ਲੇਖ - October 20, 1783 – Passing of Sardar Jassa Singh Ahluwalia

ਹਦੂਦ, ਬੇਮਿਸਾਲ, ਜੱਥੇਦਾਰੀ,
medium
20 October, 2026
1
20 ਅਕਤੂਬਰ 1783 - ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ
-
ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
20 ਅਕਤੂਬਰ 1783 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਜੱਥੇਦਾਰ ਜਰਨੈਲ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ,ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।

20 ਅਕਤੂਬਰ 1783 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਜੱਥੇਦਾਰ ਜਰਨੈਲ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ, ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।

10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1754 ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੇ ਕੌਮ ਦੀ ਜੱਥੇਦਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਸੀ।

ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਵਰਗੇ ਖਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਜੱਥੇਦਾਰ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਉਹ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਏ।

ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਮਈ 1718 ਈ: ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਬਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀਵਨ ਕੌਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਆਹਲੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਹਲੂ ਦੀ ਮੋਹੜੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਸਰਦਾਰ ਸਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੱਡੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਛੇਵੇਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਆਹਲੂ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਮਿਸਲ ਦਾ ਨਾਂ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਆਪ ਨੇ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਭਰੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਲਈ ਬੇਮਿਸਾਲ ਘਾਲਣਾ ਘਾਲੀ ਅਤੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਆਈ ਹਰ ਚਣੌਤੀ ਦਾ ਪੂਰੀ ਦਲੇਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਨੂੰ ਜੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਦਬੰਦੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ, ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਹਾਦੁਰ ਦੀ 1716 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਨ 1801 ਵਿਚਾਲੇ, ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।

11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1748 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਭਾਵ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸਲਾਬਤ ਖਾਨ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਖੇ ਆਪਣੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਲਾਬਤ ਖਾਨ ਨੇ ਬੜੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕੰਮ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਭਰੇ ਸਿਤਮ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਹਿਰ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜਮ ਕੇ ਹਨੇਰੀ ਚਲਾਈ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਇਸ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੰਥਕ ਇਕੱਠ ਸਦਕੇ ਇਹ ਗੁਰਮਤਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ-ਨਗਰੀ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਦੂਦ ਵਿਚੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜਲਦ ਤੋਂ ਜਲਦ ਬਾਹਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵਿਖਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਰਵਾਣਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਇਆ ਜਾਏ।

ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਕੇ ਐਕਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਜਥੇਦਾਰ ਜਰਨੈਲ਼ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਸਲਾਬਤ ਖਾਨ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਹਿਬ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ ਅਗੋਂ ਸਲਾਬਤ ਖਾਨ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕੂਚ ਦੀ ਸੁਹ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਤੁੰਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਹੱਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਟਕਰ ਲੈਣ ਲਈ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ' ਚ ਆਣ ਉੱਤਰਿਆ।

ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕ਼ੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਜਾਬਰ ਸਲਾਬਤ ਖਾਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਮਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ੇਰਵਾਹੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਲਾਬਤ ਖਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਲ੍ਹਾਸ਼ੇਰੀਆਂ ਹੀ ਦੇਂਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਅਗਾਧ ਜੋਸ਼ ਅੱਗੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਇਕ ਵੀ ਨਾ ਚੱਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਕੱਖਾਂ ਵਾਗੂੰ ਰੁੜ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਆਪਣੀਆਂ ਭੱਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਕੇ ਰੋਕਣ ਦੇ ਲਈ ਜਿਉਂ ਹੀ ਸਲਾਬਤ ਖਾਨ ਅੱਗੇ ਆਇਆ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਇਸ ਪਰ ਐਸਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇਗ ਦਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਲਾਬਤ ਖਾਨ ਦਾ ਸਿਰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਧੜ ਤੋਂ ਅਲਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਗਲ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1748 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਹੈ।

ਸਲਾਬਤ ਖਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣੇ ਜਰਨੈਲ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੜਫ਼ਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਦੇ ਡਿਗਦਾ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਪਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਉੱਖੜ ਗਏ। ਹੁਣ ਜਿਧਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਹ ਲੱਭਾ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦੀਆਂ ਤੇਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਪੈਰ ਸਿਰ ਦੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉੱਠ ਭੱਜਿਆ। ਖਾਲਸਾ ਗੁਰੂ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਲਾਬਤ ਖਾਨ ਦੀ ਭਜੀ ਜਾਂਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਫਤਹਿ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਗਜਾਏ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਰੁੱਖ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫਤਹਿ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਸਾਰੇ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ।

