
ਪੂਰਨ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਸਜੈ ਬ੍ਰਤ ਗੋਰ ਮੜ੍ਹੀ ਮਠ ਭੂਲ ਨ ਮਾਨੈ॥
ਤੀਰਥ ਦਾਨ ਦਯਾ ਤਪ ਸੰਜਮ ਏਕੁ ਬਿਨਾਂ ਨਹਿ ਏਕ ਪਛਾਨੈ॥
ਪੂਰਨ ਜੋਤਿ ਜਗੈ ਘਟ ਮੈਂ ਤਬ ਖਾਲਿਸ ਤਾਹਿਂ ਨ ਖਾਲਿਸ ਜਾਨੈ॥ (ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)

ਵੈਸਾਖੀ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਵਸ ਹੈ। ਵੈਸਾਖੀ-ਚਰਨ ਪਾਹੁਲ ਤੋਂ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਦਾ ਸਫਰ ਤੇ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਮਈ ਦਿਨ ਹੈ। ਵੈਸਾਖੀ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਰਹਿਮਤਾਂ ਤੇ ਨਿਆਰੇਪਨ ਦੀ ਘਾੜਤ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਖਾਸ ਰੂਪ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤਾ। ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ:

ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜਨ ਭਏ ਖਾਲਸੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਜਿਹ ਜਾਨੀ॥ (ਪੰਨਾ 655)

ਭਾਵ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਨਾਂ ਦੀ ਲਿਵ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੇ੍ਮਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ, ਉਹ ਖਾਲਸੇ ਹੋ ਗਏ। ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼’ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਲਸਾ- ਸ਼ੁੱਧ, ਬਿਨਾ ਮਿਲਾਵਟ ਨਿਰੋਲ; ਸੰਗਯਾ- ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਮੁਲਕ ਜੋ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਪਰ ਕਿਸੇ ਜਗੀਰਦਾਰ ਅਥਵਾ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਅਕਾਲੀ ਧਰਮ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਸਿੰਘ ਪੰਥ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਸਮ ਅਰਥ ਕੋਸ਼’ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਰਥੀ ਸ਼ਬਦ- ਉੱਤਮ ਪੰਥ, ਸਹੀ ਰਾਹ, ਸਿੱਖ ਪੰਥ, ਸ਼ੋ੍ਮਣੀ ਪੰਥ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਪੁੰਜ, ਗਾਡੀ ਰਾਹ, ਗੁਰ ਮਾਰਗ, ਗੁਰਮੁਖ ਪੰਥ, ਗੁਰੂ ਪੰਥ, ਜੋਧਾ ਪੰਥ, ਤੀਸਰ ਪੰਥ, ਧਰਮੀ ਬੀਰ, ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ, ਨਿਰਾਲਾ ਪੰਥ, ਬੀਰ ਪੰਥ, ਮਹਾਨ ਪੰਥ, ਰਾਜ ਪੰਥ ਆਦਿ ਹਨ।

ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਡ-ਅਕਾਰੀ ਰੂਪ ‘ਸਰਬ ਲੋਹ ਗ੍ਰੰਥ’ ਵਿਚ ਹੈ। ਵੈਸਾਖੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸਤਿਕਾਰਤ ਰਾਗੀ, ਢਾਡੀ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵਣ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਇਉਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ:

ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਰੂਪ ਹੈ ਖਾਸ। ਖ਼ਾਲਸਹ ਮਹਿ ਹਉਂ ਕਰਹੁੰ ਨਿਵਾਸ।
ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਮੁਖ ਹੈ ਅੰਗ। ਖ਼ਾਲਸੇ ਕੇ ਹਉ ਬਸਤਿ ਸਦ ਸੰਗ। (ਸਰਬ ਲੋਹ ਗ੍ਰੰਥ)

ਇਸ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ 10 ਬੰਦ ਹਨ। ਸਤਵੇਂ ਬੰਦ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਾਲਸਾ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਕਰਮ ਹੈ ਤੇ ਖਾਲਸਾ ਮੇਰਾ ਗੁੱਝਾ ਭੇਦ (ਨਿਜ ਮਰਮ) ਹੈ, ਖਾਲਸਾ ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ (ਸੂਰਾ) ਯੋਧਾ ਹੈ।

ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਧਰਮ-ਅਰੁ-ਕਰਮ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਭੇਦ ਨਿਜ ਮਰਮ।
ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੂਰਾ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਸ੍ਵਜਨ ਸੂਰਾ।

ਅੰਤ 10 ਬੰਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਦੀ ਪੰਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਹੈ:

ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਪੁਰਖ ਕੀ ਫੌਜ। ਪ੍ਰਗਟਯੋ ਪਰਮਾਤਮ ਕੀ ਮੌਜ।

