ਭੱਟ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਿਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚੋਂ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸੀ ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਗੁਣ-ਗਾਣ ਸੀ। ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਤ ਕਰਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਦਸਿਆ ਕਿ ਵਖੋ-ਵੱਖ ਜੁਗਾਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਸੀ ਮਾਨਤੇ ਕਰਦੇ ਹੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਤਿਲ ਮਾਤਰ ਕਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਿ ਬਦੌਲਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਚਮਤਕਾਰ ਦਿਖਾਏ ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਕਲਾ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਿ ਇਹ ਵਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸਦੀਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਲਜੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਭ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੋਤਿ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਵੱਈਏ ਅੰਦਰ ਭੱਟ ਕਲੵਸਹਾਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਅਭੇਦਤਾ ਨੂੰ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਿਆਂ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਵਖੋ-ਵਖ ਜੁਗਾਂ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਾਨਤਾ ਮੰਨੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁਰ-ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਤਨਕ ਮਾਤਰ ਹੀ ਕਲਾ ਵਰਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਕਲਜੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਪੂਰਨ ਕਲਾ ਗੁਰੂ ਜੋਤਿ ਜਾਮਿਆਂ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਅ ਕੇ ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਜ ਅਬਿਚਲ ਅਟਲ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਭ ਜਗਤ ਦੇ ਨਿਸਤਾਰੇ ਲਈ ‘ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ‘ਗੁਰੂ-ਜੋਤਿ’ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਵੱਈਏ ਅੰਦਰ ਵੀ ਭੱਟ ਜੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲਜੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹਸਤੀ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਪਿਆਂ ਨਿਸਤਾਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਸਵੱਈਏ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੱਟ ਕਲੵਸਹਾਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤਜੁਗ ਦੇ ਮਿੱਥੇ ਹੋਏ ‘ਬਾਵਨ ਅਵਤਾਰ’ ਜੋ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਲਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਸ ਬਾਵਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦਾਨੀ ਰਾਜੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਛਲ ਛਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤੇ ਜੁਗ ਵਿਚ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਟਿਕਾਅ ਕੇ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਰਾਵਣ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਾਇਆ ਸੀ। ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਯਾਦਵ-ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੁਰਾਰੀ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਵਰਤਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਕੰਸ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਵਾਇਆ ਉਥੇ ਹੀ ਉਗ੍ਰਸੈਣ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਰਾਜ ਭਾਗ ਬਖਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੈਅ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਨਿਰਭੈ ਪਦ ਬਖਸ਼ਿਆ। ਭੱਟ ਸਾਹਿਬਾਨ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਕਤੀ ਅਵਤਾਰ ਜੇ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਅਕਲ-ਕਲਾ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਜੋ ਤਿਲ ਮਾਤਰ ਸੀ, ਪਰ ਕਲਜੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਪੂਰਨ ਕਲਾ, ਗੁਰੁ ਜੋਤਿ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਅ ਕੇ ਸਦੀਵੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਰਗੁਣ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਲਜੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ, ਗੁਰੂ ਜੋਤਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤਖ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭੱਟ ਜੀ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਉਹ ਗੁਰਮਤਿ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਅਨੁਭਵ ਵਿਚੋਂ ਦਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਂਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਇਹ ਫੁਰਮਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰਾਜ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਹ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਰਾਜ ਜੁਗੋ-ਜੁਗ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਭੱਟ ਜੀ ਇਸ ਸਵੱਈਏ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੀ ਸਭ ਪਾਸੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਪਿਆ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।
ਸਵਈਏ ਮਹਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕੇ ੧
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ (Ang 1389)
ਸਤਜੁਗਿ ਤੈ ਮਾਣਿਓ ਛਲਿਓ ਬਲਿ ਬਾਵਨ ਭਾਇਓ ॥
ਤ੍ਰੇਤੈ ਤੈ ਮਾਣਿਓ ਰਾਮੁ ਰਘੁਵੰਸੁ ਕਹਾਇਓ ॥
ਦੁਆਪੁਰਿ ਕ੍ਰਿਸਨ ਮੁਰਾਰਿ ਕੰਸੁ ਕਿਰਤਾਰਥੁ ਕੀਓ ॥
ਉਗ੍ਰਸੈਣ ਕਉ ਰਾਜੁ ਅਭੈ ਭਗਤਹ ਜਨ ਦੀਓ ॥
ਕਲਿਜੁਗਿ ਪ੍ਰਮਾਣੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰੁ ਅੰਗਦੁ ਅਮਰੁ ਕਹਾਇਓ ॥
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਜੁ ਅਬਿਚਲੁ ਅਟਲੁ ਆਦਿ ਪੁਰਖਿ ਫੁਰਮਾਇਓ ॥੭॥ (Ang 1390)
