ਆਦਿਤ ਵਾਰਿ ਆਦਿ ਪੁਰਖੁ ਹੈ ਸੋਈ॥
ਆਪੇ ਵਰਤੈ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ॥
ਓਤਿ ਪੋਤਿ ਜਗੁ ਰਹਿਆ ਪਰੋਈ॥
ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰੈ ਸੁ ਹੋਈ॥ (ਪੰਨਾ 841) ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਦਿਨਾਂ/ਵਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ। ਸੱਤਾਂ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਫੋਕਟ ਵਿਚਾਰਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ‘ਵਾਰ ਸਤ’ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਸਮਾਜ ਮੰਨੀ ਕੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਹੀ ਅਸੀਂ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰਾਂਗੇ। ਅੱਜ ਹਰੇਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਦਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਜੋ ‘ਸਿੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰ’ ਸਿਰਜਿਆ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੰਨਤਾਂ-ਮਨਾਉਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕ-ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੈ ‘ਬੁੱਧ ਕੰਮ ਸੁੱਧ’ ਪਰ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ’ਤੇ ਪਰਖੋ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਤੇ ਕਰਮ ਚੰਗਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ, “ਥਿਤੀ ਵਾਰ ਸੇਵਹਿ ਮੁਗਧ ਗਵਾਰ” ਭਾਵ ਥਿਤਾਂ ਤੇ ਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤਿ ਮੂਰਖ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਤ ਗਿਆਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜੀਵੀਏ ਤਾਂ ਭਰਮ-ਮੁਕਤ ਹੋਵਾਂਗੇ ਪਰ ਜੇਕਰ ਲੋਕ ਮੱਤ ਜਾਂ ਮਨਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਭਰਮ-ਪਖੰਡ ਸਾਨੂੰ ਸਫਲ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਜਿਊਣ ਦੇਣਗੇ। ਪਹਿਲਾਂ ‘ਐਤਵਾਰ’ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣੀਏ ਤਾਂ ‘ਆਦਿਤ’ ਤੋਂ ਭਾਵ (ਆਦਿਤਯ) ਸੂਰਜ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ ਜਾਂ ਆਇਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਲੋਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀ ਹਨ ਕਿ ਐਤਵਾਰ, ਮੰਗਲਵਾਰ, ਵੀਰਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਮਾੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗਲਵਾਰ, ਵੀਰਵਾਰ ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਅਫਸੋਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਣਾ ਤੇ ਖਰੀਦਣਾ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਹੈ:- ਬੁੱਧ ਸ਼ਨਿਚਰ ਕੱਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਐਤਵਾਰ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਬਾਣੀਏ ਲੋਕ ਹੱਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੌਕੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪੋਚਾ ਫੇਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਹਫਤਾ ਭਰ ਗਾਹਕੀ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ: ਐਤਵਾਰ ਤਾਂ ਜਾਣੀਏ, ਜੇ ਹੱਟਾਂ ਲਿਪਣ ਬਾਣੀਏਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਐਤਵਾਰ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆਂ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭੈੜੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਇਕ ਫਾਇਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਿਆਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਚੰਗਾ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਐਤਵਾਰ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬੁਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ: ਐਤਵਾਰ ਨਾ ਲੰਘੀਏ ਪਾਰ,
ਜਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ੀ ਆਈਏ ਹਾਰ। ਇਉਂ ਹੀ ਵੀਰਵਾਰ ਵਾਂਗ ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ‘ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਝੜੀ ਕੋਠਾ ਨਾ ਕੜੀ’ ਭਾਵ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਝੜੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਮੱਤ ਤਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੋਕਟ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਾਸ ਹੈ। ਹੁਣ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਐਤਵਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਨੇ ਉਸ ਉੱਪਰ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਭਰਮ-ਪਖੰਡ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਦਾ ਭਾਵ, ਜੋ ‘ਅਦਿਤ ਵਾਰ’ (ਐਤਵਾਰ) ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਤਾਣੇ-ਪੇਟੇ ਵਾਂਗ ਪਰੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਰਤਾਰ ਆਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਪੰਕਤੀ ਹੈ: ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਈ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲਾ ਬੁਝੈ ਕੋਈ॥ (ਪੰਨਾ 841) ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਚ ਰੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਰਲੇ ਗੁਰਮੁਖ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਦੇ ਹਨ: ਹਿਰਦੈ ਜਪਨੀ ਜਪਉ ਗੁਣਤਾਸਾ॥
ਹਰਿ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਅਪਰੰਪਰ ਸੁਆਮੀ ਜਨ ਪਗਿ ਲਗਿ ਧਿਆਵਉ ਹੋਇ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸਾ॥ (ਪੰਨਾ 841) ਹੇ ਭਾਈ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ, ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਅਪਹੁੰਚ, ਪਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾਸਾਂ ਦਾ ਦਾਸ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਵਾਉਂਦਿਆਂ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਉਂ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਮਾਨਸਰ ਤਿਆਗਿ ਆਨ ਸਰ ਜਾਇ ਬੈਠੇ ਹੰਸੁ,
ਖਾਇ ਜਲ-ਜੰਤ ਹੰਸ ਬੰਸਹਿ ਲਜਾਵਈ॥ (ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਯੇ) ਜੇਕਰ ‘ਹੰਸ’ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਲਾਬ ’ਤੇ ਜਾ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਬਗਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਥੋਂ ਜਲ ਦੇ ਜੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਵੀ ਲੋਕਮਤਿ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਨੂੰ ਸਮਝੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਫੋਕਟ ਭਰਮਾਂ ਤੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦਿਨਾਂ-ਦਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਭਰਮ ਪਾ ਕੇ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਬੌਧਿਕ ਲੁੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਬਕਾ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਉੱਪਰ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। | 
