ਲੇਖ - November 1, 1984 - Sardar Mohanvir Singh

ਲਲਕਾਰਾ, ਹੁੱਲੜਬਾਜ਼, ਰਹਿਨੁਮਾਈ,
medium
3 November, 2026
3
1 ਨਵੰਬਰ 1984 - ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ
-
ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
ਇੱਕ ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਵਿੱਖੇ, ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ, ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਨੇ ਦੰਗਾਕਾਰੀ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਉਪਰ ਗੋਲ਼ੀ ਚਲਾ ਕੇ ਪੰਜ ਦੰਗਾ ਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇੱਕ ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਵਿੱਖੇ, ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ, ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਨੇ ਦੰਗਾਕਾਰੀ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਉਪਰ ਗੋਲ਼ੀ ਚਲਾ ਕੇ ਪੰਜ ਦੰਗਾ ਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇੱਕ ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਵਿੱਖੇ ਮਿਗ ਜਹਾਜ ਦੇ ਪਾਇਲਟ, ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰ ਅਫਸਰ ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ, ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੰਗਾਕਾਰੀ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਉਪਰ ਗੋਲ਼ੀ ਚਲਾ ਕੇ ਪੰਜ ਦੰਗਾ ਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇੰਦਰਾ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਦਾ ਸੂਰਜ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਲਈ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਮੰਜ਼ਰ ਲੈਕੇ ਉਗਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਦੇ ਗੁੰਡੇ ਦੰਗਾਕਰੀਆਂ ਦਾ ਹਜੂਮ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਹਜੂਮ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਕਥਿੱਤ ਕਾਤਲ ਰਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਹਜੂਮ ਵਲੋਂ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿਖਾਂ ਦੀਆ ਗੱਡੀਆਂ, ਟਰੱਕ, ਦੁਕਾਨਾ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦਾ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰ ਪਾਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਤੜਫਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹ ਗੁੰਡਾ ਅਨਸਰ ਭੰਗੜੇ ਪਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਭ ਕੁੱਝ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਟੀਆਂ ਸਾੜਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਪਰੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹੁੱਲੜਬਾਜ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੀੜ, ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਨਾਹਰੇਬਾਜੀ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਪੁੱਜੀ।

ਇਹ ਗੁੰਡੇ ਦੰਗਾਕਾਰੀ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਟਾਇਰ ਪਾਕੇ ਸਾੜਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਤੜਪਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਸਿੱਖ ਕੋਲ ਭੰਗੜੇ ਪਾਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰੀ ਮਾਂ ਇੰਦਰਾ ਦਾ ਮਾਤਮ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਬੇਖ਼ੌਫ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਹਜੂਮ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਇਲਾਕ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਘਰ, ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰ ਅਫਸਰ ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੀ।

ਸਦਰਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਖੇਡ ਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਲਾਜ ਬਚਾਈ ਸੀ।

ਸਾਲ 1971 ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਮੋਹਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾੜ ਨੇ ਬੰਬਾਰਮੈਂਟ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਪੰਜ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬੰਬਾਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ।

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਉਤੇ, ਆਪ ਨੇ ਸਰਗੋਧਾ ਵਿਖੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਛੰਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੇਲਾਈਟ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਆਪ ਨੇ ਮੁਨੱਵਰ ਤਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਾਰ ਵਡੇ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਲੱਕ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਜ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਰਾਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਖਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾ ਦੋਵੇਂ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਰਫ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਚਾਅ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਬੇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਇੰਜ ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਮੋਹਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾੜ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੀ ਯੋਗ ਨੀਤੀ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਦੂਜੇ ਉੜਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਪ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਤਲਵਾੜ ਵਲੋਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਇਹ ਦਲੇਰੀ ਭਰਪੂਰ ਅਗਵਾਈ, ਆਪ ਦੀ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਉੱਡਣ ਦੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਆਪ ਦੇ ਸਕੁਐਡਰਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਅੱਜ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸ਼ੈਅ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੁੰਡੇ ਆਪ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਅਤੇ ਆਪ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਦੇ ਪਿਆਸੇ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਸਨ।

ਇੱਕ ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੰਗਾਕਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਜਾਟ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵਕਤ ਬਹੁਤ ਦਲੇਰਾਨਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਦੰਗਾਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਘਰ ਇੱਕ ਉਸ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 1965 ਅਤੇ ਫੇਰ ਸਾਲ 1971 ਦੀਆਂ ਜੰਗਾ ਲੜੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਦੰਗਾਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ੂਮ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾ ਗਲਾਂ ਦਾ ਉੱਕਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਘਰ' ਤੇ ਇੱਟ-ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਹੋ-ਹੱਲਾ ਮਚਾ ਰਹੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਲੜਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪੈਟਰੋਲ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ਼ ਆਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾ ਹੁਲੜਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰਨਿੰਗ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਲਾਇਸੰਸੀ ਰਿਵਾਲਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫਾਇਰ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਅੱਧੇ ਤਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫਾਇਰ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਭੱਜ ਗਏ। ਪਰ ਬਾਕੀ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਤਾਨੇ ਮਾਰੇ ਸਾ..... ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਸਾਥ ਪੁਲਿਸ ਹੈ ਫਿਰ ਭੀ ਡਰ ਕਰ ਭਾਗ ਰਹੇ ਹੋ...? ਹੁਕੜਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਇੰਨ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਐੱਸ ਕੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਰਾਬਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੋ ਨੰਬਰ ਉਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਫੋਨ ਮਿਲਾਂਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇੰਨ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੰਗਾਈ ਜਿਉਂ ਹੀ ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਲਗਾ ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਉਪਰ ਸਿੱਧੀ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁੜਕ ਕੇ ਪਰ੍ਹੇ ਡਿੱਗਾ ਅਤੇ ਢੇਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਦੰਗਾਕਾਰੀ ਦੇ ਮਰਦਿਆਂ ਹੀ ਬਾਕੀ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਭੱਜੇ। ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਦੋਂ ਲਲਕਾਰਾ ਮਰਿਆ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਖੜੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁੱਝ ਦੰਗਾਕਾਰੀ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤ ਆਏ ਤਾਂ ਮੋਹਨ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਫਾਇਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਹੁੱਲੜਬਾਜ਼ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਹੁਣਾਂ ਨੇ ਇਕਲਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੁਲੜਬਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਲੋਹਾ ਲੈਦਿਆਂ ਉਸ ਇਕੱਲੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਵੀ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।

ਦੰਗਾਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਦੇ ਲਈ ਖੜੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਝੱਟ ਵਾਇਰਲੈਸ ਰਾਹੀਂ ਥਾਣਾ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰ ਭੇਜੀ ਕਿ ਇੱਕ ਇਕਲੇ ਸਿੱਖ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ 'ਬਹਾਦੁਰ' ਹੁਲੜਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਨੂੰ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਿਰ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ ਹਨ।

ਇੰਦਰਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਨ ਵਾਲੇ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਦੋ ਸਿੱਖ ਆਫਿਸਰ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥਿਆਰ ਉਨ੍ਹਾ ਪਾਸੋਂ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਲਏ ਗਏ ਸਨ। ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਥਾਣੇ ਦੇ ਉਸ ਵਕ਼ਤ ਦੇ ਐੱਸ ਐੱਚ ਓ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਹਥੀਆਰ ਦੇ ਕੇ ਹੋਰ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

ਐੱਸ ਐੱਚ ਓ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰ ਉਪਰ ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਪੁਲਿਸ ਆ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਅੰਦਰੋਂ ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਜੁਆਬ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਆਫਿਸਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂ ਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਭਰੋਸਾ ਉੱਠ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

ਅਖੀਰ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਜਾਂਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਫੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਮੇਜਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਲਟਣ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘੇਰੇ ਹੇਠ ਬਾਹਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।

ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਉਪਰ ਕੇਸ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਗੋਲ਼ੀ ਆਪਣੀ ਸਵੈ ਰੱਖਿਆ ਭਾਵ ਸੈਲਫ਼ ਡਿਫੈਂਸ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਹੈ ਤਾਂ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਬਾਇਜ਼ਤ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਬਹਾਦਰ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਅਫਸਰ ਦਾ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Articles Author Views

8 ਨਵੰਬਰ1881 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
10 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
6 ਨਵੰਬਰ 1886 - ਸਰਦਾਰ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
10 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
9 ਨਵੰਬਰ 1840 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
10 November, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
9 ਨਵੰਬਰ 1822 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
9 November, 2026
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਬਦਲਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1956 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1984 - ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨਵੀਰ ਸਿੰਘ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1966 - ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
1 ਨਵੰਬਰ 1925 - ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
2 ਨਵੰਬਰ 1984 - ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
2 ਨਵੰਬਰ 1984 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
3 November, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
2 ਨਵੰਬਰ 1952 - ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
2 November, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
21 ਅਕਤੂਬਰ, 1987 - ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
22 ਅਕਤੂਬਰ, 1506 - ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
23 ਅਕਤੂਬਰ 1993 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
24 ਅਕਤੂਬਰ 1791 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
25 ਅਕਤੂਬਰ 1923 - ਬਬਰ ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਬਹਿਬਲਪੁਰ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
26 ਅਕਤੂਬਰ 1947 - ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
27 ਅਕਤੂਬਰ 1677 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
27 ਅਕਤੂਬਰ 1670 ਈ. - ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਜਨਮ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
28 ਅਕਤੂਬਰ 1708 - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ 1922 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
30 October, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ 1977 - ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
29 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ, 1921 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
29 October, 2026
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
29 ਅਕਤੂਬਰ 1270 - ਬਾਬਾ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
29 October, 2026
Level: medium Views: 5
ਪੜੋ - read...
27 ਅਕਤੂਬਰ 1969 - ਸਰਦਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
27 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
26 ਅਕਤੂਬਰ 1831 - ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੋਰੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂ More ... - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
26 October, 2026
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
26 ਅਕਤੂਬਰ, 1619 - ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ,ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚੋਂ ਰਿਹਾਈ। - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
26 October, 2026
Level: medium Views: 6
ਪੜੋ - read...
22 ਅਕਤੂਬਰ 1909 - ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
22 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
20 ਅਕਤੂਬਰ 1783 - ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ - ਡਾ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਗਬੀਰ
20 October, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...