11 ਅਕਤੂਬਰ 1747 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਣ ਵਾਲ਼ੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ 66 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ ਸੱਚ ਖੰਡ ਪਿਆਨਾ ਕਰ ਗਏ।

11 ਅਕਤੂਬਰ 1747 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਸੱਚ ਖੰਡ ਪਿਆਨਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ਿਆ ਸੀ।

1 ਨਵੰਬਰ 1681 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਜਨਮ ਰੋਹਤਾਸ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ( ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ)ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਰਾਮੂ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਭਾਈ ਰਾਮੂ ਜੀ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਣਾ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਸਿੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਬੱਚੀ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਜਾਣ ਕੇ ਪਾਲਿਆ ਹੈ। ਸੋ ਭਾਈ ਰਾਮੂ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸੰਗਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕੇ ਮੇਰਾ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਚਾਰ ਸਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਤਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣ ਗਈ ਪਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਰੀਰਕ ਨਹੀਂ ਇਕ ਆਤਮਕ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।

15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1700 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਐਸਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੇ ਇਕ ਦਿਨ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਪਾਸ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੇ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਤੁਸੀੰ ਮਾਤਾ ਹੋ।

ਇੰਜ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਖਾਲਸੇ ਪੰਥ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹਨ।

ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਕੇਸ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਸੇ ਵਿਖੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਲਿਜਾਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਥੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਤੌਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਨਾਂਦੇੜ ਸਾਹਿਬ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦ ਕਿ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰ ਕੌਰ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਹੀ ਰਹੇ।

ਨਾਂਦੇੜ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਪੰਥ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲ੍ਹਾ ਦੇ ਲਈ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਿਨ ਬਿਤਾਏ।

11 ਅਕਤੂਬਰ 1747 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ 66 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ ਸੱਚ ਖੰਡ ਪਿਆਨਾ ਕਰ ਗਏ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।