26 ਅਕਤੂਬਰ, 1619 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸਾਹਿਬ ਸਤਿਗੁਰੂ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ,ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

26 ਅਕਤੂਬਰ, 1619 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸਾਹਿਬ ਸਤਿਗੁਰੂ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ,ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ।

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣਾ,ਹਰਗਿਜ਼ ਰਾਸ ਨਾ ਆਇਆ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਬੁੰਗੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ 12 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਸ੍ਰੀ ਤੱਖਤ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਚਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਪਿਆ।

ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਸ਼ੋਭਤ, ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ 18 ਹਾੜ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਸੰਮਤ 1663 ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ 15 ਜੂਨ 1606 ਈ: ਨੂੰ ਇੱਕ ਥੜੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਥੜੇ ਉਤੇ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਿਆ।

ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਸੂਰਬੀਰ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਬੀਰ-ਰਸ ਭਰਨ ਦੇ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ ਵਿਖੇ ਸੂਰਬੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਗਾਇਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਏ। ਵਾਰਾਂ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਢਾਡੀ ਭਾਈ ਨੱਥਾ ਅਤੇ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਗੱਦੀ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਪ ਨੇ ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ ਦੀਆਂ ਦੀ ਦੋ ਕਿਰਪਾਨਾ ਪਹਿਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੀਸ ਉੱਪਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਵਾਂਗ ਕਲਗੀ ਸਜਾ ਕੇ ਗੁਰ-ਗੱਦੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਜਿਹੜੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਸਤਰ ਜਾਂ ਘੋੜਾ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਮਹਾਰਾਜ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ।

ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਦੋਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸੂਝ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਨਣ ਦੇ ਲਈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵੇਕਲਾ ਸੰਕਲਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਦੇ ਲਈ ਛੇਂਵੇਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਦੀ ਚਨੌਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟਕਰ ਲੈਣ ਦੇ ਲਈ ਆਪ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਢੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਇੰਜ ਗੱਦੀ ਨਸ਼ੀਨੀ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਲਈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਐਨ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਇਕ ਥੜ੍ਹਾ ਬਣਵਾਇਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵਰਨਣ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹਾੜ ਵਦੀ 5 ਸਮੰਤ 1663 ਬਿਕਰਮੀ ਅਨੁਸਾਰ 15 ਜੂਨ 1606 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੱਥੀਂ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰਖਿਆ, ਸਿਰਫ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਤਖਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ। ਇੰਜ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤੀਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ ਇਸ ਤੱਖਤ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇੰਜ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ, ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ:

ਕਿਨਹੀ ਰਾਜ ਨਾ ਹਾਥ ਲਗਾਇਓ।।

ਬੁੱਢਾ ਅਉ ਗੁਰਦਾਸ ਬਨਾਇਓ।।

ਇਥੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਪਹਿਲਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਭੇਂਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਆਦਿ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਅਸਲ ਦੇ ਵਿਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚਨੌਤੀ ਸੀ,ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੋ ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਤਖ਼ਤ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਇਕ ਚਨੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕੇ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਵਖਰੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ।

31 ਦਸੰਬਰ 1612 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਹੁਕਮ' ਤੇ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਜਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਕਤ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਰਬਰਾਹ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਗੱਦੀ ਨਸ਼ੀਨੀ, ਹਾੜ ਸੁਦੀ 14 ਸਮੰਤ 1663 ਬਿਕਰਮੀ ਭਾਵ 24 ਜੂਨ 1606 ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ' ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਨਿਆਵੀ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ, ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਜੋਂ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਹੁਕਨਾਮਾ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਕਵੀ ਸੋਹਣ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਾੜ ਸੁਦੀ 20 ਸਮੰਤ 1663 ਬਿਕਰਮੀ ਭਾਵ 29 ਜੂਨ 1606 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁਗਲ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਨ ਦੇ ਲਈ, ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮਨ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋਣ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਹਕੂਮਤ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰ ਭੇਟਾ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜ ਸਾਧਕ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਤਖ਼ਤ ਉਤੇ ਜੋ ਇਮਾਰਤ ਉਸਾਰੀ ਗਈ ਉਸ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਇੰਜ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣਾ ਪਸੰਦ ਹਰਗਿਜ਼ ਰਾਸ ਨਾ ਆਇਆ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਬੁੰਗੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ 12 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਸ੍ਰੀ ਤੱਖਤ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਚਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਪਿਆ। 1612 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਗਰੇ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੂੰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਕੈਦੀ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਸੀ ਕੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਜਿਊਂਦਾ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਸਕਦਾ।

1614 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਲਤ ਦਾ ਮਾਰਿਆ, ਜਹਾਂਗੀਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਖਤ ਬੀਮਾਰ ਪੈ ਗਿਆ। ਹਕੀਮ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਏ ਬਿਮਾਰੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਹੀ ਤਾਂ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਬੇਗਮ ਨੂਰਜਹਾਂ ਇਸਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਦੇ ਪਾਸ ਲੈ ਕੇ ਗਈ। ਇਥੇ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਅਤੇ ਫਖਰੁੱਦੀਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਨੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਾਇਜ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਭੈੜੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਤੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਉਸਦੀ ਬੇਗਮ ਨੂਰਜਹਾਨ'ਤੇ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸਿੱਖਾ ਦੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਕੈਦ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜ਼ਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

ਹੁਣ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 52 ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਗੁਹਾਰ ਲਗਾਈ ਜਿਹੜੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਨਜਰਬੰਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁਕਦਰ ਸਮਝ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਊਂਦੇ ਜੀਅ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ।

ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਦੱਬੇ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਜੀਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮਸ਼ਾਲ ਜਗਾਈ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਕੈਦ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਭੁਗਤ ਰਹੇ ਭਾਂਵੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਮਸਕੀਨਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵੱਲ ਧਕਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਪਛਤਾਪ ਵਿੱਚ ਸਨ ਕੇ ਗੁਨਾਹ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਚਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ 52 ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਸੀ ਕੈਦੀ ਰਿਹਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਵੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ‘ਚੋ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ।

26 ਅਕਤੂਬਰ, 1619 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸਾਹਿਬ ਸਤਿਗੁਰੂ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ,ਗਵਾਲੀਅਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ।