ਸਿਡਨੀ ਵਿਚ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਵਸਾਈ ਤੇ ਵਰੋਸਾਈ ਹੋਈ ਨਗਰੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਜੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ”ਭਾਵੇਂ ਲਾਲਾ ਜੀ ਬਹੁਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਤੇ ਨਹੀ ਸਨ ਪਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਬੜਾ ਸੀ“, ਵਾਲ਼ੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਆ ਕੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਗਿਆਨੀ ਜੀ' ਆਖਦੇ ਨੇ ਪਰ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ 'ਅਗਿਆਨੀ' ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇਊ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਬੜੇ ਹਨ ਪਰ ਆਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਤਾਂ ਫਰਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ! ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਸਭ ਸੱਜਣ ਪੁਰਸ਼ 'ਗਿਆਨੀ' ਤੇ ਮੈ 'ਅਗਿਆਨੀ' ਹਾਂ। ਇਕ ਦਿਨ ਇਕ ਸੁਲਝੇ ਹੋਏ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੱਛਾ, ਤੁਸੀਂ 'ਅਵੱਲ ਗਿਆਨੀ' ਹੋਏ ਫਿਰ!”

 

ਕੋਈ ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਊ ਤੇ ਕੋਈ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰ। ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ, ਕੋਈ ਗ੍ਰੰਥੀ, ਕੋਈ ਰਾਗੀ, ਕੋਈ ਸੰਤ, ਕੋਈ ਕਥਾਕਾਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕੋਈ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਕੋਈ ਲਿਖਾਰੀ, ਕੋਈ ਵਪਾਰੀ, ਕੋਈ ਸੇਵਕ; ਪਰ ਇਹ ਪਿਉ ਦਾ ਪੁੱਤ ਇਕੋ ਸਮੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹੂ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਸਿਆਣੇ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਬੇੜੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਰ ਕਿਸੇ ਬੰਨੇ ਨਹੀ ਲੱਗਦਾ, ਤੇ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਸਮਝਦਾ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਬੇੜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤੇ ਹੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਤਮੰਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਫ਼ਲ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪੰਥ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ 'ਠੇਕੇਦਾਰ' ਸਮਝੀ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਮੂਹੋਂ ਭਾਵੇਂ, “ਆਪਣੇ ਮੂਹੋਂ ਮੀਆਂ ਮਿਠੂ” ਬਣਨ ਵਾਂਗ, 'ਸੇਵਾਦਾਰ' ਹੀ ਆਖੇ। ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪੰਥਕ ਆਗੂ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦਵਾਨੀ ਵਟੇ ਨਾ ਪੁੱਛਣ। ਹਰੇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਕੌਮੀ ਕਾਰਜ ਬਾਰੇ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਰਾਇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਵੀ ਅਣਮੰਗੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੂ, “ਗਿਆਨੀ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਲਿਟਿਕਸ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਦਖ਼ਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋ!” ਤਾਂ ਕਹੂ “ਹੱਛਾ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁਲੀਟੀਕਲ ਗੇਮ ਸਮਝ ਕੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋ! ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ, ਜੇਕਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪਰਗਟ ਨਾ ਕਰਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਫੋੜੇ ਤੇ ਲਾਉਣਾ ਹੋਇਆ?” ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਸਮੇ ਹਰੇਕ ਦੇ ਇੰਟਰਸਟ, ਧੜੇਬੰਦੀ, ਘਟੀਆ ਖੇਡ, ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਸਵਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਚਲਾਕ 'ਸਿਆਸਤਦਾਨ' ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ ਸਾਰੀ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਲੜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ, ਕਿਸੇ ਚਲਾਕ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕਣ ਪਰ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, “ਲੜਾਈ ਤੇ ਪਿਅਰ ਵਿਚ ਹਰ ਹਥਿਆਰ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ।“ ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਹੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਜਾਵੇ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਮਝ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਰੇਕ 'ਹਥਿਆਰ' ਇਸ 'ਨੇਕ ਕੰਮ' ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੀ ਹੈ। (ਚੱਲਦਾ)