1 ਅਕਤੂਬਰ 1913 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਹਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਬਡਰੁੱਖਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

1965 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਾਰੀ ਹੋਈ ਜੰਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਹਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਬਡਰੁੱਖਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅਕਤੂਬਰ 1913 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਜੀਂਦ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਲਾਗੇ ਪਿੰਡ ਬਡਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਖੇ ਡਾਕਟਰ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

ਜਨਰਲ ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਸਰਦੇ ਪੁੱਜਦੇ ਅਮੀਰ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਡਾਕਟਰ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਬਡਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

1897-98 ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਡਾ: ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੀਂਦ ਵਿਖੇ ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਡਾ: ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰੀ ਕਿੱਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੀਂਦ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਜਨਰਲ ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਰਣਬੀਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ। ਆਪ ਨੇ 1933 ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 15 ਜੁਲਾਈ 1935 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ।

ਉਸ ਵਕਤ ਗੌਰੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੋਸਟਿੰਗ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਅਰਗਿੱਲ ਅਤੇ ਸਦਰਲੈਂਡ ਹਾਈਲੈਂਡਰਜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈ। ਸੋ ਇੰਜ ਪੋਸਟ-ਕਮਿਸ਼ਨ ਜੋੜ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪ ਨੇ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਰਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 19 ਅਗਸਤ 1936 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਆਪ ਦੀ ਪੋਸਟਿੰਗ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿਖੇ 5/11 ਸਿੱਖ ਰਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

ਜਨਰਲ ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਇੱਸੇ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰਜ਼ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।ਆਪ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1945 ਵਿੱਚ, ਕੈਂਪਬੈਲਪੁਰ (ਹੁਣ ਅਟਕ) ਵਿਖੇ ਚੌਥੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੀ 11ਵੀਂ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੇ ਸੈਕੰਡ-ਇਨ-ਕਮਾਂਡ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 11 ਫਰਵਰੀ 1947 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਆਪ ਨੂੰ ਸਟਾਫ ਕਾਲਜ, ਕੋਇਟਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੰਬੇ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਣ ਤੋਂ ਆਪ ਨੂੰ ਈਸਟਰਨ ਕਮਾਂਡ (ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ), ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।

ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਵਿੱਚ, ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ( ਪਹਿਲੀ ਬਟਾਲੀਅਨ) ਦੀ 161 ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਾਂਡਰ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 7 ਨਵੰਬਰ 1947 ਨੂੰ ਆਪ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਸ਼ੈਲਾਤਾਂਗ ਪੁਲ 'ਤੇ ਧਾੜਵੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੀ ਗਈ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿੱਤ, ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਜੰਗ ਪਹਿਲੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਕੁਮਾਉਂ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੜੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀ।

12 ਦਸੰਬਰ 1947 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਆਪ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਉਦੋਂ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇੰਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਆਪ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕੇ, ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਖ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦਾ ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਖੁਦ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਆਪ ਨੂੰ ਖਿਮਿਆਜ਼ਾ ਇਹ ਭੁਗਤਣਾ ਪਿਆ ਕੇ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨਣ ਦੇ ਐਵਜ ਵਜੋਂ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਦੇ ਰੈਂਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਹੁਦਾ ( demote) ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਫਿਰਕੀਆਂ ਦੀ ਗਲੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਹੰਦਵਾੜਾ 'ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਆਪ ਦੀ ਹੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਈਆਂ ਆਪ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।

ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਦਲੇਰਾਨਾ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ,ਆਪ ਨੇ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਟਾਲੀਅਨ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।

1948 ਵਿਚ, ਆਪ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 163 ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। 12 ਮਈ 1948 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਟਿੱਠਵਾਲ ਉੱਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਪ ਨੂੰ 1965 ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਆਪ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

6 ਸਤੰਬਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ 1965 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਜੰਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਈ ਜਿੱਤਣੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਬੂਝ,ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਰਅਤ ਦੇ ਨਾਲ ਲਏ ਗਏ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਜੰਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ,ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਖੇਮਕਰਨ ਸੈਕਟਰ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਮੋਰਚੇ' ਤੇ ਡਟੇ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਜਰਨੈਲ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਹਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਸਣੇ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਜਾਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ 'ਤੇ ਮੋਰਚੇ ਗੱਡਣ ਵਾਸਤੇ ਹੁਕਮ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਹਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਉਸ ਵਕਤ ਵੈਸਟਰਨ ਕਮਾਂਡ ਦੀ ਅਗਵਾਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਕੀ ਨਗਰੀ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋ ਪਿਛੇ ਹਟਣਾ, ਪਿੱਠ ਦਿਖਾਉਣ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਿ ਇਸ ਵਾਰੀ ਕਮਾਂਡ ਇਕ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰੂ ਕਿ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਸੋ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡੱਟਣ ਅਤੇ ਜੂਝ ਕੇ ਮਰਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਹਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ,ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਬਰੀਗੇਡੀਅਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰੇਵਾਲ, ਬਰੀਗੇਡੀਅਰ ਬੰਤ ਸਿੰਘ, ਮੇਜਰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਮਾਲ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਸੂਝ ਭਰੀ ਅਗਵਾਈ ਦਿਤੀ।

14 ਨਵੰਬਰ 1999 ਵਾਲੇ ਦਿਨ 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ ਆਪ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੀ ਗਿਆ।