ਲੇਖ - sgpc or mini parliament

medium
3 July, 2026
17
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਜਾਂ ਮਿਨ੍ਹੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਟ?
-
ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ: ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਸੇ ਕੌਮੀ ਸੇਵਾ ਸਦਕਾ, ਸਨਮਾਨ ਹਿਤ ਸਿਰੋਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਚ ਆਏ ਦਿਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸਰਬ ਉਚ ਸੰਸਥਾ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ "ਮਿਨੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈ"' ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਜੇ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ; ਸਿਰਫ ਪੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿਚ ਅਜੇ ਨਾ ਆ ਸਕੇ ਹੋਣ! ਪੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਇਸ ਗੱਲ ਉਪਰ ਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਕਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਇਕੀ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਸ ਜਾਵੇ। 

ਕੁਝ ਸਮਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਘੜਨਹਾਰੇ ਸੱਜਣ, ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੇ ਲੇਖਕ, ਸ. ਹਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਭੰਵਰ ਜੀ, ਨਾਲ਼ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤ੍ਰੇਤ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਕਾਮਯਾਬ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ਤੇ ਵੈਸੇ ਬਤੌਰ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ਿਤਾਬ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ 'ਮਿਨੀ' ਬਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਹੀ ਵਰਤਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਤੀ ਲਾਭ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਇਸ ਵਿਚ ਵਡਿਆਈ ਹੀ ਸਮਝੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ 'ਮਿਨੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ' ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ 'ਮੈਕਸੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਟ' ਕੇਹੜੀ ਹੋਈ? ਮੇਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੈਕਸੀ ਅਰਥਾਤ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਟ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਉਤੋਂ ਦੀ 'ਮੈਕਸੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ' ਅਖਵਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਟ ਹੈ, ਮਿਨੀ ਜਾਂ ਮੈਕਸੀ ਅਰਥਾਤ ਵੱਡੀ ਜਾਂ ਛੋਟੀ, ਉਹ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ। ਹਾਂ, ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਇਕ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪਾਰਲੀਮੈਟ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 790 ਮੈਬਰਾਂ ਵਿਚ ਡੇਢ ਕੁ ਦਰਜਨ ਸਿੱਖ ਮੈਬਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਟ' ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਮਿਨੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨਹੀ। ਹਾਂ, ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰਲੀਮੈਟ ਆਖਣਾ ਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਫਿਰ 'ਦੀ ਗਰੇਟ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ' ਹੀ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; 'ਮਿਨੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ' ਕਦਾਚਿਤ ਨਹੀ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਧਾਰਨਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪੁਚਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਉਸ ਸਮੇ ਉਹ ਚੰਗੇ ਸੱਜਣ ਜੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਸਹਿਮਤ ਵੀ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਚ ਤਰਦੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਸਹਿਮਤ ਨਾ ਹੋਏ ਹੋਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਫਾਲਤੂ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਹਿਮਤੀ ਦਰਸਾ ਦਿਤੀ ਹੋਵੇ! ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਹਿਮਤੀ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਵਜੂਦ ਏਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਤੇੇ ਵੀ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਇਸ ਗ਼ਲਤ ਗੱਲ ਦੀ ਤਰਦੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਆਏ ਸ਼ਬਦ 'ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ' ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਜਾਣ ਕੇ ਕੋਈ ਵਡਿਆਈ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਗ਼ਲਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੀ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ!

