ਲੇਖ - October 21, 1987 - Shaheed Bhai Harjinder Singh Jinda and Shaheed Bhai Sukhdev Singh Sukha

ਬਿਆਨ, ਤਤਕਾਲੀ,
medium
30 October, 2026
1
21 ਅਕਤੂਬਰ, 1987 - ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ
-
ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
21 ਅਕਤੂਬਰ, 1987 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪੁਣੇ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।

21 ਅਕਤੂਬਰ, 1987 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪੁਣੇ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।

ਪੁਣੇ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ, ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 302/34 ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ 21 ਅਕਤੂਬਰ, 1987 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।

ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ' ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁਖੀ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਨੂੰ 10 ਅਗੱਸਤ, 1986 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਦੀ ਯਰਵਧਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1992 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ 9 ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਕਥਿੱਤ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ, ਭਾਈ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਨਿੰਮਾ, ਭਾਈ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ, ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁਰਗ, ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ, ਭਾਈ ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖੀ, ਭਾਈ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ, ਬੀਬੀ ਜਸਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੂ ਦੇ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ ‘ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਕੇਸ ਚੱਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ, ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ, ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖੀ, ਵੀ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕੇ ਭਾਈ ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪਾ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਜਸਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।

21 ਅਕਤੂਬਰ, 1987 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਪੁਣੇ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪੁਣੇ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ, ਨੂੰ 302/34 ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਧਾਰਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ 307/34 ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਨਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭਾਨੂਮਤੀ ਦੇ ਇਰਾਦਤਨ ਕਤਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਲਈ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਬਾਕੀ ਸਬਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾ-ਇਜ਼ਤ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ, ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ 120-ਬੀ ਫੌਜਦਾਰੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼, 465, 468, 471 ਜਾਅਲਸਾਜ਼ੀ, 212 ਪਨਾਹਗਿਰੀ, ਟਾਡਾ ਦੀ ਧਾਰਾ, ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲਾਉਂਣ, ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ, ਅਤੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ, ਵਿਚੋਂ ਪੂਰਾ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ, ਹੁਣਾਂ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ‘ਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਮੋਹਰ ਲਵਾਉਣੀ ਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਬਰੀ ਕੀਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਵਾਉਂਣ ਦੇ ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਰਿਟ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪਾਈ ਗਈ। ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 15 ਜੁਲਾਈ 1992 ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਪੁਣੇ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਬ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਜਸਟਿਸ ਏ.ਐੱਮ. ਅਹਿਮਦੀ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਕੇ. ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਬੈਂਚ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਰ ਵਲੋਂ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਸੋਲਿਸਟਰ-ਜਨਰਲ ਸ੍ਰੀ ਅਲਤਾਫ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਐਡਵੋਕੇਟ ਸ੍ਰੀ ਵੀ.ਵੀ. ਵੇਜ਼, ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸ੍ਰੀ ਐੱਸ.ਬੀ.ਤਕਵਾਨੀ, ਸ੍ਰੀ ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਜਾਧਵ, ਸ੍ਰੀ ਏ.ਐੱਸ. ਭਾਸਮੇ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਏ. ਸੁਬਾਸ਼ਨੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ। ਇੰਜ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ ਹੁਣਾਂ ਵਲੋਂ ਐਡਵੋਕੇਟ ਆਰ.ਐੱਸ. ਸੋਢੀ, ਐਡਵੋਕੇਟ ਹਰਸ਼ਦ ਨੀਮਬਾਲਕਰ, ਐਡਵੋਕੇਟ ਪੀ.ਜੀ. ਸਾਵਰਕਰ ਅਤੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਆਈ. ਐੱਸ. ਗੋਇਲ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ।

7 ਸਤੰਬਰ, 1986 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੰਜ ਹੋਈ। ਇਸ ਦਿਨ ਲਾਲ ਇੰਡੋ-ਸ਼ਜ਼ੂਕੀ, ਪਿੰਪਰੀ ਥਾਣੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਕ ਟਰੱਕ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਈ ਜਿਸ ਉਪਰ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵਾਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਗੋਲੀ-ਸਿੱਕਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨੇੜਿਉਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਨਿੰਮਾ ਵਜੋਂ ਹੋਈ। ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਰ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਏ ਜਾਣ ਵਕਤ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਜਿੰਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਬੜੇ ਮਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। 14 ਅਗਸਤ 1987 ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਦਰਸਾ ਕੇ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

26 ਸਤੰਬਰ, 1988 ਨੂੰ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਹੁਣਾਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਲਿਖਤੀ ਬਿਆਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਨੇ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਵੱਲ ਪਿਸਤੌਲ ਕਰ ਕੇ ਚਾਰ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾਗੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਚੋਥੀ ਗੋਲੀ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੱਗੀ, ਜਿਸ ਗਲ਼ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸਾਡੇ ਪਲਾਨ ਦਾ ਹਿਸਾ ਨਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਾਦਸਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਕੇ ਇਕ ਗੋਲੀ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਈ।

ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਹੁਣਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੋਟਰ-ਬਾਈਕ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਭਾਈ ਮਥੁਰਾ ਸਿੰਘ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਚਲਾਂ ਕੇ ਭਾਈ ਮਥਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ 30 ਜੂਨ 1987 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।

ਉਸਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਕਮਾਂਡੋ ਫੋਰਸ ਨੇ ਇਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕਤਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਵੈਦਿਆ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਾਲ 1989 ਵਿਚ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਜਨ ਜਾਂਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1992 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

Articles Author Views

8 ਨਵੰਬਰ1881 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
10 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
6 ਨਵੰਬਰ 1886 - ਸਰਦਾਰ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
10 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
9 ਨਵੰਬਰ 1840 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
10 November, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
9 ਨਵੰਬਰ 1822 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
9 November, 2026
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਬਦਲਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1956 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1984 - ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1966 - ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1925 - ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
2 ਨਵੰਬਰ 1984 - ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
2 ਨਵੰਬਰ 1984 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
2 ਨਵੰਬਰ 1952 - ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
2 November, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
21 ਅਕਤੂਬਰ, 1987 - ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
22 ਅਕਤੂਬਰ, 1506 - ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
23 ਅਕਤੂਬਰ 1993 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
24 ਅਕਤੂਬਰ 1791 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
25 ਅਕਤੂਬਰ 1923 - ਬਬਰ ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਬਹਿਬਲਪੁਰ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
26 ਅਕਤੂਬਰ 1947 - ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
27 ਅਕਤੂਬਰ 1677 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
27 ਅਕਤੂਬਰ 1670 ਈ. - ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਜਨਮ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
28 ਅਕਤੂਬਰ 1708 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ 1922 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ 1977 - ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
29 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ, 1921 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
29 October, 2026
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ 1270 - ਬਾਬਾ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
29 October, 2026
Level: medium Views: 5
ਪੜੋ - read...
27 ਅਕਤੂਬਰ 1969 - ਸਰਦਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
27 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
26 ਅਕਤੂਬਰ 1831 - ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੋਰੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂ More ... - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
26 October, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
26 ਅਕਤੂਬਰ, 1619 - ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ,ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚੋਂ ਰਿਹਾਈ। - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
26 October, 2026
Level: medium Views: 6
ਪੜੋ - read...
22 ਅਕਤੂਬਰ 1909 - ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
22 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
20 ਅਕਤੂਬਰ 1783 - ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
20 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...