ਸਫਰ - ਏ - ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੌਰਾਨ ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਬੀਬੀ ਹਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਜੀ ਦੀ ਚਮਕੌਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੀਬੀ ਭਿਖਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਦਰ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਔਰਤ ਹੈ,ਜਿਸਨੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਜੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਸਰਬੰਸ ਪੰਥ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਨੰਦਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡਣ ਉਪਰੰਤ ਬੇਅੰਤ ਗੁਰਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਬੀਬੀਆਂ ਸਹਿਤ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਪਰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜੂਝ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਖ ਬੀਬੀ ਭਿਖਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਹੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਿੱਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਸਤਾਦ ਭਾਈ ਬਜ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ,ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸਨ,ਇਸ ਲਈ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
ਬੀਬੀ ਭਿਖਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪੜਦਾਦਾ ਭਾਈ ਸੁਖੀਆ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਮਾਡਨ ਜੀ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਭਾਈ ਬਿਹਾਰੀ ਜੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਗੰਭੀਰ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਬਜ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਰਹਿੰਦ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਚਪੜਚਿੜੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਾਈ ਬਜ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਭਾਈ ਜੀਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਭਾਈ ਨੇਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਿਰਮੋਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਤੇ ਇਕ ਭਰਾ ਭਾਈ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਈ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1734 ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਬੀਬੀ ਭਿਖਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪਤੀ ਭਾਈ ਆਲਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਚਣਾ ( ਨਚਣਾ ਨਾਮ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਚੁਸਤੀ,ਫੁਰਤੀ ਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਪੈਂਤੜੇ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਫੁਰਤੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ) ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਭਾਈ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਭਾਈ ਮੋਹਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਭਾਈ ਅਮੋਲਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ,ਜਦਕਿ ਬੀਬੀ ਭਿਖਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਭਾਈ ਬਾਘੜ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੰਨ 1740 ਵਿਚ ਜਕਰੀਆਂ ਖਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਖ਼ੁਦ ਬੀਬੀ ਭਿੱਖਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਿੰਡ ਝੱਖੀਆਂ ਦੀ ਜੂਹ ਵਿਚ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਦੁਸਮਣਾਂ ਦੇ ਆਹੂ ਲਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇਹ ਇੱਕੋ - ਇਕ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘਣੀ ਹੋਈ ਜਿਸਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਜੀ, ਪਿਤਾ ਜੀ,ਪਤੀ, ਤਿੰਨ ਚਾਚੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।
ਬੀਬੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕੌਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੰਘ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਲਈ ਲਾਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਜੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕ ਕੇ ਮਰਦਾਨਾ ਲਿਬਾਸ ਵਿਚ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਬੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ।
|
_urskt898.png)
