ਗੁਰੁ ਸਿਮਰ ਮਨਾਈ ਕਾਲਕਾ ਖੰਡੇ ਕੀ ਵੇਲਾ।
ਪੀਓ ਪਾਹੁਲ ਖੰਡਧਾਰ ਹੋਇ ਜਨਮ ਸੁਹੇਲਾ। (ਵਾਰ 41:1)

ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਵਸ ਹੈ-- ਵੈਸਾਖੀ। ਚਰਨ ਪਾਹੁਲ ਤੋਂ ਖੰਡੇ ਕੀ ਪਾਹੁਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਮਈ ਦਿਨ ਹੈ-- ਵੈਸਾਖੀ। ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਰਹਿਮਤਾਂ ਤੇ ਨਿਆਰੇਪਨ ਦੀ ਘਾੜ੍ਹਤ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ-- ਵੈਸਾਖੀ। ਸਰਬ ਲੋਹ ਦੇ ਬਾਟੇ ’ਚ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ, ਪਤਾਸੇ ਤੇ ਪੰਜਾਂ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਜਾਪ, ਖੰਡੇ ਦੀ ਛੂਹ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਲਈ ਅਨੰਦਮਈ ਜੁਗਤੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ-- ਵੈਸਾਖੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਬਾਟੇ ’ਚੋਂ ਪੰਜ ਚੁਲੇ ਛਕਾ ਕੇ, ਪੰਜ ਸੀਸ ’ਚ ਪਾਏ ਤੇ ਪੰਜ ਨੇਤਰਾਂ ’ਚ ਪਾ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਵਾਇਆ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪੰਜ ਚੁਲੇ ਛਕ ਕੇ ਅੰਦਰਲੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣੀ। ਐ ਖਾਲਸਾ! ਤੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਫਤਿਹ ਵੀ ਉਸੇ ਦੀ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਚੁਲੇ ਸੀਸ ’ਚ ਪਾ ਕੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਸੀਸ ਦਰ-ਦਰ ਨਾ ਝੁਕਦਾ ਫਿਰੇ। ਗੁਰੂ ਉੱਪਰ ਅਟੱਲ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਚੁਲੇ ਨੇਤਰਾਂ ’ਚ ਪਾਏ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਖਾਂ ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰਿਆਂ ’ਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਗੁਰ-ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਲੋਚਾ ਕਰਨ। ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਣੀ। ਇੱਕੋ ਬਾਟੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਰਮ ਖਤਮ ਕੀਤੇ, ਉੱਥੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਅਕਾਲ ਦੇ ਇਕ ਪਰਵਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬਕ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਕਿਸੇ ਭਰਮ-ਪਾਖੰਡ, ਮੜ੍ਹੀ-ਮਸਾਣ, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ, ਪੱਥਰਾਂ, ਕਬਰਾਂ, ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਾ। ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗਿਰੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰ ਕੇ ਅਕਾਲੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਰਯਾਦਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਖੰਡੇ ਕੀ ਪਾਹੁਲ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਤਕ ਇਸ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਰਹੇਗਾ।

ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪੰਥ-ਦੋਖੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਕੌਮੀ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰਾ ਤਾਣ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਸਦੀ ’ਚ ਪੰਥ ਨੂੰ ਡੋਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ? ਹਰ ਦਾਨਾ ਪੁਰਸ਼ ਇਹੋ ਕਥਨ ਕਰੇਗਾ-- ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ, ਨਿੱਤਨੇਮ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ, ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਪੰਥ ਉੱਪਰ ਅਟੱਲ ਭਰੋਸਾ।

ਹੁਣ ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰੀਏ ਤਾਂ ਚੌਰਾਸੀ ਦੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਨਿਆਰੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਢਾਅ ਲਾਉਣ ਲਈ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਅਧੀਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮੀ ਥੰਮਾਂ ਉੱਪਰ ਹੀ ਕਿੰਤੂ-ਪ੍ਰੰਤੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਥ-ਦੋਖੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ’ਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਦੋ-ਚਾਰ ਲੇਖਕ/ਪ੍ਰਚਾਰਕ/ਕਾਲਮ ਨਵੀਸ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੁਤਰਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ, ਨਿੱਤਨੇਮ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ, ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਪਰ ਭੰਡੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਪੰਥ ’ਚੋਂ ਛੇਕੇ ਹੋਏ, ਪਤਿਤ ਤੇ ਬੇਅੰਮ੍ਰਿਤੀਏ ਭੱਦਰ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਰਸਮ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਮਰਯਾਦਾ ਤੇ ਰਸਮ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪੰਥ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕੀ ਆਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਨਿੰਦਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ‘ਮਨ ਦੀ ਸਿੱਖੀ’ ਵਾਲਾ ਬਹਾਨਾ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਧਿਰ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਗੁਰੂ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮੁਬਾਰਕ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਲੇਖਕਾਂ/ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਤੇ ਕਾਲਮ ਨਵੀਸਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਦੁਰਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਜਥੇਬੰਦਕ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੇ ਕੌਮੀ ਮਰਯਾਦਾ ਉੱਪਰ ਕਿੰਤੂ-ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਹੀ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਸਲਾਂ ਵਿਚ ਨਦੀਨ ਉਗਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਿਰਸਾਨ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ।

ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਦਰਜ ਪੰਕਤੀਆਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਚਿਤ ਵਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ ’ਚੋਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਉੜੀ ਹਰੇਕ ਰਾਗੀ, ਢਾਡੀ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ (ਕਾਲਕਾ) ਨੂੰ ਸਿਮਰਿਆ (ਖੰਡੇ ਕੀ ਵੇਲਾ) ਖੰਡੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਸਮੇਂ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਕਾਲਕਾ ਤੋਂ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਅਲਿੰਗ ਹੈ। ਦੂਸਰੀ ਪੰਕਤੀ ਤੋਂ ਭਾਵ, ਹੇ ਭਾਈ! ਖੰਡੇ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਓ ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਸੁਖੀ (ਸੁਹੇਲਾ) ਹੋਵੇਗਾ।

ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਸਵਾਲ ਤੇ ਜਵਾਬ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਕਿ ਨਿਗੁਰੇ ਨੇ ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਵਾਲਾ ਬਣਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਤ ਤਾਂ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਲੀਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ? ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉੱਪਰ ਕੁਤਰਕਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਡੁੱਬਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਤਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਟੁੱਟੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਰ ਕਦੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਡੁੱਬਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਤਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਤੀਜੀ ਗੱਲ, ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੇ ਕਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਚੌਥੀ ਗੱਲ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦੀ ਜੁਗਤੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਜਾਪ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਪਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਖ਼ੁਦ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗੁਰਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇਗਾ। ਦਾਨਿਆਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਂ ਕਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡੋਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਡੀ ਨਿਆਰੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹੀ ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਤੋਂ ਟੁੱਟਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ। ਉਂਝ ਤਾਂ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਡੰਮ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਵੀ ਕੇਸਾਧਾਰੀ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਇਧਰ ਵਰਤਮਾਨ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਪਰਵਾਰ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਮਿਲਣਗੇ। ਉਹ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਖੰਡ-ਕਰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਗੇ। ਇਹੋ ਹੀ ਧਰਮ ਕਮਾਉਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੋ ਹੀ ਸੁਹੇਲਾ ਜਨਮ ਹੈ।