ਪੰਚਮ ਪਿਤਾ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੂੰ ਅਲਖ ਨਿਰੰਜਨ, ਅਕਲ ਅਜੋਨਿ, ਅਕਾਲ ਅਪਾਰਾ, ਪਰਮਜੋਤ, ਪਰਮੇਸਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਜਗ ਮਗ ਰਹੀ ਜੋਤ ਕਹਿ ਕੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰ ਨੂੰ ਇੰਝ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ:- ਅਲਖ ਨਿਰੰਜਨੁ ਆਖੀਐ ਅਕਲ ਅਜੋਨਿ ਅਕਾਲ ਅਪਾਰਾ।
ਰਵਿ ਸਸਿ ਜੋਤਿ ਉਦੋਤ ਲੰਘਿ ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਪਰਮੇਸਰੁ ਪਿਆਰਾ।
ਜਗ ਮਗ ਜੋਤਿ ਨਿਰੰਤਰੀ ਜਗ ਜੀਵਨ ਜਗ ਜੈ ਜੈਕਾਰਾ॥ (ਵਾਰ 25:18) ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਜ ਗੋਤ ਦੇ ਭਾਈ ਬਾਲੂ, ਭਾਈ ਲਾਲੂ ਤੇ ਭਾਈ ਹਰਿਦਾਸ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਰਜ ਕੀਤੀ, ‘ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ! ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਵੋ, ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਉ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।’ ਜਗਤ ਨੂੰ ਰੁਸ਼ਨਾਅ ਰਹੀ ਪੰਚਮ ਜੋਤ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਬਾਲੂ, ਭਾਈ ਲਾਲੂ ਤੇ ਭਾਈ ਹਰਿਦਾਸ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਬ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ‘ਹੇ ਭਾਈ! ਹੰਕਾਰ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੋ। ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਬੁਰਾ ਨਾ ਸੋਚੋ। ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਹੋ, ਮਿਲੋ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ:- ਸੁਨਿ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਖ ਤੇ ਬਾਕ ਬਖਾਨੇ।
ਮਾਨ ਮੋਹ ਮਤਸਰ ਕਰਿ ਹਾਨੇ॥3॥
ਪਰ ਕਾ ਬੁਰਾ ਨ ਰਾਖਹੁ ਚੀਤ।
ਤੁਮ ਕੋ ਦੁਖ ਨ ਹੋਇ ਕਿਸ ਰੀਤਿ॥
ਮਿਲਹੁ ਬਿਕਸ ਗੁਰ ਸਿੱਖਨਿ ਸਾਥ।
ਬੰਦਹੁ ਭਾਉ ਸੰਗ ਜੁਗਹਾਥ॥4॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁ.ਪ੍ਰ.ਸੂ. ਗ੍ਰੰਥ ਰਾਸਿ ਤੀਜੀ, ਅਧਿ 54) ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਤਕਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਦੀ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਗੁਰ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ: ਪਰ ਕਾ ਬੁਰਾ ਨ ਰਾਖਹੁ ਚੀਤ॥
ਤੁਮ ਕਉ ਦੁਖੁ ਨਾਹੀ ਭਾਈ ਮੀਤ॥ (ਪੰਨਾ 386) ਸਤਿਗੁਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਬਚਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ‘ਹੇ ਭਾਈ! ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ, ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਣਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ, ਵੰਡ ਛਕਣਾ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਕਿਰਤ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਤੇ ਵੰਡ ਛਕਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜੇ ਕਰਮ ਸਦਾ ਸੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕਾਰਜ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਵਿਚ ਵੀ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋਗੇ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਚੂੜਾਮਣਿ ਕਵੀ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇੰਞ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ:- ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਨਿ ਅਰ ਨਿਵ ਚਲਨਾ।
ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ ਹਿਤ ਧਰਿ ਮਿਲਨਾ।
ਧਰਮ ਕਿਰਤ ਤੇ ਕਰਨਿ ਅਹਾਰਾ।
ਪੰਚਹੁ ਕਰਮ ਦੇਤਿ ਸੁਖ ਸਾਰਾ॥5॥
ਇਹ ਸਭਿ ਕਰਹੁ ਬਿਸਾਰਹੁ ਨਾਂਹੀ।
ਹੁਇ ਕੱਲਯਾਨ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਕੇ ਮਾਂਹੀ’।
ਸੁਨਿ ਕਰਿ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ ਉਪਦੇਸ਼।
ਕਰ੍ਯੋ ਕੱਲਯਾਨ ਕਟੇ ਕਲੇਸ਼॥6॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁ.ਪ੍ਰ.ਸੂ.ਗ੍ਰੰਥ.ਰਾਸਿ ਤੀਜੀ, ਅਧਿ 54) ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਨ, ਵੰਡ ਛਕਣ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਬੜੇ ਸੁੰਦਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਅੰਕਿਤ ਹਨ: ਮਿਠਤੁ ਨੀਵੀ ਨਾਨਕਾ ਗੁਣ ਚੰਗਿਆਈਆ ਤਤੁ॥ (ਪੰਨਾ 470)
ਘਾਲਿ ਖਾਇ ਕਿਛੁ ਹਥਹੁ ਦੇਇ॥
ਨਾਨਕ ਰਾਹੁ ਪਛਾਣਹਿ ਸੇਇ॥ (ਪੰਨਾ 1245)
ਪ੍ਰੇਮ ਠਗਉਰੀ ਜਿਨ ਕਉ ਪਾਈ ਤਿਸ ਰਸੁ ਪੀਅਉ ਭਾਰੀ॥ (ਪੰਨਾ 702) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਬਾਲੂ, ਭਾਈ ਲਾਲੂ ਤੇ ਭਾਈ ਹਰਿਦਾਸ ਜੀ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਏ ਤੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਘਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਨਿਮਰਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਘਾਲ ਕਮਾਈ ਤੋਂ ਬਲਿਹਾਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਖਵੰਤ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਕਿਹਾ ਹੈ: ਲਾਲੂ ਬਾਲੂ ਵਿਜ ਹਨਿ ਹਰਖਵੰਤੁ ਹਰਿਦਾਸ ਪਿਆਰਾ॥ (ਵਾਰ 11-18) | 
