ਸੰਤ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1826 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਕਾਜ਼ੀਆਂ, ਤਹਿਸੀਲ ਗੁੱਜਰਖ਼ਾਨ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਸਿੱਖੀ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੋੜੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੜੀ ਕੀਤੀ 12 ਫ਼ਰੰਟੀਅਰ ਫੋਰਸ ਦੀ 5 ਗਾਈਡਜ਼ ਦੀ ਪਲਟਨ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ। 1857 ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਸਮੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਬੜੀ ਕੜਿਕੀ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗਾਈਡ ਪਲਟਨ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਗਈ। ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਪਿੱਛੋਂ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ 20 ਸਤੰਬਰ, 1857 ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੇਤੂ ਸਿਪਾਹੀ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬਾ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਰਟਨ ਆਰ. ਮਾਂਟਗੁਮਰੀ ਲਿਖਿਤ ਪੁਸਤਕ 'ਦੀ ਇੰਡੀਅਨ ਐਂਪਾਇਰ' (The Indian Empire) ਵਿੱਚੋਂ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਅਧਿਕ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਲੁੱਟੇ ਗਏ। ਪ੍ਰਤੇਕ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਧਨ-ਮਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਹਰ ਘਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕੌਣ ਬਾਗ਼ੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੌਣ ਵਫ਼ਾਦਾਰ। ਫ਼ੌਜੀ ਜਰਨੈਲ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਨਾ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਮਲ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਲੁੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਸੰਤ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਲੁੱਟੀ, ਬਲਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਦਰਾਂ ਮੂਹਰੇ ਸੰਤਰੀ ਖੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਬਦਲੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਰਹਿੰਦੀ ਉਮਰ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। 21 ਜਨਵਰੀ, 1903 ਨੂੰ ਸੁਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਉੱਚ-ਕੋਟੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਕਾਇਮ ਕਰ ਗਏ। |