ਇਕ ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਬੋਲ ਹਨ: “ਮੈਨੂੰ ਸਿੰਘ ਹੋਣ ’ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ। ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਇਹੋ ਸ਼ਾਨ ਹੈ। "I am proud to be a Sikh ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਉਹੀ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦਾ ਤਾਜਦਸਤਾਰ ਹੋਵੇ। ਬਿਨਾਂ ਕੇਸ-ਦਸਤਾਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕਦਾ। ਸਿੱਖ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਫਿਰ ਦਾਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਕ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਪਾਏ ਹੋਏ ਪੂਰਨਿਆਂ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਏ- ‘ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਜਾਏ ਤਾਂ ਜਾਏ ਪਰ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਨਾ ਜਾਏ’ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾਉਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਗੜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਇਕਮੱਤ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਸ਼-ਭਗਤਾਂ ਨੇ ‘ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ’ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਦੇ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਜੋ ਬਿਗਲ ਵਜਾਇਆ ਉਸ ਵਿਚ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਕਸੂਰ, ਇਕਮੱਤ ਹੋ ਕੇ ਪਗੜੀ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਫਿਰ ‘ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ’ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਫਿਰ ਪਗੜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੋੜ ਭਾਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੌਮਾਂ, ਨਸਲਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਵਿਸਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਖ਼ਤਰੇ ਭਰਿਆ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸੰਭਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਯਤਨ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ‘ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ’ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸਮੇਂ ਕਈ ਹੰਭਲੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਲ੍ਹ-ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਉੱਤੇ ਕਾਲੀ ਦਸਤਾਰ ਪਹਿਨਣ ਕਰਕੇ ਘੋਰ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਡਰਾਇਆ-ਧਮਕਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸਗੋਂ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਅਤੇ ਭੁੱਖੇ-ਤਿਹਾਏ ਰੱਖ ਕੇ ਤਸੀਹੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਕਛਹਿਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਰਦੀ-ਗਰਮੀ ਨੰਗਾ ਰੱਖ ਕੇ ਜ਼ਲੀਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨਿਧੜਕ ਹੋ ਕੇ ਦਸਤਾਰ ਲਈ ਘੋਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਲਗਾਤਾਰ ੫ ਸਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਤਸੀਹੇ ਝੱਲ ਕੇ ਮੋਰਚਾ ਸਰ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਮੁੱਲੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਸਦਕਾ ਹੀ ਅੱਜ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬੇ-ਤਾਜ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ-ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਿਰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚਲੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਟੋਪੀ ਪਹਿਨਣ ’ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ‘ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ' ਲਈ ਸ. ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਲੰਬੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਪਿੱਛੋਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਦਸਤਾਰ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਹੱਕ ਪੱਕਾ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚਲੇ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀਆਂ ਲਈ ਡਰੈੱਸ ਕੋਡ ਵਿਚ ਪਗੜੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਵਾਈ। ‘ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ’ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਖ਼ੋਰਾ ਫੈਸ਼ਨਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀ ਮਾਰ ਕਾਰਨ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫੈਸ਼ਨਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਮੁਨਾਫੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿੱਤ-ਨਵਾਂ ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਮੀਡੀਏ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਨ 'ਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਵਰਗਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟੀ.ਵੀ. ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਪਗੜੀ 'ਤੇ ਮਾਰੂ ਵਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਪਨੀਰੀ ਇਸੇ ਕੂੜ-ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਦਕਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਟੁੱਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ਼ੇਰੇ-ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ‘ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ' ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਗੜੀ ਇੱਜ਼ਤ-ਆਬਰੂ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਾਣਸਤਿਕਾਰ ਸਰਕਾਰੇ-ਦਰਬਾਰੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਸਲਾਮਤੀ ਲਈ ਢੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਅੱਜ ਫਿਰ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਪਗੜੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੇ ਰਾਹ 'ਚ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਅੜਿੱਕੇ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਿੱਖ-ਅਣਖ ਲਈ ਚੈਲਿੰਜ ਵੀ ਹਨ। ਫਰਾਂਸ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਬੰਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਸ਼ੇਰੇ-ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰੁਤਬੇ ਦਿੱਤੇ, ਨੇੜਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਵੈਨਤੂਰਾ ਵਰਗੇ ਕਈ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਆ ਅਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦਾ ਸਰਬਰਾਹ ਥਾਪਿਆ। ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਮੇਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਆਜ਼ਾਦੀ-ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਸਾਥ ਦੇਂਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਬੂਹੇ-ਬਾਰੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ। ਅੱਜ ਲੋੜ ਹੈ, ਸਮੂਹ ਨਾਨਕ ਨਾਮ-ਲੇਵਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਘੋਲ ਕਰਨ ਦੀ। ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਪਗੜੀ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਉ ! ਸਾਰੇ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਕਮਰਕੱਸੇ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਆਨ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕੀਏ ! | 
