17 ਅਕਤੂਬਰ 1792 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗ਼ਦਾਰ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਜੰਮੂ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ।

ਗ਼ਦਾਰ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰੇ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1792 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਜੰਮੂ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਧਰਮ ਸੁਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਸੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਤਾਨ ਹੋਈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 1809 ਈ. ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤਰਕੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਲਾਨਾ ਜਾਗੀਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 250 ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰੇ ਨੇ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹੁਣਾਂ ਦੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਵਫਾਦਾਰੀ ਵਿਖਾਈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਾਤਰ ਬਣ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 1821 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਥਾਪੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜੌਰੀ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਅਤੇ ਡੇਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੋ ਗਿਆ।

1824 ਸਾਲ ਦੇ ਨੂੰ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੂਝ ਦੇ ਨਾਲ "ਸਮਾਰਥਾ" ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1827 ਵਿੱਚ ਜਰਨੈਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਏ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ "ਸਾਦੂ' ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਬਰੇਲਵੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਕੇਸਰੀ ਪਰਚਮ ਹੈ ਗਡੇ। ਇੰਜ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਾਤਰ ਬਣਦਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਉਥੇ ਉਹ ਖਾਲਸਾ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਸਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹੁਣ 3 ਪੈਦਲ ਰੈਜਮੈਂਟਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫੌਜੀ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਸਨ ਅਤੇ 15 ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ 40 ਵੱਡੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਦਾ ਜ਼ਖੀਰਾ ਉਸ ਦੇ ਅੰਡਰ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1831 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮਿਆਣੀ ਦੀਆਂ ਲੂਣ ਦੀ ਖਾਨਾਂ, ਦੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਜੇਹਲਮ, ਰੋਹਤਾਸ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਵੀ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰੇ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤੀ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਿਊਂਦੇ ਜੀਅ ਇਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਾਤਰ ਬਣ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਬਾਖੂਬੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਪਰ 27 ਜੂਨ 1839 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਤੋ ਬਾਅਦ ਡੋਗਰਿਆਂ ਨੇ ਜਿਹੜੀ ਗ਼ਦਾਰੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚਲਾ ਕੇ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਦੀ ਤੀਲੀ ਲਾਈ ਉਸ ਅੱਗ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਪੇਟੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਡੋਗਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਗ਼ਦਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਬਿਸਾਤ ਦੇ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਮੋਹਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਗਦਾਰੀ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦਾ ਵਜ਼ੀਰ ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਸੀ। ਪਰ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਗ਼ਦਰੀ ਦੇ ਰੋਲ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

9 ਅਕਤੂਬਰ 1839 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰੇ ਨੇ ਕੁੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਜਨਰਲ ਗਾਰਡਨਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿਤਾ।

8 ਅਕਤੂਬਰ 1839 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਕੁੰਵਰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਦਾਤਾਰ ਕੌਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਫ਼ਰਵਰੀ 1801 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲਹੌਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਸਤੰਬਰ 1839 ਨੂੰ ਕੁੰਵਰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਭਰਾਮਾਰੂ ਜੰਗ ਦੀ ਕਤਲੋ ਗਾਰਦ ਵਿੱਚ, ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਵੇਖਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਛਾਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਦਾਰਾਂ ਨੇ ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਗ਼ਦਾਰ ਡੋਗਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਲਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ, ਕੁੰਵਰ ਨੋਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਕੇ ਜਿਹੜੀ ਗੱਦਾਰੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਉਹ ਜਗ ਜਾਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਗਲ਼ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੁੰਵਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਨਾਲ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।