ਸੰਨ 1748 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ' ਤੇ ਸਰਬਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਦਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵਕਤ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਰਸ ਜਾਂ ਜ਼ਾਨਸ਼ੀਨ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਹੀ ਕਾਬਲ ਅਗਵਾਹੀ ਅਤੇ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਲਦ ਹੀ ਆਪ ਦੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਅਤੇ ਦੂਰ ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁੱਖੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਕਤਾਰ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ।

ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਸਨ 1748 ਈ: ਨੂੰ ਉਸ ਵਕਤ ਤੱਕ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ 65 ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ 11 ਜਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਦਲ ਖਾਲਸਾ' ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਬੀਨ ਯੋਗਤਾ, ਸੂਝ ਬੂਝ ਅਤੇ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਕਾਰਣ ਹੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਹੀ ਦਾ ਜਿੰਮਾਂ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਨ 1761 ਈ: ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਹੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਮੁੜ ਰਹੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ 'ਤੇ ਹਲਾ ਬੋਲ ਕੇ 2200 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਠਾਣਾਂ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੋ-ਘਰੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ।

5 ਫਰਵਰੀ 1762 ਈ: ਦੇ ਵੱਡੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਦੇ ਦੋਰਾਨ ਕੂਪ ਰੁਹੀੜਾ ਵਿੱਖੇ ਇਸ ਅਤਿ ਨਾਜ਼ੁਕ ਵਕਤ ਜਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਕੌਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬੜੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕੌਮ ਦੀ ਪਹਿਰਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਿਆਂ ਤੇ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ 22 ਫੱਟ ਲੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜਿਸ ਹੌਸਲੇ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਆਪ ਨੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਇਹ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਚਾ ਸਿੱਖ ਹੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।

1774 ਈ: ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਦੁਆਬੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਫਤਹਿ ਕਰਕੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰਿਆਸਤ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। 11 ਮਾਰਚ 1783 ਈ: ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਫਤਹਿ ਕਰ ਕੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕੇਸਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਝੁਲਾਇਆ ਤਾਂ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਕੌਮ ਨੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚਲੇ ਦੀਵਾਨ- ਏ-ਆਮ ਦੇ ਤੱਖਤ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ਿਆ।

20 ਅਕਤੂਬਰ 1783 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਸਰਦਾਰ ਜੱਥੇਦਾਰ ਜਰਨੈਲ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਰਦਾਰ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਆਪ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Articles Author Views

8 ਨਵੰਬਰ1881 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
10 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
6 ਨਵੰਬਰ 1886 - ਸਰਦਾਰ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
10 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
9 ਨਵੰਬਰ 1840 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
10 November, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
9 ਨਵੰਬਰ 1822 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
9 November, 2026
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਬਦਲਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1956 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1984 - ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1966 - ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1925 - ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
2 ਨਵੰਬਰ 1984 - ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
2 ਨਵੰਬਰ 1984 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
2 ਨਵੰਬਰ 1952 - ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
2 November, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
21 ਅਕਤੂਬਰ, 1987 - ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
22 ਅਕਤੂਬਰ, 1506 - ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
23 ਅਕਤੂਬਰ 1993 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
24 ਅਕਤੂਬਰ 1791 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
25 ਅਕਤੂਬਰ 1923 - ਬਬਰ ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਬਹਿਬਲਪੁਰ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
26 ਅਕਤੂਬਰ 1947 - ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
27 ਅਕਤੂਬਰ 1677 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
27 ਅਕਤੂਬਰ 1670 ਈ. - ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਜਨਮ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
28 ਅਕਤੂਬਰ 1708 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ 1922 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ 1977 - ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
29 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ, 1921 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
29 October, 2026
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ 1270 - ਬਾਬਾ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
29 October, 2026
Level: medium Views: 5
ਪੜੋ - read...
27 ਅਕਤੂਬਰ 1969 - ਸਰਦਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
27 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
26 ਅਕਤੂਬਰ 1831 - ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੋਰੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂ More ... - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
26 October, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
26 ਅਕਤੂਬਰ, 1619 - ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ,ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚੋਂ ਰਿਹਾਈ। - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
26 October, 2026
Level: medium Views: 6
ਪੜੋ - read...
22 ਅਕਤੂਬਰ 1909 - ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
22 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
20 ਅਕਤੂਬਰ 1783 - ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
20 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...