ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਕਾਉਂਕੇ 30 ਜੂਨ 1928 ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਕਟਣ ਪਿਛੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ ਸਨ। ...ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ 'ਚ ਹੋਈ ਸੀ। ....ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਚ ਇਸ ਬੀਬੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਮਰਤਬਾ ਹੈ। ....ਇਸਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। .....

ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਕਾਉਂਕੇ ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ ਚ ਜਿਥੇ ਸਿੰਘ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਨੇ ਅਦੁੱਤੀ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕੀਤੇ। ਉਥੇ ਸ੍ਰੀ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਬੀਰ ਸਪੁਤ੍ਰੀਆਂ ਸਿਖ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਲਾਸਨੀ ਕਾਰਨਾਮੇ ਵੀ ਕੋਈ ਘਟ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਹੀ ਰਖਦੇ। ਉਹਨਾ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂ ਬੱਚੀਆਂ 'ਚੋ ਇਕ ਸਨ ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਕਾਉਂਕੇ।

ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ
ਜਨਮ -1856
ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ -ਲੋਹਗੜ (ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਪ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿੰਡ ਦੌਧਰ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ ਵਿਖੇ ਆ ਗਿਆ)
ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ - ਸੋਭਾ ਜੀ
ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ - ਸਰਦਾਰ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ
ਵਿਆਹ - 1874-75 (ਲਗਭਗ)
ਪਤੀ - ਸ.ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ
ਸਹੁਰਾ ਘਰ - ਕਾਉਕੇ ਕਲਾਂ(ਜਗਰਾਉ ਕੋਲ ਮੋਗਾ ਲੁਧਿਆਨਾ ਜੀ. ਟੀ ਰੋਡ ਤੋ ਲਿੰਕ ਰੋਡ ਨਿਕਲਦਾ।

ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ - ਆਪ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼.ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਸੱਖਰ (ਸਿੰਧ) ਪਹੁੰਚ ਕਿ ਅਗਰੇਜੀ ਰਸਾਲੇ ਚ ਜਮਾਂਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ। ਉਹਨਾ ਦੇ ਦੋ ਭਾਈ ਹੋਰ ਸਨ -ਬੁਧੂ ਰਾਮ ਤੇ ਸ.ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਬੁਧੂ ਰਾਮ ਪੱਕਾ ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਸ.ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਆਪ ਵਾਂਗ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰੀ ਸੀ ਭਾਈ ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਸ.ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਬਰਮਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਦਫੇਦਾਰ (ਸੂਬੇਦਾਰ) ਦੀ ਪੋਸਟ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋਇਆ। ਬੁਧੂ ਰਾਮ ਦੀ ਇਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀ ਬਣਦੀ ਸੀ, ਵਿਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ।

ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਘਰੋਗੀ ਜੀਵਨ - ਆਪ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਪੁਤਰਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਪਰ ਨਿਕੀ ਉਮਰੇ ਉਹ ਦੋਨੇ ਚੜਾਈ ਕਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਸ.ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਹਕੀਕੀ ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁਤਰ ਖਜ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਬਰਮਾ ਜਾਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਇਆ ਉਧਰ ਬਰਮਾ ਵਿਚ ਸ.ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 1902 ਤੇ 1909 ਚ ਸ.ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਚੜਾਈ ਕਰ ਗਏ। ...

ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋ ਬਾਅਦ ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਦਾ ਜੇਠ ਬੁਧੂ ਰਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਨਪਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਕ ਤੇ ਡਾਕਾ ਨਾ ਪੈਣ ਦਿਤਾ ਇਕ ਦਿਨ ਬੁਧੂ ਨੇ ਆਪ ਦੇ ਸੀਰੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾ ਲਾਉਣ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਾਹ ਭਾਬੀ ਨੂੰ ਜਾ ਕਿ ਕਹਿ ਦੇ ਉਹ ਆਪ ਪਾਣੀ ਲਾਵੇ। ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਨੂੰ ਜਦ ਇਸੁ ਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਿਆ ਤਾਂ ਆਪ ਖੇਤ ਪਹੰਚੇ ਜਦ ਬੁਧੂ ਰਾਮ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਤੋ ਨਾਹ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਬਚਨ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਆਪ ਨੇ ਇਕ ਤਾੜ ਕਰਦੀ ਚਪੇੜ ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਤੇ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਉਹ ਖਾਲ ਚ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਆਪ ਨਾਲ ਅਖ ਮਿਲਾਉਣ ਤਕ ਦੀ ਜਉਰਤ ਨਾ ਕੀਤੀ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ -1903 ਚ ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਨੇ ਖੰਡੇ ਬਾਟੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਆਪ ਦਾ ਬਾਣਾ ਅਕਾਲੀ ਸੀ।

