4 ਅਕਤੂਬਰ 1745 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਖੇ ਗੁਰਮਤਾ ਕਰਕੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ 25 ਜੱਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀਂ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ 1745 ਦੇ ਵੈਸਾਖੀ ਦੇ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਵਿਚ 25 ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ 25 ਜੱਥੇ ਬਣਾਏ ਗਏ।ਇਹ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਉਹ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵਡੀ ਕਿਰਪਾਣ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਰੱਖਣਾ ਜਰੂਰੀ ਸੀ। ਭਾਂਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੰਘ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਚਾਹੇ,ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ,ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੱਥੇ ਵਿੱਚ,ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਫੈਰਿਸਟ ਵਿੱਚ,ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਸਰਦਾਰ ਨੌਧ ਸਿੰਘ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆ, ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 4 ਅਕਤੂਬਰ 1745 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਖੇ ਗੁਰਮਤਾ ਕਰਕੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ 25 ਜੱਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀਂ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੰਨ 1748 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ' ਤੇ ਸਰਬਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਦਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵਕਤ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਰਸ ਜਾਂ ਜ਼ਾਨਸ਼ੀਨ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਹੀ ਕਾਬਲ ਅਗਵਾਹੀ ਅਤੇ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਲਦ ਹੀ ਆਪ ਦੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਅਤੇ ਦੂਰ ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁੱਖੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਕਤਾਰ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਸਨ 1748 ਈ: ਨੂੰ ਉਸ ਵਕਤ ਤੱਕ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ 65 ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ 11 ਜਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਦਲ ਖਾਲਸਾ' ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਬੀਨ ਯੋਗਤਾ, ਸੂਝ ਬੂਝ ਅਤੇ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਕਾਰਣ ਹੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਹੀ ਦਾ ਜਿੰਮਾਂ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਨ 1761 ਈ: ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਹੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਮੁੜ ਰਹੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ 'ਤੇ ਹਲਾ ਬੋਲ ਕੇ 2200 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਠਾਣਾਂ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੋ-ਘਰੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ। 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1754 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੇ ਕੌਮ ਦੀ ਜੱਥੇਦਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ।ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਵਰਗੇ ਖਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਜੱਥੇਦਾਰ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 5 ਫਰਵਰੀ 1762 ਈ: ਦੇ ਵੱਡੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਦੇ ਦੋਰਾਨ ਕੂਪ ਰੁਹੀੜਾ ਵਿੱਖੇ ਇਸ ਅਤਿ ਨਾਜ਼ੁਕ ਵਕਤ ਜਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਕੌਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬੜੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕੌਮ ਦੀ ਪਹਿਰਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਿਆਂ ਤੇ ਅੰਕਿਤ ਹੈ।ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ 22 ਫੱਟ ਲੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜਿਸ ਹੌਸਲੇ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਆਪ ਨੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਇਹ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਚਾ ਸਿੱਖ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। 1774 ਈ: ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਦੁਆਬੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਫਤਹਿ ਕਰਕੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰਿਆਸਤ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। 11 ਮਾਰਚ 1783 ਈ: ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ,ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਫਤਹਿ ਕਰ ਕੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕੇਸਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਝੁਲਾਇਆ ਤਾਂ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਕੌਮ ਨੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚਲੇ ਦੀਵਾਨ- ਏ-ਆਮ ਦੇ ਤੱਖਤ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 1783 ਈ: ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਸ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਰਦਾਰ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਆਪ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। | 