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਪੰਜ ਸੌ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ, ਜੇਹਲਾਂ, ਜੁਰਮਾਨਿਆਂ, ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਬਤੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਜਨਕ ਤਸੀਹੇ ਝੱਲ ਕੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਵਜੂਦ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਮਿਨੀ' ਦੱਸ ਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ ਜੂੰ ਨਹੀਂ ਸਰਕਦੀ! ਹਾਂ, ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਾਂਗ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਾਰਨ, ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਆਖਣਾ ਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ 'ਮਿਨੀ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਦੀ ਗਰੇਟ' ਅਰਥਾਤ 'ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਟ' ਹੀ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਹੋਣ ਦੇ ਢੰਗ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਮਿਨੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਾਂ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ, ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸਰਬ ਉਚ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਾਂ 'ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ' ਜੋ ਉਸ ਸਮੇ ਸਿੱਖ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਯਾਦ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਐਕਟ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਸੈਂਟਰਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੋਰਡ' ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜੋਰ ਦੇਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਇਸ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੈਬਰਾਂ ਨੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਟਾਊਨ ਹਾਲ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਹੀ, ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ' ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੱਖਦੀ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ, ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਥਾਪੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਲੈਣ ਦੀ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਫ਼ੇਹਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੀ ਪੰਜ ਸਾਲ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਮੋਰਚੇ ਚਲਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਝੁਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਓਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ 1925 ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੀ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਜੁਝਾਰੂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਤੋਂ ਖਿਝ ਕੇ, ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਰੁਧ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ, ਸ. ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਦੀ 'ਅਕਾਲੀ ਮੋਰਚਿਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ' ਨਾਮੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਪਾਸੋਂ ਲਿਖਵਾ ਕੇ ਛਪਵਾਈ ਸੀ।

ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੁਜਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨੋਟਿਸ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਇਸ ਗ਼ਲਤ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ: ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਸੇ ਕੌਮੀ ਸੇਵਾ ਸਦਕਾ, ਸਨਮਾਨ ਹਿਤ ਸਿਰੋਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਸਮੇ ਪ੍ਰੈਸ, "ਸਿਰੋਪਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ" ਲਿਖ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਕ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਿਖਆ ਸੀ ਜੋ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ, 'ਸਚੇ ਦਾ ਸਚਾ ਢੋਆ' ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਵੀ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਲਿਖਤ ਘੱਟ ਤਾਂ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੈਸ ਵਾਲ਼ੇ ਅਜੇ ਵੀ, “ਸਿਰੋਪਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ” ਹੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਲਈਏ ਕਿ 'ਭੇਟਾ' ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਛੋਟੇ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵੱਡੇ ਵੱਲੋਂ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਭੇਟਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ 'ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼' ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸਿਰੋਪਾ 'ਭੇਟਾ' ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ 'ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼' ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਦੀ ਵੀ ਸਿਰੋਪਾ 'ਭੇਟ ਕੀਤਾ' ਨਹੀਂ ਆਖਣਾ ਜਾਂ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਦਾ ਹੀ ਸਿਰੋਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਗਿਆ ਹੀ ਆਖਣਾ ਤੇ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। (ਚੱਲਦਾ)

Articles Author Views

ਬਗਲਾ ਕਿਵੇਂ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
27 July, 2026
Level: starting Views: 23
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਜੀ ਦੇ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸ਼ਵ ਸਮੇ (ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ, 2019) - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
24 July, 2026
Level: deep Views: 16
ਪੜੋ - read...
ਘੀਚਮਚੋਲ਼ਾ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ (ੳ) - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
23 July, 2026
Level: starting Views: 15
ਪੜੋ - read...
ਦਲ ਭੰਜਨ ਗੁਰ ਸੂਰਮਾ - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
5 July, 2026
Level: medium Views: 30
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਉਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਸ ਹਮਲਾ - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
4 July, 2026
Level: deep Views: 29
ਪੜੋ - read...
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਜਾਂ ਮਿਨ੍ਹੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਲੀਮੈਟ? - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
3 July, 2026
Level: medium Views: 17
ਪੜੋ - read...
(ਪੰਜ) ਪੁਆੜੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੇ - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
29 May, 2026
Level: medium Views: 15
ਪੜੋ - read...
ਸਿਰੋਪਾ - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
1 January, 2024
Level: starting Views: 6
ਪੜੋ - read...
ਸਲੋਕ ਸਹਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪੰਜ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਉਪਦੇਸ਼ - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
1 March, 2011
Level: deep Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਕੁਫ਼ਰ ਟੂਟਾ ਖ਼ੁਦਾ ਖ਼ੁਦਾ ਕਰ ਕੇ - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
1 June, 2009
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ - ਪੰਜ ਠੱਗ - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
1 February, 2009
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਵੱਡੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਚਿਤਰ ਬਾਤਾਂ - ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
30 November, -0001
Level: Views: 3
ਪੜੋ - read...