ਭਾਵ ਇਹ ਅਕਾਲੀ ਫੌਜ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜਾਂ ਮੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:

ਖ਼ਾਲਸੇ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕਰਿ ਸੁਤ, ਵਿਤ, ਕੋਸ, ਭੰਡਾਰੁ।

ਭਾਵ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਜਲੌ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੁਤ (ਪੁੱਤਰ) ਵਿਤ (ਧੰਨ) ਕੋਸ (ਖਜ਼ਾਨਾ) ਤੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਤਵੇਂ ਬੰਦ ਵਿਚ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:

ਜਜਨ ਭਜਨ ਮਮ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਖ਼ਾਲਸ ਪੂਜਬਿ ਜੋਗ।
ਦਾਸ ਗੋਬਿੰਦ ਫ਼ਤਹ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਦਰਸ ਪਰਸ ਮਿਟਿ ਸੋਗ। (ਸਰਬ ਲੋਹ ਗ੍ਰੰਥ)

ਮੇਰਾ ਖਾਲਸਾ ਪੂਜਣ ਤੇ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਦਾ ਫਤਿਹ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਕੇ ਸਭ ਸੋਗ ਮਿਟਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਠ ਬੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਰਹਾਉ ਦੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਹਨ:

ਆਤਮ ਰਸ ਜੋ ਜਾਨਹੀ, ਸੋ ਹੈ ਖ਼ਾਲਸ ਦੇਵ।
ਪ੍ਰਭ ਮਹਿ, ਮੋ ਮਹਿ, ਤਾਸ ਮਹਿ, ਰੰਚਕ ਨਾਹਿਨ ਭੇਵ। (ਸਰਬ ਲੋਹ ਗ੍ਰੰਥ)

ਇੱਥੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਤਰੁੱਠ ਕੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਆਤਮ ਰਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵੀ ਹੈ ਉਹ ਖਾਲਸਾ ਦੇਵ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਤੇ ਖਾਲਸੇ ਵਿਚ ਰੰਚਕ-ਮਾਤਰ ਵੀ ਭੇਦ ਜਾਂ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਉਪਮਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਉਂ ਕੀਤੀ ਹੈ:

ਜੁੱਧ ਜਿਤੇ ਇਨ ਹੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਇਨ ਹੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਸੋਂ ਦਾਨ ਕਰੇ॥
ਅਘ ਓਘ ਟਰੇ ਇਨ ਹੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਇਨ ਕੀ ਪੁਨਿ ਧਾਮ ਭਰੇ॥
ਇਨ ਹੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਸੁਬਿੱਦਿਯ ਭਏ ਇਨ ਹੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਭ ਸਤ੍ਰ ਮਰੇ॥
ਇਨ ਹੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੇ ਸਜੇ ਹਮ ਹੈਂ ਨਹੀਂ ਮੋ ਸੇ ਗਰੀਬ ਕਰੋਰ ਪਰੇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)

ਜਿਸ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੋਹ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦਸ ਜਾਮੇ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਉੱਪਰ ਜੋ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ‘ਖਾਲਸਾ’। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਪੰਜਾਂ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਈ, ਇਹ ਇਕ ਸਿੰਘ ਵਾਸਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸੋਮਾ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਚਾਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਬਾਣੀਆਂ ਉੱਪਰ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਵੀਨ ਤਰਕਵਾਦੀਆਂ ਲਈ ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ (ਬਾਬਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ) ਦੀ ਰਚਨਾ ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਕਥਾ’ ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਖਰੜਾ ਡਾ. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ‘ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ: ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਉਸ ਵਿਚ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਬਿਧਿ’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਸਵੈਯਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਇਉਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:

ਪਾਂਚਹੁੰ ਮਹਿ ਚਾਰ ਸੂ ਹੋਵਹਿਂ ਅਵਰ ਜੋਇ। ਪਾਤਰ ਊਪਰ ਹਾਥ ਰਖੀਜੈ।
ਆਪਨ ਆਪਨ ਬਾਰ ਯੇ ਪਾਂਚਹੁੰ ਪਾਂਚ ਹੀ ਬਾਣੀ ਕੋ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹੀਜੈ।
ਜਪੁ ਜਾਪ ਸਵੈਯੇ ਚੌਪਈ ਅਨੰਦ ਕੋ ਪਾਠ ਸੋ ਪਾਹੁਲ ਤਿਆਰ ਕਰੀਜੈ।
ਪਾਂਓ ਚੁਲੇ ਮੁਖ ਪਾਵਹਿ ਸੁ ਯਾਜਕ ਏਤ ਹੀ ਨੇਤਰ ਕੇਸ ਪਵੀਜੈ। (ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ, ਪੰਨਾ 78-79)

ਹੁਣ ਇਸ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ ਕੇ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਦਾ ਹੀ ਦੂਜਾ ਨਾਉਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਇਹ ਅਤਿ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਹੁਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ (ਖਾਲਸੇ) ਦੀ ਜੀਵਨ ਮਰਯਾਦਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਰਲ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦ ਹਥਲੇ ਲੇਖ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

* ਖਾਲਸਾ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਕੇਵਲ ਇਕ ਚੇਤਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ (ਜਾਗਤਿ ਜੋਤ) ਦਾ ਦਿਨ- ਰਾਤ (ਨਿਸ ਬਾਸੁਰ) ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਇਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ।
* ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਨਿਸਚੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤ, ਕਬਰ (ਗੋਰ), ਮੜੀ ਤੇ ਮੱਠ ਆਦਿ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
* ਉਹ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੇ੍ਰਸ਼ਟ ਮੰਨਦਾ ਤੇ ਬਾਨੀ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਦਇਆ, ਤਪ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤੀ ਉੱਪਰ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਹੈ।
* ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨਾਲ ਜਦ ਪੂਰਨ ਜੋਤ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਜਾਗਦੀ ਹੈ ਤਦ ਸ਼ੁਧ ਸਰੂਪ ਖਾਲਸ ਤੱਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਅਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਜਾਨ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਸਮੱੁਚੀ ਮਰਯਾਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦ ਤਕ ਮੇਰਾ ਖਾਲਸਾ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ, ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਕਰਕੇ ਨਿਆਰਾਪਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇਗਾ, ਤਦ ਤਕ ਮੇਰਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਤਾਪ, ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰਹੇਗੀ ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਮਰਯਾਦਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਨਿਆਰੇਪਨ ਦੀ ਹੋਂਦ (ਬਾਣੀ-ਬਾਣੇ) ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਫਿਰ ਬਿਪਰਵਾਦੀ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ) ਕਰਮ-ਕਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਏਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਿਆਰੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ:

Articles Author Views

ਵੀਰਵਾਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
24 August, 2026
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਧਿਰ ਤੇ ਧੁਰੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
24 August, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸੰਜਮ ਕਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
13 August, 2026
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਬੁਧਵਾਰਿ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
10 August, 2026
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿਮਰਿਐ ਘਰ ਨਉ ਨਿਧਿ ਆਵੈ ਧਾਇ॥ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 December, 2025
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਜਲਾਲੀ ਰੂਪ: ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 March, 2025
Level: deep Views: 7
ਪੜੋ - read...
ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 January, 2025
Level: starting Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 December, 2024
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਜਾਂ ਸਫਲ਼ ਵਕਤਾ ਦੇ 14 ਗੁਣ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 October, 2024
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰ ਸਾਖੀਆਂ 'ਚ ਸਿੱਖਿਆ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 September, 2024
Level: deep Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਙ- ਅੱਖਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 March, 2024
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਗਿ. ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਖਿਆ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 October, 2023
Level: deep Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦਾ 150 ਸਾਲਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਈਏ? - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 September, 2023
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 July, 2023
Level: medium Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਗ ਤੇ ਘ ਅੱਖਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 June, 2023
Level: medium Views: 0
ਪੜੋ - read...
‘ੳ’, ‘ਅ’, ‘ੲ’, ‘ਸ’, ‘ਹ’ਅੱਖਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ-ਉਪਦੇਸ਼ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 January, 2023
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕੈਂਪ ਤੇ ਸਿੱਖ ਸੇਵਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 May, 2020
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਮਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 February, 2020
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸੱਚੀ ਕਿਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 January, 2020
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹੋਲਾ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 March, 2019
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਨਸ਼ੇ: ਸਮੱਸਿਆ ਤੇ ਸਮਾਧਾਨ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 October, 2018
Level: starting Views: 6
ਪੜੋ - read...
ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਭੂਤ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 October, 2018
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 August, 2018
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਖੋਪਰ ਦਾ ਦੀਵਾ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 July, 2018
Level: starting Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਸਚਿਆਰ ਕੀ ਹੈ? - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 July, 2018
Level: starting Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਮਹਿਮਾ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 June, 2018
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਧਰਮੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ - ਇੱਕ ਜਰਨੈਲ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 May, 2018
Level: starting Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਦਸਮੇਸ਼ ਬਾਣੀ: ਚੌਪਈ ਸਾਹਿਬ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 April, 2018
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਮਿਤ੍ਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 March, 2018
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਦਸਮ ਰਚਨਾ ’ਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਵਾਲੇ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 February, 2018
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...