ਲੇਖ - What role do gurdwaras play in spreading religion?

ਸੁਆਣੀਆਂ, ਨਿੱਤਨੇਮ, ਅਹਿਮ
medium
1 July, 2023
0
ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ
-
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ, ਆਤਮ ਜਿਗਯਾਸਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਗਯਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਆਚਾਰਯ, ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਫ਼ਾਖ਼ਾਨਾ, ਭੁੱਖਿਆਂ ਲਈ ਅੰਨਪੂਰਣਾ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤ ਦੀ ਪਤ ਰਖਣ ਲਈ ਲੋਹਮਈ ਦੁਰਗ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਮ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥ ਗੁਰੂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇਉਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਹੈ- ਗੁਰੂ ਦੁਆਰੈ ਹੋਇ ਸੋਝੀ ਪਾਇਸੀ ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼’ ਦੇ ਕਰਤਾ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ, ਆਤਮ ਜਿਗਯਾਸਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਗਯਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਆਚਾਰਯ, ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਫ਼ਾਖ਼ਾਨਾ, ਭੁੱਖਿਆਂ ਲਈ ਅੰਨਪੂਰਣਾ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤ ਦੀ ਪਤ ਰਖਣ ਲਈ ਲੋਹਮਈ ਦੁਰਗ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਮ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ”ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੇਸ਼/ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਸੁਘੜ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਉਪਰੋਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗਾ ਉੱਦਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਸਧਾਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼/ਵਿਦੇਸ਼ ਤਕ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਵਿਚਾਰ-ਅਧੀਨ ਇਹ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।

ਚੰਗੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਨਖ਼ਾਹ:-

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੀਹ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਾਲੇ ਕਾਲਜ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਸਿਖਲਾਈ ਯਾਫ਼ਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ-ਜਨ ਗ੍ਰੰਥੀ ਤੇ ਰਾਗੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਤਨਖਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਨ-ਮੰਥਨ ਦੀ ਅਹਿਮ ਲੋੜ ਹੈ।

ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਥਿਆ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ:-

ਅੱਜ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਕਲਾਸਾਂ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਧੇਗਾ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਥਿਆ ਨਾਲ ਨਿੱਤਨੇਮ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਠ ਆਵੇਗਾ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਮਾਈ-ਭਾਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਣਗੇ। ਕਿਧਰੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਜਾਂ ਐਤਵਾਰੀ ਕਲਾਸ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਚੰਗਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਅਮਲੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਡਾਢੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ:-

ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਰੇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਪਾਸ ਮਾਇਆ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ-ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਚੰਗੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਹਨ।

ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ-ਜਨ ਇਕ-ਦੋ ਕਮਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ‘ਪੁਸਤਕ ਘਰ’ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖਣ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵੀ ਆਉਣ। ਜਦ ਮਾਹੌਲ ਤੇ ਸਾਧਨ ਦਿਆਂਗੇ ਤਾਂ ਪਾਠਕ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ।

ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਗੋਲਕ 'ਚੋਂ ਦਸਵੰਧ:-

ਸਮਕਾਲੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਲਕ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿੱਦਿਅਕ ਫੰਡ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧੜੇਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਜਦ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਉਹ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਨਾਲ ਭਾਵੁਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਂਝ ਬਣਾਉਣਗੇ। ਦੇਸ਼/ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਦਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ੁਭ ਉੱਦਮ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਵੱਡਿਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੋਟਿਸ ਬੋਰਡ ਉੱਪਰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਆਮ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਗੁਰਮਤਿ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ:-

ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸਥਾਨਕ ਪਹੁੰਚ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਮਤਿ ਕੈਂਪ ਲੱਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਸਾਰੂ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਬੇਲੋੜੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ। ਸਿਮਰਨ ਅਭਿਆਸ ਹੋਵੇ।

ਸੰਗਤ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਭਾਸ਼ਣ, ਕਵਿਤਾ, ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ, ਚਿੱਤਰ ਕਲਾ, ਕੀਰਤਨ ਆਦਿ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵੱਧਦਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਕੈਂਪ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਵੱਧ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਇਕੱਲਤਾ ਹੰਢਾਅ ਰਹੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਫੋਕਟ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ, ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਵਾਂਗੇ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਾਰਜ:-

ਇਕ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਦੂਦ ਅੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਾਰਜ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪਿੰਡ ਨਗਰ ਵਿਚ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਕਾਰਜ, ਸਹੀ ਚੋਣ ਕਰ ਕੇ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਸੇਵਾ, ਲੋੜਵੰਦ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਟੋਏ ਠੀਕ ਕਰਨੇ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਕਾਰਜ ਕਰਨਯੋਗ ਹਨ।

ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਲਈ ਦਵਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ:-

