ਇਸ ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀਆਂ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜਰਨੈਲ (ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ) ਬਾਬਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸ਼ੁਦਾ ਸੀਸ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਨਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਾਇਆ । ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵੰਡਮੁੱਲਾ ਸਮਾਂ (ਲਗਭਗ 29 ਸਾਲ) ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤੀ (ਤਪੱਸਿਆ) ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਪਾਵਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਬਿਤਾਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇਣ ਲਈ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ, ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ, ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ ਜੀ, ਹਰੋ ਭਾਈ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ, 9ਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਵੈਰਾਗਮਈ ਸਲੋਕ ਉਚਾਰੇ (ਸੰਗ ਸਖਾ ਸਭਿ ਤਜਿ ਗਏ ਕੋਊ ਨ ਨਿਬਿਓ ਸਾਥਿ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹ ਬਿਪਤਿ ਮੈ ਟੇਕ ਏਕ ਰਘੁਨਾਥ 1) ਇਹ 57 ਸਲੋਕ, 5 ਪੇਸੇ, ਨਾਰੀਅਲ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੀ ਰਸਮ ਤੇ ਇਕ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਕੇ (ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ਤਵਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੀ) ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਪਾਸ ਭੇਜਿਆ, ਇਹ ਪੱਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਉਪ੍ਰੰਤ (ਬਾਲ ਗੁਰੂ) ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਜੀ ਨੇ ਸੀਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜਿਆ, ਭਾਣਾ ਵਰਤਣ 'ਤੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸੀਸ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਦੇਸ ਧਰਮ ਲਈ ਇਕ ਅਦੁੱਤੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ "ਚੰਘਰੇਟੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬੇਟੇ" ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਜਾਲਮ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜਰਨੈਲ ਥਾਪਿਆ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਜੰਗ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ, ਸਰਸਾ ਅਤੇ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਾਂ ਲੜੀਆਂ ਅੰਤ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਵਿਚ ਆਪ ਜੀ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਂਦੇ ਹੋਏ 9 ਪੋਰ 1761 ਮੁਤਾਬਿਕ 23 ਦਸੰਬਰ 1704 ਈ. ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾ ਗਏ। ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ 9ਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਦੱਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।