12 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ। 12 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋ ਨਵਾਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: 12 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਿੱਖ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਬਾਰੇ 1914 ਨੂੰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਸਾਹਿਬ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਡਾ.ਰੂਪ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕ ‘ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਆਦੇਸ਼ ਸੰਦੇਸ਼ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ’ ਵਿੱਚ ਪੰਨਾ ਨੰਬਰ 64 ਉੱਤੇ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਹਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਡਾ. ਰੂਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ “ਬਜ-ਬਜ ਘਾਟ ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਭੜਕ ਨਾ ਉੱਠਣ, ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ, ਗੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਸਰਬਰਾਹ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਕਿ ‘ਬਜ-ਬਜ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹਨ। ’ ਇਸ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੰਜ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬਜ-ਬਜ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਅਨਿਨ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜੋ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜੋ ਅਪਣੇ ਜਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਪੁਲੀਸ ਸੀ। ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ 1905 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1920 ਤਕ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਬਰਾਹ ਸੀ। ਪਹਿਲੋਂ ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠਿਆ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਬਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਬਰਾਹ ਰਹਿ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਖਾਸ ਸੁਖਾਵੇਂ ਸਬੰਧ ਸਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਉਠਣਾ ਬੈਠਣਾ ਸੀ। ਗੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਚਮਚਿਆ ਨੂੰ ਕਈ ਖਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਗੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਨਾਈਟ’ ਅਤੇ ਫਿਰ ‘ਕੰਪੈਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਐਂਪਾਇਰ’ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ। ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਬਰਾਹ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਦੇ ਜਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸੱਦ ਕੇ ਸਿਰੋਪਾ ਦੇਣ ਦੀ ਹਿਮਾਕਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੰਗ੍ਰੇਜਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਣ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ 1914 ਵਿਚ, ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ( ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ)ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬਜਬਜ ਘਾਟ ਵਿਖੇ ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਸਿਖਾਂ ਬਾਰੇ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। 12 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਸਿੱਖ ਲੀਗ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਪਣੇ ਜਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਪੁਲੀਸ ਸੀ। ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ 1905 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1920 ਤਕ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਬਰਾਹ ਸੀ। ਪਹਿਲੋਂ ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠਿਆ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਬਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਬਰਾਹ ਰਹਿ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਖਾਸ ਸੁਖਾਵੇਂ ਸਬੰਧ ਸਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਉਠਣਾ ਬੈਠਣਾ ਸੀ। ਗੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਚਮਚਿਆ ਨੂੰ ਕਈ ਖਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਗੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਨਾਈਟ’ ਅਤੇ ਫਿਰ ‘ਕੰਪੈਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਐਂਪਾਇਰ’ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ। ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਬਰਾਹ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਦੇ ਜਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸੱਦ ਕੇ ਸਿਰੋਪਾ ਦੇਣ ਦੀ ਹਿਮਾਕਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੰਗ੍ਰੇਜਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਣ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ 1914 ਵਿਚ, ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ( ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ)ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬਜਬਜ ਘਾਟ ਵਿਖੇ ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਸਿਖਾਂ ਬਾਰੇ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। 12 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਸਿੱਖ ਲੀਗ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। | 
