22 ਅਕਤੂਬਰ 1909 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਧੀਨਗੀ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਲਈ ਵਖਰਾ ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 22 ਅਕਤੂਬਰ 1909 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਧੀਨਗੀ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਉਪਰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਂ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਲਈ ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ 2007 ਦੇ ਬਿਲ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਣ ਦੇ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨਨ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਆਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਲਈ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸ ਕੇ ਭਾਵ ਪਿਆਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗੁਲਾਮੀਂ ਦਾ ਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਲਟਕਦੀ ਇਸ ਮੰਗ ਦੇ ਮਦੇਨਜ਼ਰ ਇਹ ਐਕਟ ਪਾਸ ਤਾਂ ਹੋਇਆ ਪਰ ਅਨੇਕਾਂ ਕਮੀਆਂ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਏ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦਵਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਆਸਤ ਨਾਭਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਟਿੱਕਾ ਰਿਪੂਦਮਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਿ਼ਆਲ ਆਇਆ। ਰਾਜਾ ਰਿਪੂਦਮਨ ਸਿੰਘ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਰਿਪੂਦਮਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਭਾ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1908 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਬਿੱਲ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 27 ਅਗਸਤ 1909 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਮੈਂਬਰ ਸਰਦਾਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਨੇ ਇਸ ਬਿਲ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿਖੇ ਵਾਇਸਰਾਇ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਇਸ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਸਿਲੈਕਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 10 ਸਤੰਬਰ 1909 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਿਲੈਕਟ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਟ ਕੌਂਸਲ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਤੇ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਇਸ ਬਿੱਲ ਨੂੰ 22 ਅਕਤੂਬਰ 1909 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 15 ਅਗਸਤ 1947 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਮਝ ਕੇ ਭੰਗੜੇ ਪਾਂਦੇ ਰਹੇ। 26, ਜਨਵਰੀ 1950 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਨਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਧਾਰਾ 25 ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਹੀ ਅੰਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੰਜ ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੂ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ 1955 ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਭਾਵ ਵਿਆਹ ਭਾਵੇਂ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਹਿੰਦੂ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ। ਕੁਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਬਣੇ ਬਣਾਏ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਦਬਾ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸਗੋਂ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਵਿਧਾਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਹੀ ਹਿਸਾ ਹਨ। ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ 19 ਦਸੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਤਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇ। ਸਾਲ 2012 ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਲੜਖੜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਡਗਮਗਾਂਦੇ ਜਹੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪਰ 1909 'ਚ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਇਸ ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ 'ਚ ਵਿਆਹ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਇਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਐਕਟ 'ਚ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਿਯਮ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹਿੰਦੂ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਵਿਆਹ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ 2016 ਦੌਰਾਨ ਪਾਸ ਹੋਏ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ, ਅਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਘਾਟਾਂ, ਬਹੁਤ ਕਮੀਆਂ ਹਨ। | 
