ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਾਤ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਮਾ ਕੇ ਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਖਸ਼ੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਮਤਿ ਸਦਕਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦਾਤ-ਜੋਤ ਸਤਿਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਭੱਟ ਕਲ੍ਹ ਸਹਾਰ ਜੀ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ: ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਅੰਗਦ ਸੁਮਤਿ ਗੁਰਿ ਅਮਰਿ ਅਮਰੁ ਵਰਤਾਇਓ॥ ਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਕਲ੍ਹੁਚਰੈ ਤੈਂ ਅਟਲ ਅਮਰ ਪਦੁ ਪਾਇਓ ॥ (ਪੰਨਾ 1397) ਸੋ ਸਹਿਜ ਦੇ ਘਰ, ਸੰਜਮ, ਸਤ, ਸੰਤੋਖ, ਸਾਊ ਸੁਭਾਅ, ਪ੍ਰੇਮਾ ਭਗਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸੋਮੇ, ਮੁਕਤੀ-ਦਾਤਾ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖੱਤਰੀ ਜਾਤ ਦਾ ਭਾਈ ਤੀਰਥਾ ਸਭਰਵਾਲ ਸਤਿਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ। ਸਤਿਗੁਰ ਜੀ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, ‘ਹੇ ਸਤਿਗੁਰ ਜੀ! ਸਾਡਾ ਕਿਵੇਂ ਉਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ? ਕੋਈ ਐਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਵੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।’ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ! ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਤੋਂ ਜੋ ਬਚਨ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਦਕਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੈਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸਭਰਵਾਲ ਸਿਖ ਤੀਰਥਾ ਆਇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਾਸ। ਨਮਸ਼ਕਾਰ ਕਰਿ ਬੈਠਿਗਾ ਧਰਹਿ ਸ੍ਰੇਯ ਕੀ ਆਸ॥1॥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਮੈਂ ਆਯੋ ਤੁਵ ਸ਼ਰਨੀ। ਸ਼੍ਰੇਯ ਦੇ ਜੁ ਉਪਦੇਸ਼ਹੁ ਕਰਨੀ। ਰਾਵਰਿ ਮੁਖ ਤੇ ਸੁਨਹਿਂ ਜੁ ਬੈਨ। ਬਿਨਸਹਿਂ ਪਾਪ ਹੋਤਿ ਚਿਤ ਚੈਨ॥2॥ ਜਗਤ-ਉਧਾਰਨ ਸਤਿਗੁਰ ਨੇ ਭਾਈ ਤੀਰਥਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਬਚਨ ਕੀਤਾ, ‘ਹੇ ਭਾਈ ਤੀਰਥਾ! ਸੱਚ ਜੇਹਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਸੱਚ ਤੋਂ ਹੀ ਸੱਚਾ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਵੀ ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਹੈ ਤੇ ਹਿਰਦਿਉਂ ਵੀ ਸਚਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰ ਸੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੰਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸਾਥੀ ਹੈ। ਸਭ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਧੰਧਿਆਂ ਵਿਚ ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਹੈ। ਝੂਠ ਦੇ ਤੁਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਹੈ ਉਹ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉਪਰ ਆਇਆ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਟਲ ਜਾਵੇ ਉੱਥੇ ਝੂਠ ਸੱਚ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।’ ਭਾਈ ਤੀਰਥਾ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਬੋਲ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਇੰਞ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਤਬਿ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਉਪਦੇਸ਼ਾ:- ਸਚੁ ਸਮ ਅਮਰ ਨ ਪੁੰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਾ। ਸਚੁ ਸਰੂਪ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਕੇਰਾ। ਸਚੁ ਤੇ ਪਾਯਹਿ ਸਾਚੁ ਬਸੇਰਾ॥3॥ ਦੁਹਿ ਲੋਕਨ ਮਹਿਂ ਸੁਖ ਲਹਿ ਸਾਚੋ। ਸੁਰ ਸਨਮਾਨਿਹˆ ਜੋ ਸਚੁ ਰਾਚੋ। ਸਾਚੁ ਪੁਰਖ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰ ਸੰਗੀ। ਬਡਿ ਪੁੰਨਨਿ ਤੇ ਸਾਚੁ ਪ੍ਰਸੰਗੀ॥4॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ, ਰਾਸਿ ਦੂਜੀ, ਅੰਸੂ 17) ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਤੀਰਥਾ ਨੂੰ ਸਨਮੁਖ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਗਿਣਿਆ ਹੈ: ਸਨਮੁਖ ਭਾਈ ਤੀਰਥਾ ਸਭਰਵਾਲ ਸਭੇ ਸਿਰਦਾਰਾ। (11-17) |