ਲੇਖ - Martrydom of Babbar Akali Rattan Singh Rakkad

medium
8 August, 2026
4
ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ
-
ਗੁਰਲਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੱਬਰ ਸੂਰਮੇ ਲਈ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ੋਂ ਮੌਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨਮਾਣਯੋਗ ਸੀ।

ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੱਬਰ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਯਾਦ ਰੱਖਣਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1899 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਰੱਕੜ ਬੇਟ, ਤਹਿਸੀਲ ਬਲਾਚੌਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸ. ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਲੰਬੜਦਾਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।

ਉਹ ਸ. ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੌਲਤਪੁਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੱਬਰ ਜਥੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੀ ਸ. ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਪਿੰਡ ਮਹਿਤਪੁਰ ਦੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਟੋਡੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਜਤਨ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਟੋਡੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਸਲਾ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ 5 ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਗਈ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾ ਪਾ ਸਕਿਆ। ਰਿਹਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉਸਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਬਲਾਚੌਰ ਤੇ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ ਵੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ 1931 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 20 ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਗਈ। 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1932 ਨੂੰ ਉਹ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਰੂਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਦਸ ਹੋਰ ਕੈਦੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ’ਚੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ।ਪੁਲਿਸ-ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਅਤੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਬੱਬਰ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ਼ ਬੇਹਦ ਡਰਾਉਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਵਾਲ਼ਾ ਲੁਕਣਮੀਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਚੱਲਿਆ। 140 ਮੀਲ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰ ਲੈਣ ਮਗਰੋਂ 11 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ‘ਰੱਕੜ’ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1932 ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਜਮਾਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਗੁਰਨਾ ਦੇ ਰੇਲਵੇ-ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। 7 ਮਈ 1932 ਨੂੰ ਉਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੂੰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਲਈ 3000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 10000 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ 10 ਮੁਰੱਬਿਆਂ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਇਨਾਮ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਖ਼ਬਰ ਬਣ ਗਏ। ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਜਵਾਈ -ਜਿਸ ਕੋਲ਼ ਉਹ ਪਿੰਡ ਰੁੜਕੀ ਸੈਣੀਆਂ (ਹੁਣ ਰੁੜਕੀ ਖ਼ਾਸ) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ -ਹੀ ਮੁਖ਼ਬਰ ਬਣ ਗਿਆ।ਉਸਨੇ ਉਸਦਾ ਅਸਲਾ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੂਹ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟੋਲੀ ਨੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਆ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ। ਰੱਕੜ ਨੇ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪਨਾਹ ਲੈ ਲਈ। ਪੁਲਿਸ ਨ ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਪੁਲਸੀਏ ਫੁੰਡ ਸੁੱਟੇ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੱਬਰ ਸੂਰਮੇ ਲਈ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ੋਂ ਮੌਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨਮਾਣਯੋਗ ਸੀ। 15 ਜੁਲਾਈ 1932 ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ।ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ, ਗੇਂਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਨੂੰ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ’ਤੇ 8000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਦੰਡ ਵਜੋਂ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੈਨਸ਼ਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਵੀ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈਆਂ।

Articles Author Views

ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ - ਗੁਰਲਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
8 August, 2026
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
SP ਬੀ ਟੀ ਨੂੰ ਸੋਧਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਣਗੌਲੇ ਸੂਰਮੇ - ਗੁਰਲਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
8 August, 2026
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਸਾਕਾ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਜੁਝਾਰੂ ਯੋਧਾ: ਭਾਈ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਭਾਈ ਰਾ More ... - ਗੁਰਲਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
1 December, 2022
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...