ਦੇਸ਼/ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁਰੂ-ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜਾਂ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਧੂਆਂ-ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਦੇਸੀ ਦਵਾਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਪਰ ਇ ਸਭ ਉਂਗਲਾਂ ’ਤੇ ਗਿਣਨਯੋਗ ਹਨ। ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧੀਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਲਈ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਹਿਕਮਤ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਵੀ ਸਾਰਥਕ ਹੈ। ਗੁਰੂਘਰ ਤੋਂ ਜੋ ਦਵਾ ਤੇ ਦੁਆ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਗ-ਮੁਕਤ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਭਾਵੁਕ ਸਾਂਝ ਰੱਖਣਗੇ।

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ:

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀਆਂ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ ਕਾਰਜ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਮਰ ਵਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੰਠ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਦਸਤਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ, ਕਵੀਸ਼ਰੀ, ਢਾਡੀ ਵਾਰਾਂ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ, ਕਿਸ ਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ, ਖਰੀਦੀਆਂ ਆਦਿ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨਾਮ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿਰੋਪਾਓ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਹੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ।

ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਤੇ ਢਾਡੀ ਦਰਬਾਰ:-

ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ, ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਢਾਡੀ ਦਰਬਾਰ ਵੀ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਕਲਾਵਾਂ ਜੀਵਤ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਸਾਡੇ ਕੀਰਤਨ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਇਹ ਦਰਬਾਰ ਵੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਕੁਝ ਗੁਰਪੁਰਬਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ:-

ਅੱਜ ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਵਧੀਕ ਲੋੜ ਹੈ। ਕੁਝ ਪੁਰਬ ਨੌਜਵਾਨ ਮਨਾਉਣ ਜਿਵੇਂ-ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੁਰਬ, ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ (ਦੀਵਾਲੀ) ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਅਰੰਭਤਾ ਦਾ ਸਮਾਗਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨ-ਦਿਹਾੜੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਸੇ ਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧੇਗਾ।

ਤੱਤ ਸਾਰ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਲਾਗੂ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਸਮੂਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਹੋਣ। ਅਸੀਂ ਧੜੇਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਠਾਂਗੇ ਤਾਂ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪਤਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਲਾਵੇ ਵਿਚ ਲਈਏ। ਨਫ਼ਰਤਵਾਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੋਤ ਆਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਬਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ-ਘਰ ਇੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨੇਕ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜ ਸਦਾ ਸਫ਼ਲ ਹੋਣਗੇ।

Articles Author Views

ਵੀਰਵਾਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
24 August, 2026
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਧਿਰ ਤੇ ਧੁਰੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
24 August, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸੰਜਮ ਕਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
13 August, 2026
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਬੁਧਵਾਰਿ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
10 August, 2026
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿਮਰਿਐ ਘਰ ਨਉ ਨਿਧਿ ਆਵੈ ਧਾਇ॥ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 December, 2025
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਜਲਾਲੀ ਰੂਪ: ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 March, 2025
Level: deep Views: 7
ਪੜੋ - read...
ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 January, 2025
Level: starting Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 December, 2024
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਜਾਂ ਸਫਲ਼ ਵਕਤਾ ਦੇ 14 ਗੁਣ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 October, 2024
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰ ਸਾਖੀਆਂ 'ਚ ਸਿੱਖਿਆ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 September, 2024
Level: deep Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਙ- ਅੱਖਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 March, 2024
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਗਿ. ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਖਿਆ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 October, 2023
Level: deep Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦਾ 150 ਸਾਲਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਈਏ? - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 September, 2023
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 July, 2023
Level: medium Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਗ ਤੇ ਘ ਅੱਖਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 June, 2023
Level: medium Views: 0
ਪੜੋ - read...
‘ੳ’, ‘ਅ’, ‘ੲ’, ‘ਸ’, ‘ਹ’ਅੱਖਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ-ਉਪਦੇਸ਼ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 January, 2023
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕੈਂਪ ਤੇ ਸਿੱਖ ਸੇਵਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 May, 2020
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਮਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 February, 2020
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸੱਚੀ ਕਿਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 January, 2020
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹੋਲਾ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 March, 2019
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਨਸ਼ੇ: ਸਮੱਸਿਆ ਤੇ ਸਮਾਧਾਨ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 October, 2018
Level: starting Views: 6
ਪੜੋ - read...
ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਭੂਤ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 October, 2018
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 August, 2018
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਖੋਪਰ ਦਾ ਦੀਵਾ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 July, 2018
Level: starting Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਸਚਿਆਰ ਕੀ ਹੈ? - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 July, 2018
Level: starting Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਮਹਿਮਾ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 June, 2018
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਧਰਮੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ - ਇੱਕ ਜਰਨੈਲ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 May, 2018
Level: starting Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਦਸਮੇਸ਼ ਬਾਣੀ: ਚੌਪਈ ਸਾਹਿਬ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 April, 2018
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਮਿਤ੍ਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 March, 2018
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਦਸਮ ਰਚਨਾ ’ਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਵਾਲੇ - ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੋਆਣੀ
1 February, 2018
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...