ਜਦੋਂ ਸੇਵਕ ਸਭ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਛੱਡ ਸਤਿਗੁਰ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜ ਲਵੇ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰ ਜੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਲਾਜ-ਪੱਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਗਿਆਸੂ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ-ਜੋਗ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਿੱਖ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਓਟ-ਆਸਰਾ, ਜਗਤ-ਉਧਾਰਨ, ਨਉ-ਨਿਧ ਦੇ ਖ਼ਜਾਨੇ, ਭਗਤ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਤਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਤਿਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕੀਤੀ ਉਹ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਭੱਟ ਕਲ ਸਹਾਰ ਜੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ: ਤੇ ਮੁਕਤੇ ਭਏ ਸਤਿਗੁਰ ਸਬਦਿ ਮਨਿ ਗੁਰ ਪਰਚਾ ਪਾਇਅਉ ॥ ਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਕਲ੍ਹਚਰੈ ਤੈ ਸਬਦ ਨੀਸਾਨੁ ਬਜਾਇਅਉ॥(ਪੰਨਾ 1397) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਭਾਈ ਤੀਰਥਾ ਸਭਰਵਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਉਠਿਆ ਤਾਂ ਭਾਈ ਪੂਰੋ, ਭਾਈ ਮਾਣਕ ਚੰਦ ਤੇ ਭਾਈ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ‘ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੋਵੇ’ ਇਹ ਆਸ ਲੈ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਆਏ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ’ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਏੇ। ਫਿਰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ‘ਹੇ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰੋ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਸਣੇ ਕੁਟੰਬ ਤੇ ਪਰਵਾਰ ਸਾਡਾ ਉਧਾਰ ਹੋਵੇ: ਬਿਸ਼ਨਦਾਸ ਮਾਣਕ ਚੰਦ ਪੂਰੋ। ਤੀਨਹੁਂ ਆਏ ਗੁਰੂ ਹਜ਼ੂਰੋ॥35॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਪਰ ਕਰਯੋ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਬੈਠਿ ਕਰਯੋ ਦਰਸ਼ਨ ਅਭਿਰਾਮ। ਹਾਥ ਜੋਰ ਕਰਿ ਅਰਜ ਗੁਜਾਰੀ। ‘ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੇ ਲੇਹੁ ਉਬਾਰੀ॥36॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ, ਰਾਸਿ ਦੂਜੀ, ਅਧਿ: 17) ਸਰਬ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਦਯਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬਚਨ ਕੀਤਾ, ‘ਹੇ ਭਾਈ! ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲ-ਸੇਵਾ ਕਰਿਆ ਕਰੋ। ਆਪ ਭੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਵੋ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਟਹਿਲ-ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਉਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਟਹਿਲੀਏ ਹਾਂ, ਸੇਵਕ ਹਾਂ। ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਧੀਆਂ-ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਟਹਿਲੀਏ ਹਨ। ਸਭ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋਲ ਸੇਵਕ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਕ ਦੇ ਘਰ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨੌਕਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਘਰੇ ਛੱਡ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਚਿੰਤਾ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸੌਂਪ ਜਾਵੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣਾ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦਿਉ ਤੇ ਇਹ ਸਮਝੋ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਬੇੜੀ ਦੇ ਮੇਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਤਿਗੁਰ ਜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੀ ਸਭ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੰਝ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਕਰਯੋ ਵਾਕ ਤਬਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਦੇਵਾ। ‘ਕਰਹੁ ਆਪ ਗੁਰ ਸਿਖਯਨਿ ਸੇਵਾ॥37॥ ਬਨਿਤਾ, ਸੁਤ, ਤਨੁਜਾ, ਸਿਖਰਾਵਹੁ। ਕਹਿ ਤਿਨ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਿਵਾਵਹੁ। ਲਖਹੁ -ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਹਮਦਾਸ- ਤਿਮ ਸੁਤ ਸੁਤਾ ਦਾਸ ਗੁਰ ਪਾਸ॥38॥ ਜਥਾ ਖ਼ਸਮ ਕੇ ਦਰ ਪਰ ਘੋਰਾ। ਚਾਕਰ ਚੜ੍ਹਿ ਆਵਹਿ ਦੇ ਛੋਰਾ। ਤਬਿ ਸਭਿ ਚਿੰਤ ਖਸਮ ਕੋ ਹੋਇ। ਖਾਨ ਪਾਨ ਦੇ ਪੋਖਹਿ ਸੋਇ॥39॥ ਤਿਮ ਅਪਨੋ ਸਗਰੋ ਪਰਵਾਰ। ਸੌਂਪਹਿ ਸਤਿਗੁਰ ਕੇ ਦਰਬਾਰ। ਤਜਹਿ ਅਪਨਪੌ ਤਿਨ ਤੇ ਘਨੋ। ਜਾਨਹਿਂ ਤਰੀ ਮੇਲ ਗਨ ਮਨੋ॥40॥ ਤਬਿ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ ਪਰਿ ਹੈ ਲਾਜ। ਕਰਹਿਂ ਨਿਬਾਹਨ ਸਕਲ ਸਮਾਜ। ਭੋਜਨ ਵਸਤ੍ਰ ਭਲੇ ਪਹੁˆਚਾਵੈ। ਸ਼੍ਰੇਯ ਕਰਹਿ ਗਨ ਕਸ਼ਟ ਮਿਟਾਵੈ॥41॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ, ਰਾਸਿ ਦੂਜੀ, ਅਧਿ: 17) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਭਾਈ ਪੂਰੋ ਜੀ, ਭਾਈ ਮਾਣਕ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਲਿਆ। ਸਤਿਗੁਰ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕਮਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਿਮਰਨ ਵੱਲ ਲਾਇਆ। ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਸਣੇ ਪਰਵਾਰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾਇ ਵਰਣਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਪੂਰੋ ਮਾਣਕਚੰਦੁ ਹੈ ਬਿਸਨਦਾਸੁ ਪਰਵਾਰ ਸਧਾਰਾ।(11/17) |