30 ਅਗਸਤ 1987 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵੈਰੋਵਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੱਬਰ ਹੁਣਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1953 ਈ: ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨਿਰੰਜਣ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਪਿੰਡ ਵੜਿੰਗ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ, ਨੇੜੇ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਜ਼ਿਲਾ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਭਰਾ ਸਨ।ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੀਸਰੇ ਅਸਥਾਨ ' ਤੇ ਸਨ ਜਦੋਂਕਿ ਭਾਈ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ, ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ' ਤੇ ,ਅਤੇ ਭਾਈ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਆਪ ਸਾਰੇ, ਪਿੰਡ ਵੜਿੰਗ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਤੌਰ ਉਪਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਾਰਗ ਉਪਰ ਚਲਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਬਬਰ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਾਰਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 1973 ਵਿਚ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਛਕ ਕੇ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੋਕੇ ਸਿੱਖੀ ਮਾਰਗ ਉਪਰ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਿਰਤੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਜ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੇਵਾ-ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਧੁੰਨ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਆਪ ਦਾ ਕਰਮ ਸੀ। ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਹਰ ਵਕਤ ਤਿਆਰ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।

ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੁਝ ਸਮਾਂ, ਭਾਈ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ ਬਬਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਗੋਲਕ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦੇ ਵੀ ਡਿਊਟੀ ਕੀਤੀ, ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਪੂਰੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਤਨਦੇਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈ। ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਨਖਾਹ ਆਪ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਧਰਮ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਲਈ,ਜਥੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਬਾਣੇ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਸ ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਜਾਪ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ ਉਥੇ ਆਪ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਸੋ।ਆਪ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਉਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਰਦੇ ਸੋ।

13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978 ਦਾ ਖ਼ੂਨੀ ਕਾਂਡ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਗੁਰਬਚਨ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਭਾਈ ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ 13 ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਇਹ ਖੂਨੀ ਕਾਂਡ ਆਪ ਜੀ ਦੀਅਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਈ ਬਬਰ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਰਕਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਅਤੇ ਸਬੱਕ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਕਮਰਕੱਸਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬਬਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਥ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਗੜ ਰਹੇ ਹਾਲਤਾਂ ਬਾਰੇ ਗਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਖਰ ਪੰਥ ਇਹ ਸੋਚਣ' ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਸੀ ਕੇ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ "ਪੰਥ" ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੀ ਪੰਥਕ ਸਰਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਗੁਰੁ ਪੰਥ ਦੇ ਦੋਖੀ,ਗੁਰੂ ਕੀ ਨਗਰੀ ਆ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸਰੇਆਮ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਣ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਕਾਤਲ਼ਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ' ਤੇ ਆਣ ਖੜੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਮੋਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਬਾਣੀ ਜਪਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਹਾਂ ਨੇ ਆਖਰ ਆਪਣੇ ਬਾਣੇ,ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੰਥ ਦੀ ਲਾਜ ਰਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਗੁਰੂਪੰਥ ਦੇ ਦੋਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਵਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।ਇੰਜ “ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ” ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਰਮਯੋਗੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,ਪੰਥ ਦੋਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ੁਰੁ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਚਲਦੇ ਚਕਰਵਰਤੀ ਵਹੀਰ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਭਾਈ ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਰਮਾਰ ਨਰੂੜ ਪਾਸ਼ਟਾਂ,ਬਬਰ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਅਮੌਲਕ ਸਿੰਘ (ਜੋ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਸਖਤ ਜਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ), ਭਾਈ ਸੁਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਭੈਰੋਵਾਲ, ਭਾਈ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ ਬਬਰ,ਸੂਬਾ ਵੜਿੰਗ, ਭਾਈ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਕਾਲਾ ਸੰਘੀਆ, ਭਾਈ ਵਧਾਵਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਚੱਠੇ, ਭਾਈ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ ਜੋ ਕੇ ਇਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸਨ, ਭਾਈ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੋ, ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਸਨ, ਆਦਿ ਦੇ ਇੱਕਠ ਨੇ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਰੰਗਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਦਾਸੂਵਾਲ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਆਪਣੇ ਹਮ-ਖ਼ਿਆਲੀ ਗੁਰਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਗੁਪਤ ਬੈਠਕਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ, ਭਾਈ ਸੁਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਵੈਰੋਵਾਲ, ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਬਾਨੀ ਭਾਈ ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੱਬਰ, ਭਾਈ ਵਧਾਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੱਬਾ, ਭਾਈ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਰਫ਼ ਭਾਈ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਬਰ ਸਿੰਘ ਜਿਹੜੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਨਕਲੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦੋਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਹੀ ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਤਰਨਤਾਰਨ, ਅਜਨਾਲਾ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ ਵਿਚ ਸੋਧੇ ਗਏ, ਨਕਲੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੱਬਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਆਮ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਗੋਲਕ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੱਬਰ ਦਾ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਖੀਰਾ ਨਾਲ ਬੜਾ ਗੂੜਾ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਆਪ ਸਦਾ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਚੜਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਲਈ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਬਬਰ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

ਹਿੰਦ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਫੋਜ ਵਲੋਂ 4 ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਵਰਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਬਰ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਕੋਲ ਬੱਬਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਅਸਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਲਈ ਆਏ ਸਨ। ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਕਿ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘਾ, ਜਿੰਨਾ ਅਸਲਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਲੈ ਜਾ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਹੋ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਦਿਲੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਦਾ ਘੇਰਾ ਤੋੜੋ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਓ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਾਰਣ ਪੁਛਇਆ ਤਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਥ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਧ ਦੀ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ।ਅਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੌਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਅਤੇ ਸਵਾਰਨੇ ਹਨ।

ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ' ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਿਆਂ "ਸਤਿ ਬਚਨ ਸੰਤ ਜੀ", ਕਿਹਾ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਬਬਰ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤਕ ਅਸਲਾ ਮੁੱਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਅਸੀਂ ਆਖ਼ਰੀ ਗੋਲੀ ਤੱਕ ਲੜਾਂਗੇ, ਅਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵਕਤ ਤੱਕ ਬਚਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਮਿਸ਼ਨ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ' ਤੇ ਖੜਾਂ ਗੇ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਪਹਿਰਾ ਵੀ ਦੇਵਾਂ ਗੇ ਅਤੇ ਚੱਲਾਂਵਾਂਗੇ ਵੀ। ਇੰਜ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਪ 5 ਜੂਨ ਦੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੂਝੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਰਾਤ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਉਸ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਆਖਰੀ ਬੱਬਰ ਸਿੰਘ ਸਨ।

ਨਵੰਬਰ 1984 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਦੋਰਾਨ,ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭਾਜੀ ਮੋੜਨ ਦੇ ਲਈ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਮਈ 1985 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਬੰਬ ਕਾਂਡ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਬੰਬ ਕਾਂਡ ਪਿੱਛੇ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਸਟਰ ਮਾਇੰਡ ਮੰਨਿਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਜਗ੍ਹਾ ਜਗ੍ਹਾ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਚੁੱਕਦਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅੌਨ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬਟਨ ਦਬਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਬੰਬ ਚਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਐਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਭਾਈ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਬਰਾਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਮਹੂਲੀਆਤ ਸੀ।

ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਡੇਹਲੋਂ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਬਬਰ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ,ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਲਈ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਤਾਂ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਪੁਲੀਸ ਪਾਰਟੀ ' ਤੇ ਜਦੋਂ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਦੇਖਣਾ, ਮੈਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਹ ਆਪਣੀ ਦਰਿਆਦਿਲੀ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਐਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੇਕਸੂਰੇ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸੋ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਕੁਝ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਦੋ ਬਬਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਸਿੰਘ ਜੈਕਾਰੇ ਗਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਵਾ ਕੇ ਜੀਪ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ।

