ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੇਖਕ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਦੇਸੀ ਮਿਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਤਰੀਕ 7 ਮਾਰਚ 1881 ਈਸਵੀ ਦਿਨ ਸੋਮਵਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 3 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਭਰਜਾਈਆਂ ਤੇ ਚਾਚੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ।

ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਵੈਦਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਗ਼ਰੀਬ ਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਕੋਲ਼ੋਂ ਦਵਾਈ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਸੀ।

ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਈ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵੈਦ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥੀ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥੀ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਨਾਟਕ,ਭਗਤ ਬਾਣੀ, ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਵੈਰਾਗ ਸ਼ੱਤਕ, ਵਿਚਾਰ ਸਾਗਰ ਆਦਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਵੱਲ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੈਦਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਵਿਭਿੰਨ ਮੱਤਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਵੈਦਗੀ’ ਦੇ ਗੁਰ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਕੋਲੋਂ ਸਿੱਖੇ।

ਵੈਦ ਜੀ ਦੀ ਵੈਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਕਲਮ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੌਕ ਤੇ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਿਖਣ ਕਲਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪੜ੍ਹਨ ਰੁਚੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਹਾਈ ਰਹੇ। ਬੰਬਈ, ਦਿੱਲੀ, ਅਜਮੇਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ,ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਹਰਦੁਆਰ, ਆਦਿ ਦੇ ਦੌਰਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ 1911 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਹੋਇਆ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।

ਸਰਬ ਹਿੰਦ ਯਾਤਰਾ ਟਰੇਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ 1930 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਗਨ ਨਾਥ ਪੁਰੀ ਤੇ ਕਲੱਕਤੇ ਤੱਕ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ,ਬੰਬਈ ਆਦਿ ਤੱਕ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਵੀ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।

ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਖ਼ਰੀਦਣ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ।

ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵੇਰਵਾ:-

ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ 1894 ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਭਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲੀ।

1897 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਨਿੰਦਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।

1906 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ‘ਦੂਖ ਨਿਵਾਰਨ’ ਮਾਸਕ-ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ

ਜਿਸ ਦਾ ਕਿ ਉਹ 1920 ਤੱਕ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

(ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕੇ. ਐਸ. ਸੂਰੀ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ‘ਦੂਖ ਨਿਵਾਰਨ’ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਸਥਾਨ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰ: ਮਹਾਂਵੀਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦ੍ਰਿਵੇਦੀ ਨੇ ‘ਸਰਸਵਤੀ’ ਨੂੰ ਦੁਆਇਆ, ਉਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੈਦ ਜੀ ਨੇ ‘ਦੂਖ ਨਿਵਾਰਨ’ ਨੂੰ ਦੁਆ ਦਿੱਤਾ।)

ਇਸੇ ਸਾਲ 1906 ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਾਲਸਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਿਦਿਆਲਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਵੈਦ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ।

ਅਕਤੂਬਰ 1910 ਤੋਂ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1936 ਤੱਕ (ਮੌਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ) ਵੈਦ ਜੀ ਮਿਊਸਿਪਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਦਮ ਸਦਕਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਠੇਕੇ ਤੇ ਵੇਸਵਾ ਪੇਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਦ ਹੋਏ।

1910 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਰਤਨਾਵਲੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਦ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।

1913 ਵਿੱਚ ਵੈਦ ਜੀ ਪੰਜਾਬ ਟੈਂਪ੍ਰੈਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ।

1916 ਵਿੱਚ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਵੈਦ ਜੀ ਨੇ ਨਿਭਾਈ।

1921 ਵਿੱਚ ਵੈਦ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ 1924 ਤੇ 1926 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵੀ ਹੋਈ।

ਵੈਦ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰੀਵਿਊ ਅਕਸਰ ਹੀ ਫੁਲਵਾੜੀ,ਮੌਜੀ,ਰਣਜੀਤ ਨਗਾਰਾ,ਕਵੀ,ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਆਦਿ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ‌।

ਵੈਦ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤਕ ਜਤਨ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤਮਾਕੂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਕਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਕੇ ਕੀਤਾ।

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਲ 1912 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕੁਲਾਂ ਦੀ ਚਾਲ, ਸੰਦੂਕ ਦਾ ਮੁਰਦਾ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੂੰਹ, ਰਾਮੇਂਦ੍ਰ ਕੌਰ, ਸੁਭਾਗ ਕੌਰ, ਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਕਮਾਈ ਦੀ ਬਰਕਤ,1913 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਘਰਾਣਾ,1919 ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਗੁਦਾਮ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ, ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਯਾਰ, ਕੁਲਵੰਤ ਕੌਰ,ਸੁਖੀ ਪ੍ਰਵਾਰ,1920 ਵਿੱਚ ਸੁਘੜ ਨੂੰਹ ਤੇ ਲੜਾਕੀ ਸੱਸ, ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ,ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ,1926 ਵਿੱਚ ਕਪਟੀ ਮਿਤ੍ਰ, 1931 ਸੁਸ਼ੀਲ ਵਿਧਵਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।

ਨਾਵਲਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਹਾਣੀ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। 1909 ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਸੁਰਗ,ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ,ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦੁਖੜੇ,ਕਲਹਿਣੀ ਦਿਉਰਾਣੀ,1910 ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਦਾਨੀ ਰਾਜਾ ਭੋਜ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਬੀਰ,ਬਿਉਪਾਰ ਦੀ ਬਰਕਤ,1912 ਵਿੱਚ ਗਹਿਣਾ ਮੰਗਣ ਦੇ ਔਗੁਣ,1914 ਵਿੱਚ ਕੁੰਭ ਦਾ ਮੇਲਾ ਤੇ ਛੋਟੀ ਨੂੰਹ, ਤਾਂਤੀਆ ਭੀਲ,1918 ਵਿੱਚ ਸਿਆਣੀ ਮਾਤਾ, ਦੋ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੀ ਵਾਰਤਾ, ਵਿਦਯਾ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ, ਸਿੱਖ ਕੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕੀ,ਸੁਘੜ ਕੌਰ 1919 ਵਿੱਚ ਨੇਕੀ ਦਾ ਫਲ ਨੇਕ, ਪਖੰਡ ਪ੍ਰਹਾਰ 1920 ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ ਦੀ ਕਿਸਮਤ, ਚੋਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਘਰੋਗੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਟੇ,ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਸੰਨਯਾਸ, ਮਨ ਚੰਗਾ ਤੇ ਕਟੌਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ, 1927 ਵਿੱਚ ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਕਣੀਆਂ,ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ,ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਚੱਕਰ, 1934 ਵਿੱਚ ਚਤੁਰ ਬਲਾਕ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।

ਵਾਰਤਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 1912 ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਗੁਰ,ਆਤਮ ਸੁਧਾਰ, ਵਪਾਰ ਸਿੱਖਿਆ,ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗੁਰ,1915 ਵਿੱਚ ਆਤਮਕ ਉੱਨਤੀ,1919 ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ,ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਧਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ,1920 ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਅਮਰ ਹੈ, ਸਦਾਚਾਰ,ਧਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਆਤਮਾ, ਵਿਆਹ ਦਾ ਆਦਰਸ਼, 1920 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ,ਗ੍ਰਹਸਥ ਨਿਰਬਾਹ,ਪਰ ਭੱਖੀ ਮਨੁੱਖ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ, 1921 ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ,1923 ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਭੇਦ, ਇਲਮ ਖ਼ਯਾਲ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ 1902 ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸੰਸਕਾਰ, 1908 ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤ ਗੌਰਵਤਾ,1914 ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼,1916 ਵਿੱਚ ਸਰਬ ਗੁਣ ਸੰਪੰਨਤਾ,ਰੱਬੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ, 1919 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਹੋਣ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਪਛਾਣ,ਪਰਉਪਕਾਰ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਦੋ ਵਯਾਖਿਆਨ, 1921 ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀ ਸਾਕਾ, ਭਯਾਨਕ ਸਾਕਾ, 1930 ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤ ਅਖੌਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਸਦਾਚਾਰਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੇ ਵੈਦਗੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੁਟਕਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਕੁੱਝ ਅਣਛਪੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਜੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ,ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਲੱਭਾ, ਇਹ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਰੁਚੀ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਉਕਸਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਲਿਖਣ ਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿਚ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਥ ਸੀ।” ਨਾਵਲਕਾਰ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਜੀ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਵੀਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ “ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਯ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਉੱਘੇ ਹਾਮੀ ਸਨ।”

ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਉਹਨਾਂ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਸ਼ੌਂਕ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਰਸਾਲੇ, ਟ੍ਰੈਕਟ,ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਵੈਦ ਜੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੱਭ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਗ ‘ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਸੈਕਸ਼ਨ’ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ‘ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵੈਦ’ ਦੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਦੇਣ ਹੈ, ਜੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣਵੀਂ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਐਸ.ਐਸ ਅਮੋਲ ਨਾਲ਼ ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਤੇ ਡਾ.ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਕੇ ਕੰਮ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਿਆ।

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੱਲਦਿਆਂ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਡੋਰ ਨੇ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਤਾਂ ਟੁੱਟਣਾ ਹੀ ਸੀ,

3 ਅਕਤੂਬਰ 1936 ਦਿਨ ਸ਼ਨਿਚਰਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਵੈਦ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ 55 ਵਰ੍ਹੇ 7 ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਦੇਣ ਨਵੇਂ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਵਡਮੁੱਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਰਹੇਗੀ।