ਇਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਲਿਖਦਾ ਕਿ ਜਪਾਨ ਦੇ ਵਿਚ ਦੂਰ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਦੋ ਮੰਦਰ ਸਨ। ਇਕ ਦੱਖਣ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ,ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਦੋਵਾਂ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ ਆਪਸੀ ਖਹਿਬਾਜੀ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿਣੀ ਮਸਲਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਧਿਰ ਜਿਆਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦੀ ਕੋਲਡ ਵਾਰ । ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਗਤ ਆਉਂਦੀ, ਕਿਹੜਾ ਮੰਦਿਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਸ਼ੂਹਰ, ਕਿਸ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਨ। ਇਓਂ ਰੋਜਾਨਾ ਦੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ……ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚਲਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਖਣ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਬਜਾਰ ਚ ਤੁਰਿਆ ਜਾਵੇ ਰਸਤੇ ਚ ਉਹਨੂੰ ਦੂਜੇ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਜਿਹੜੇ ਧੜੇ ਹੁੰਦੇ ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਦੇ ਨਫਰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਚ ਬਾਲ ਦੇਂਦੇ ਨੇ। ਉੱਤਰ ਮੰਦਿਰ ਵਾਲਾ ਜਵਾਕ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਂਹਦਾ 'ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾਂ ?' ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਿਧਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਉਂ ਜੁ ਕੱਟੜਤਾ ਜਮਾਂਦਰੂ ਘਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਉਲਟਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਬੋਲਿਆ 'ਜਿੱਥੇ ਹਵਾਵਾਂ ਲੈ ਜਾਣ'। ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਵਾਕ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁੱਝਿਆ। ਤੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਵਾਪਿਸ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਮੁੜ ਆਇਆ, ਆਉਂਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕਿੱਸਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਜਥੇਦਾਰ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਨਾਲੇ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਭਰਿਆ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤੇ ਸਾਡੇ ਧੜੇ ਦੀ ਹੇਠੀ ਹੋਗੀ। ਸਬਕ ਦੇਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ 'ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਾਂ ਉਸ ਮੰਦਿਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਮਾਤ ਨੀ ਖਾ ਸਕਦੇ..ਹੁਣ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦੁਬਾਰੇ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਦੁਹਰਾਈਂ ਤੇ ਜਦ ਉਸਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ ਜਿੱਧਰ ਹਵਾਵਾਂ ਲੈ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕਹੀਂ ਜੇ ਹਵਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ ਫੇਰ? ਇਸਨੂੰ ਸਵਾਰਕੇ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈ' ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਰੱਟ ਲਿਆ। ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਉਹੀ ਜਵਾਕ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਿਆ ਇਸਨੇ ਕੱਲ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ ਦੁਹਰਾ ਤਾ 'ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾਂ?' ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੰਕਾਰੀਆਂ ਚ ਰਹਿ ਕਿ ਹੰਕਾਰੀ ਸੀ ਬੋਲਿਆ 'ਜਿੱਥੇ ਪੈਰ ਲੈ ਜਾਣ'! ਇਸ ਵਿਚਾਰੇ ਦੇ ਭਾਅ ਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਸਵਾਲ ਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੱਟਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜੁਆਬ ਸੁਣਕੇ ਫੇਰ ਚੱਕਰਾਂ ਚ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਬੋਲਾਂ? ਮੇਰਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਉੱਤਰ ਤਾਂ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਇਸਨੇ ਤਾਂ ਕੁਛ ਹੋਰ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ!! ਉਸਨੂੰ ਫੇਰ ਹਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ। ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਮਾਰਾ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਫਿਰ ਡੇਰੇ ਆਕੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਬ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਬਦਲ ਹੀ ਗਿਆ! ਉਹ ਤੇ ਅੱਜ ਜੁਆਬ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਜਥੇਦਾਰ ਨੇ ਲੰਬੀ ਕਲਾਸ ਲਾਈ ਤੇ ਨਾਲ ਦੇ ਰਲਦੇ ਮਿਲਦੇ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ 'ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਫੇਰ ਉਹ ਮਿਲ੍ਹੇ ਤਾਂ ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੀਂ । ਅਗਰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਪੈਰ ਲੈ ਜਾਣ ਤਾਂ ਪੁੱਛੀਂ ਜੇ ਪੈਰ ਨਾ ਹੋਣ? ਜੇ ਕਹੇ ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਲੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਹੀਂ ਜੇ ਮਨ ਬਦਲ ਜਾਵੇ? ਭਾਵ ਤੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੁਆਬ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈ ਜਿਸ ਨਾਲ੍ਹ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਕੱਟ ਸਕੇਂ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਉੱਤਰ ਕਰ ਸਕੇਂ।' ਕਈ ਦਿਨ ਸਵਾਲ ਯਾਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸੀਨਾ ਫੁਲਾ ਉਹ ਤੁਰਿਆ ਜਾਵੇ,ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਕਿ ਹੁਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਕਿ ਕਿੱਥੇਂ ਜਾ ਰਿਹਾਂ? ਦੱਖਣ ਮੰਦਿਰ ਵਾਲ੍ਹਾ ਬੱਚਾ ਕਹਿੰਦਾ 'ਬਜਾਰ ਜਾ ਰਿਹਾਂ' । ਇਹ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾ ਇੱਕਦਮ ਹੀ ਬੇਬੂਝ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਤਾਂ ਬੜੇ ਬੜੇ ਫਿਲਾਸਫੀਕਲ ਸਵਾਲ ਜੁਆਬ ਰਟ ਕਿ ਆਇਆ ਸੀ। ਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਬਸ ਬਜਾਰ ਜਾ ਰਿਹਾਂ! ਤੁਹਾਡੇ ਗ੍ਰੰਥ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਆਦਿਕ ਸਭ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉੱਤਰ ਰਟ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਉਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਕੇ ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਲਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਬਲਕਿ ਨਵੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਕੇ ਉਹਨਾ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਡਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਜੇ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਉੱਤਰ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾ ਰਹੇ ਓ। ਜਦਕਿ ਜਿੰਦਗੀ ਨਿੱਤ ਨਵੀਂ ਉਲ੍ਹਝਣ ਲੈ ਕਿ ਖੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ । ਔਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ ਮਰੇ ਮਰਾਏ ਹਨ। ਅਗਰ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸੁਲ੍ਹਝਾਓਣੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਨਵੇਂ ਉੱਤਰ ਖੋਜਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਰਟੇ ਰਟਾਏ ਉੱਤਰ ਛੱਡਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਰ ਖੋਜਣੇ ਪੈਣੇ। ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਕੀ ਬਾਣੀ ਆਖਦੀ.............. ਬੰਦੇ ਖੋਜੁ ਦਿਲ ਹਰ ਰੋਜ ਨਾ ਫਿਰੁ ਪਰੇਸਾਨੀ ਮਾਹਿ ॥
ਇਹ ਜੁ ਦੁਨੀਆ ਸਿਹਰੁ ਮੇਲਾ ਦਸਤਗੀਰੀ ਨਾਹਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ (Ang 727) ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬਾਣੀ ਦਾ ਨਿਤਨੇਮ ਕਰਕੇ ਚੜਦੀਕਲਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਦੀ ਜਾਚ ਆ ਗਈ ਫਿਰ ਹਰ ਰੋਜ ਦੁਨੀਆ ਦਾਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੇ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ, ਮਾਇਆ ਰੂਪੀ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਫਿਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਜੋ ਕਰਮ ਹੈ। ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਆਇਆ ਉਸਨੂੰ ਖੋਜਣਾ ਪੈਣਾ। ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਹੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਲਈ ਮਨੁਖਾ ਜਨਮ ਵਿਚ ਆਏ ਹਨ। ਕਦੇ ਉਸ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਾਂਗੇ? ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਜਨਮ ਭਏ ਕੀਟ ਪਤੰਗਾਂ ਕਈ ਜਨਮ ਗਜ ਮੀਨ ਕੁਰੰਗਾਂ ਇਸ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਸੈਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਅਖੀਰ ਜੇ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿਚ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹੀ ਕਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕਈ ਜਨਮ ਪੱਥਰ ਬਣਨਾ ਪੈਣਾ ਫਿਰ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਧ ਕੇ ਫਿਰ ਬਨਸਪਤੀ ਤੇ ਅਖੀਰ ਕੀਟ ,ਪਤੰਗੇ, ਜੀਵ, ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਤੇ ਜੇ ਇਸ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਫਿਰ ਉਹੀ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਸਾਹਿਬ ਏ ਕਮਾਲ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਦੇ ਲੜ ਲਗ ਕੇ ਬਾਣੀ ਪੜ ਕੇ ਰੋਜ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਉੱਤਰ ਖੋਜਣ ਵੱਲ ਵਧੀਏ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਭ ਜਾਣਾ। | 