ਬਬਰ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਇੱਕ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਵਾਲੀ ਬਿਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਆਪ ਦਾ ਇਹ ਅਕੀਦਾ ਸੀ ਕੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਚੰਗਾ ਹੈ ਅਣਖ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਮਰਨਾ,ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪ ਅਸਲੀ ਜਿੰਦਗੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ।ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੱਬਰ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ 'ਅਤਿਵਾਦੀ' ਪ੍ਰਚਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਮਾਨ ਜਦੋਂ ਰਿਬੇਰੋ ਨੇ ਸੰਭਾਲੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ 36 ਖਾੜਕੂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ’ਤੇ ਇਨਾਮ ਰੱਖੇ , ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੱਬਰ ਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

30 ਅਗਸਤ 1987 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵੈਰੋਵਾਲ ਤੋਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਲੰਧਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿਹੁੰ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਵਕਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਆਪ ਸਾਈਕਲ ’ਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।

ਬੱਬਰ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਿਬੇਰੋ ਖੁਦ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁੱਜਿਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭੇਦ ਕਢਵਾ ਲਏ ਜਾਣ। ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਤਸ਼ਦਦਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੱਟਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਜ਼ਖਮਾਂ 'ਤੇ ਲੂਣ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ,ਆਪ ਦੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਰਾਡਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ। ਭਾਰੀ ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੋਈ ਰਾਜ਼ ਤਾਂ ਕੀ ਇਕ ਚੀਕ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਡਵਾ ਸਕੀ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਥੇ ਵੀ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤਸ਼ਦੱਦ ਕਰਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪੱਲੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੀ ਪਈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਤਸ਼ੱਦਦ ਸੀ ਜੋ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਸੀ,ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਜਿਸਮ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਵਿੱਚ ਇਤਨੀ ਲੀਨ ਸੀ ਕੇ ਆਖਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਿਦਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਸ਼ੱਦਦਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਫ਼ੇਲ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਆਖਰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਹੋਏ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਬੁੱਚੜ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿਹੁੰ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੁਣਿਆ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਲੈ ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਇਹ ਰੀਝ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਜੱਲਾਦ ਬੁੱਚੜ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿਹੁੰ ਨੇ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਲਾਹ ਦੇਣ ਤਕ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤਾ। ਖੋਪਰੀ ਲੱਥ ਜਾਣ ’ਤੇ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਲੱਥੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸੂਬਾ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਚਿਆ।ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਇਸ ਜ਼ਾਲਮ ਜ਼ਕਰੀਏ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੁੱਤੀ ਦੀ ਨੋਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣ ਇਸ ਜ਼ੁਲਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਂ ਗਾ। ਖੋਪਰੀ ਉਤਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲੱਥ-ਪੱਥ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਬਾਕੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਅੰਗ ਬੁੱਚੜਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨੋਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਬੱਸ ਇਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਕਲਦੀ ਰਹੀ ਸੀ।

ਇਹ ਤੜਫ਼ਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਇਹ ਹਾਏ ਹਾਏ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਦਰਿੰਦੇ ਇਹ ਵੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਸਕ ਰਹੇ। ਉਨਾਂ ਬੇਦਰਦੀਆਂ ਨੇ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੱਬਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰਾਈਫ਼ਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਨਾਂ ਖੁਭੋ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਸੀ। ਜੀਭ ਸੰਗੀਨ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇ ਗਾ ਜਾਪ? ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਸਿਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ, ਜਾਪ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ੇਹਬਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।ਆਖ਼ਰ ਵੈਰੋਵਾਲ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਘੜਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬਬਰ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲੇ ਅੰਦਰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਬੁੱਚੜ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿਹੁੰ ਨੂੰ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜੀਪ ਸਮੇਤ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁੱਚੜ ਬੇਅੰਤ ਸਿਹੁੰ ਦੇ ਰਾਜ ਕਾਲ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਚੱਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਬਾਬਾ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਤਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।