ਪੰਥਕ ਸੇਵਾਵਾਂ -

1.ਆਪ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾ:6 ਕਾਉਂਕੇ ਕਲਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ।
2.14 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਨੂੰ ਜਦ ਖਾਲਸਾ ਬ੍ਰਦਾਰੀ ਤੇ ਸਮੂਹ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਨੂੰ ਮਹੰਤਾਂ ਤੋ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਆਪ ਵੀ ਇਸ ਸੇਵਾ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਤੇ ਪੰਥਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਆਪ ਦਾ ਬਣਦਾ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
3.ਗੁਰੂ ਕਿ ਬਾਗ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਸਮੇ ਜਿਸ ਬੀ. ਟੀ ਨੇ ਸਿਖਾਂ ਤੇ ਗੋਲੀਆ ਚਲਾਈਆਂ ਸਨ। ਭਰੇ ਇਕਠ ਚ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਬੀ. ਟੀ ਦੀ ਗਲ ਤੇ ਚਪੇੜ ਮਾਰ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਟੀ ਚਟਾਈ।(ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ , ਵੈਸੇ ਇਹ ਵੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਬੀ ਟੀ ਡੀਂਗਾ ਮਾਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁੱਟਿਆ ਤਦ ਮਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਬੀ ਟੀ ਮੈਂ ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਹਿਦ ਨਹੀਂ ਲਿਆ)
4.ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ 9 ਫਰਵਰੀ 1924ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੋ ਪੰਜ ਸੌ ਸਿਖਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਾ ਜੈਤੋ ਵਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਵੀ ਸਨ ਬਰਗਾੜੀ ਪਹੁਚ ਆਪ ਨੇ ਜੈਨ ਸਾਧਣੀ ਦਾ ਭੇਸ ਵਟਾ ਲਿਆ ਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੈਤੋ ਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਖੋਫੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਕੌਮੀ ਆਗੂਆਂ ਤਕ ਪਹੁਚਾ ਸਕੇ। 21ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਜਥੇ ਦੇ ਜੈਤੋ ਪਹੁਚਣ ਤੇ ਗੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਜੋ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ। ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਸਾਰੀ ਖੌਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਪ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੌਮੀ ਆਗੂਆ ਕੋਲ ਪਾਹੁਚਾਈ। ਜਦ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾ ਨੂੰ ਲਗਾ ਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜ ਧੋਰਹੀਆ ਧਾਰਵਾਂ ਹੇਠ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋਈ ਤੇ 30 ਜੂਨ 1928 'ਚ ਆਪ ਰਿਹਾ ਹੋਏ।

ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਵਲੋ ਸਨਮਾਣ -ਜਦ ਰਿਹਾਈ ਉਪਰੰਤ ਆਪ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦਰਸ਼ਨਾ ਲਈ ਆਏ ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੇ ਸਮੁਚੀ ਕੌਮ ਦੇ ਨੁਮਾਇਦਿਆਂ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿਰੋਪਾ, ਮਾਤਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਤੇ 15 ਰੁਪਏ ਮਾਹਵਾਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਆਪ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ ਅਸਲੀ ਕੌਮੀ ਦਰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪ ਦੀ ਕੌਮੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ .....

ਮਾਈਆਂ ਜਗ ਦੇ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਭਾਵੇ, ਐਪਰ ਤੁਧ ਦੇ ਨਾਹੀ ਕੋਈ ਤੁਲ ਮਾਈ,
ਡਾਗਾਂ ਪੈਦੀਆਂ ਵਰ੍ਹਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆ ਤੋ, ਗਈ ਗੰਗਸਰ ਦੇ ਵਿਚ ਜੁਲ ਮਾਈ
ਨਾਭੇ ਜੇਲ੍ਹ ਅੰਦਰ ਜਿਥੇ ਦਿਨੇ ਰਾਤੀ, ਝਖੜ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਰਹੇ ਸੀ ਝੁਲ ਮਾਈ
ਘਾਲਾਂ ਘਾਲੀਆਂ ਝਾਲੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਤੈ,ਏਸ ਬਿਰਧ ਸਰੀਰ ਤੇ ਕੁਲ ਮਾਈ
ਧਨ ਧਨ ਕਹਿੰਦੇ ਮਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰਾ, ਜਦੋ ਖੁਲਦੇ ਨੇ ਸਾਡੇ ਬੁਲ੍ਹ ਮਾਈ
ਦੇਸ਼ ਮਾਲਵਾ ਕੀ ਪੰਥ ਖਾਲਸਾ ਹੀ, ਨਹੀ ਸਕਦਾ ਏ ਕਦੇ ਭੁਲ ਮਾਈ
ਸ੍ਰੀ ਤਖਤ ਅਕਾਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉਤੇ, ਚਾੜ੍ਹੇ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਹੈਨ ਜੋ ਫੁਲ ਮਾਈ
ਬਹੁਤੀ ਗਲ ਕੀ, ਤੇਰੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ, ਕੋਈ ਸਕਦਾ ਪਾ ਨਹੀ ਮੁਲ ਮਾਈ

ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ -96 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 10 ਅਗਸਤ 1952 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾ:6 ਗੁਰੂਸਰ ਕਾਉਂਕੇ ਕਲਾਂ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।