ਲੇਖ - baba sidh bhoi dhaliwal

ਖਲੀਫਿਆਂ
starting
27 June, 2026
48
ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਜੀ ਧਾਲੀਵਾਲ
-
ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ
ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਜੀ ਨੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਤੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਾੜਵੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ।

ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਜੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਪੁਰਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਾੜਵੀਆਂ, ਹਿੰਦੂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ, ਪਚਾਧਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਹਰ ਥਾਂ ਧਾਲੀਵਾਲ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਮੱਦਦ ਲਈ ਪੁੱਜਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ 'ਭੋਇ' ਸੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਸ਼ਬਦ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਜੀ ਨੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਤੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਾੜਵੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ।

ਗਜਨੀ ਦੇ ਤੁਰਕਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਧਾਲੀਵਾਲ ਕਬੀਲਾ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਧੌਲਪੁਰ ਛੱਡ ਕੇ ਧਾਰਾ ਨਗਰੀ ਆ ਵਸੇ ਪਰ ਇੱਥੇ ਵੀ ਵਸਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਆਪਣੇ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਜੋਧਪੁਰ, ਸਿਰਸਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅਬਾਦ ਗੋਏ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਘੱਗਰ ਦਰਿਆ ਕਿਨਾਰੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਪਚਾਧਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਇੱਥੇ ਦੰਦੀਵਾਲ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਵਸਦੇ ਸਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਦੰਦੀਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਪਚਾਧਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਜੱਟ ਕਬੀਲੇ ਇਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਚਾਧਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਗਦਾਦੀ ਖਲੀਫੇ ਸਨ। ਘੱਗਰ ਦਰਿਆ ਕਿਨਾਰੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਪਚਾਧਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹਿਤਕਾਲਾ (ਕਈ ਥਾਂ ਡਾਲਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ) ਸੀ। ਇਹ ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਲ਼ੜਾਈ ਵਿਚ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਨੇੜੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ । ਬਾਬਾ ਹਿਤਕਾਲਾ ਦੀ ਸਮਾਧ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਘੱਗਰ ਕਿਨਰੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਿਤਕਾਲਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਜਦ ਖਲੀਫਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਲੜਾਈ ਪਚਾਧਿਆਂ ਅਤੇ ਦੰਦੀਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਜੀ ਦੰਦੀਵਾਲਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਤੇ ਆਏ ਸਨ ਫਿਰ ਵੀ ਖਲੀਫਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਨੂੰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ। ਸਿਰਸੇ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਝੁਨੀਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ) ਤੱਕ ਆ ਗਈ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਕਬੀਲੇ ਨੇ ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਝਿੜੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਦਿਨ ਲੜਾਈ ਲੜੀ। ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਇਸ ਝਿੜੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਢਾਬ ਸੀ (ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਢਾਬ ਕਈ ਏਕੜ ਵਿਚ ਹੈ) ਜਿਹੜੀ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਸੀ। ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਜੀ ਪਚਾਧਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਭੰਮਾ ਖੁਰਦ (ਜ਼ਿਲ਼੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ) ਨੇੜੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਪਚਾਧਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਪਚਾਧੇ ਵਾਪਿਸ ਮੁੜ ਗਏ ਅਤੇ ਦੰਦੀਵਾਲ ਕਬੀਲਾ ਮਾਨਸਾ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਕਾਬਜ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਝੁਨੀਰ ਕੋਲ ਵਸ ਗਏ।

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਧਾਲੀਵਾਲ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਕਾਂਗੜ ਵਿਚ ਚੀਮਾ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਟੱਕਰ ਹੋਈ। ਚੀਮਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗੜ ਵਿਚੋਂ ਭਜਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਕਾਂਗੜ ਵਿਚ ਅਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ । ਇੱਥੇ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਮਿਹਰ ਮਿੱਠਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਉਲਾਦ ਬਾਬਾ ਰਾਏ ਜੋਧ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਰਲ਼ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਦੋ ਹੱਥ ਕੀਤੇ।

ਹਾੜ੍ਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤੇਰਸ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਥਾਨ ਭੰਮਾ ਖੁਰਦ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪਿੰਡ ਲੱਲੂਆਣਾ ਵਿਚ ਸਾਲਾਨਾ ਜੋੜਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਦੰਦੀਵਾਲ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਜੱਟ ਹਾਜਰੀ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ ਮੇਲਾ 27 ਜੂਨ ਦਾ ਹੈ।

Articles Author Views

ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਭੋਇ ਜੀ ਧਾਲੀਵਾਲ - ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ
27 June, 2026
Level: starting Views: 48
ਪੜੋ - read...