ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ। 113 ਸਲੋਕ ਤੇ 4 ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਾਣੀ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਪਟਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਧਾਰਮਿਕ ਖਿਆਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਸਾ਼ਡੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਇੰਜੀਨਅਰ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣੇ। 

ਭਗਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਾਤਾ ਨੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਾ ਦੇਣਾ ਤੇ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਜੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜੇਂਗਾ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਅਲ੍ਹਾਹ ਸ਼ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਖਾਣ ਲਈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੁਸੱਲੇ ਥੱਲੇ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਕਰ ਰੱਖ ਦੇਣੀ ਬਾਲ ਬੁੱਧ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਗਣਾ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਕਰ ਅਲਾਹ ਨੇ ਹੀ ਰੱਖੀ ਹੈ ਤੇ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ।

ਕੁਦਰਤੀ ਨੇਤ ਇਕ ਦਿਨ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਆਪਣੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਉੱਠੇ ਤੇ ਉਜੂ ਸਾਜ ਕੇ ਨਮਾਜ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਓਧਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਸ਼ਕਰ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਬਾਲ ਦਾ ਮਨ ਕਿਧਰੇ ਅਲਾਹ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 

ਇਧਰ ਜਦ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ ਮੁਸੱਲਾ ਚੁਕਿਆ ਤਾਂ ਥੱਲ੍ਹੇ ਸੱਚੀ ਸ਼ਕਰ ਪਈ ਸੀ। ਮਾਤਾ ਨੇ ਵਾਂਢਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਤਦਿਆਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਬਾਲੇ ਤੂਨੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜੀ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਂਜੀ ਨਾਲੇ ਜਿਹੜੀ ਸ਼ਕਰ ਕਲ੍ਹ ਅਲਾਹ ਨੇ ਦਿਤੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਿੱਠੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਅਜੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਭਾਂਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਮਾਤਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਤੇ ਅੱਲਾ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈ ਲਗਨ ਨੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੂੰ ਅਲਾਹ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੋਰਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਛੱਤੀ ਸਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਕਦੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਲਮਕ ਕੇ ਕਦੇ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਇਕ ਬੀਬੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸੋ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ। ਇਕ ਦਿਨ ਜਿਆਦਾ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਅੱਗ ਨਾ ਬਲੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅੱਗ ਲੱਭਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਏ।ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਅੱਗ ਬਲਦੀ ਦੇਖੀ ਤਾਂ ਦੌੜ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਨੂੰ ਗਏ। ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਕਿਸੇ ਵੇਸਵਾ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾ ਮੰਨਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਅੱਗ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਦੇਦੇ ਤੇ ਅੱਗ ਲੈ ਜਾ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਸੋਚੇ ਖੰਜਰ ਮਾਰ ਆਪਣਾ ਡੇਲਾ ਕੱਢ ਵੇਸਵਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲੈਕੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਫਰੀਦ ਕੀ ਗੱਲ ਤੂੰ ਅੱਖ ਕਿਉਂ ਬੰਨੀ ਹੈ। (ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖ ਦੁਖਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿ ਦੇਂਦੇ ਨੇ ਆਈ ਹੈ।) ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਖ ਆਈ ਹੈ ਤਾਂ ਬੰਨੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਜੇ ਆਈ ਹੈ ਤਾਂ ਬੰਨੀ ਕਿਉਂ ਹੈ ਖੋਲ੍ਹ ਪੱਟੀ ਜਦ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਅੱਖ ਪੱਟੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਤਾਂ ਸਚਮੁੱਚ ਹੀ ਕੱਡਕੇ ਦਿੱਤੀ ਅੱਖ ਵਾਪਸ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗਦੀ ਨਸ਼ੀਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੂੰ ਅਲਾਹ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ।

ਫਕੀਰਾ ਫਕੀਰੀ ਦੂਰ ਈ ਜਿਉਂ ਲੰਬੀ ਖਜੂਰ ਈ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚਕਨਾਚੂਰ ਈ।

ਫਕੀਰੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਮਾਰਗ ਹੈ ਸੂਲੀ ਉਪਰ ਖੇਡਣ ਦੇ ਤੁਲ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮਾਰ ਕੇ ਪੂਰੇ ਉਤਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਮਰਨਾ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਜੇ ਸਾਡਾ ਸਿਰ ਵੀ ਦੁਖਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕੇ ਕਹਿ ਦੇਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਨਾ ਕਲ੍ਹ ਨੂੰ ਸਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੁਖ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਈ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਰਬ ਨੂੰ ਤਾਣੇ ਮੇਹਣੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾ। ਜਦ ਕਿ ਇਸ ਮਾਰਗ ਤੇ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮਿਟਾਕੇ ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਉਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਖਣਾ ਸੀ ਕੋਈ ਨਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਜ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਬਲੀ ਤੁਸੀਂ ਏਦਾਂ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰਲਵੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਨਹਾਉਣਾ ਹੈ। ਸੌ ਬਹਾਨੇ ਅਸੀਂ ਘੜ ਲੈਣੇ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ। 

ਸਾਖੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇਹੀ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣਕੇ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਚਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕੀਏ।