9 ਨਵੰਬਰ 1822 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਨਕੇਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਅਧੀਨ ਲੈ ਲਿਆ। 9 ਨਵੰਬਰ 1822 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਨਕੇਰਾ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਅਧੀਨ ਲੈ ਲਿਆ। ਇੰਜ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ, ਬੰਨੂ, ਟੋਂਕ, ਲੀਆ ਅਤੇ ਕੁੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਕਬਜ਼ੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ। ਦੁਰਾਨੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਵਾਬ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਦਬਦਬਾ ਸੀ।ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਨਕੇਰਾ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਣ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਭਰੋਸੇ ਯੋਗ ਜਰਨੈਲ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਏ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਕੇਰਾ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਰਨੈਲ਼ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਨੇ 12 ਹੋਰ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਮੌਜਗੜ, ਫਤਿਹਪੁਰ, ਪਿੱਪਲ, ਦਰਿਆ ਖਾਨ, ਖਾਨਪੁਰ, ਝੰਡਾਵਾਲਾ, ਕਲੌਰ, ਦੁਲੇਵਾਲਾ, ਭੱਕਰ, ਡਿੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਚੌਬਾਰਾ ਉਪਰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਝੰਡੇ ਗੱਡੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਕੁਸ਼ਲ ਕਮਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਫੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ, ਅਟਕ, ਮਾਨਕੇਰਾ, ਮਿੱਠਾ ਟਿਵਾਣਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ-ਡੇਰਾ ਵਿਖੇ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ 1822 ਦਾ ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਮਨਾਇਆ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਵਾਕਫ਼ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਉੱਪਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹਮ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਪਲਟਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਮਿਠਾ ਟਿਵਾਣਾ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਨਵਾਬ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਵਡੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਨਵਾਬ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਨੇ ਮਾਨਕੇਰਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ 12 ਕਿਲ੍ਹੇ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਮੌਜਗੜ, ਫਤਿਹਪੁਰ, ਪਿੱਪਲ, ਦਰਿਆ ਖਾਨ, ਖਾਨਪੁਰ, ਝੰਡਾਵਾਲਾ, ਕਲੌਰ, ਦੁਲੇਵਾਲਾ, ਭੱਕਰ, ਡਿੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਚੌਬਾਰਾ ਬਣਾਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਵਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਉਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਤਾਂ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਅਜੇ ਅਸਲ ਜਗ੍ਹਾ, ਜੋ ਜਿੱਤਣੀ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਉਹ ਮਨਕੇਰਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਨਕੇਰਾ ਦੇ ਨਵਾਬ, ਨਵਾਬ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਮੀਠਾ ਟਿਵਾਣਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਨਵਾਬ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਇਸ ਉਪਰ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਏ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਖਾਹਿਸ਼ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤੀ। ਜਰਨੈਲ ਨਲੂਏ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਮਾਨਕੇਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਨਕੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। |
