ਕਿਤੇ ਰਾਹਗੀਰ ਵਿਚਾਰੇ ਬੇਕਸੂਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਕਿਤੇ ਭਰੇ ਬਜ਼ਾਰ ’ਚ ਤੁਰਦੇ ਸਾੜੇ ਗਏ। ਕਿਤੇ ਮਾਲੀਆਂ ਨੇ ਆਪ ਰੱਲ ਕੇ ਕੀਤੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਕਿਤੇ ਪੁੰਗਰਦੀਆਂ ਕੋਪਲਾਂ ’ਤੇ ਆਈਆਂ ਆਫਤਾਂ। ਜਦ ਕੜਕ ਕੇ ਸੀ ਡਿੱਗੀ ਬਿਜਲੀ ਗੁਲਾਬ ’ਤੇ, ਫੁਟ-ਫੁਟ ਕੇ ਕਲੀ ਸੀ ਰੋਈ ਆਪਣੇ ਹਾਲ ’ਤੇ। ਖ਼ਤਰੇ ਦੀਆਂ ਹਨ੍ਹੇਰੀਆਂ ਝੁੱਲੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਬਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਲਟਕੀ ਨਿਹੱਥੇ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਸੀ। ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਲਹੂ ਸੀ ਪੀ ਰਿਹਾ, ਅਜਿਹੀ ਅਨੋਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੀ ਇਨਸਾਨ ਜੀ ਰਿਹਾ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦਾ ਫ਼ਿਰਕੇ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਬਾਵ ਸੀ, ਸਵਾਲ ਸੀ ਇੰਨਾ ਔਖਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਜਵਾਬ ਸੀ। ਕਲ ਦੇ ਸੰਗੀਆਂ ਨੇ ਪੱਗਾਂ ਸੀ ਰੋਲੀਂਆਂ, ਸਾੜ ਫ਼ੂਕ ਕੀਤੀ ਅਪਨੇ ਹਮਜੋਲੀਂਆਂ। ਨਾਮੀ ਵੱਡਿਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਬੁਖਾਰ ਸੀ, ਪੁੱਛਦਾ ਨਾ ਸੁਣਦਾ ਕੋਈ ਬਸ ਲੁੱਟਮਾਰ ਸੀ। ਟਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲਾਂ ’ਚ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗਾਂ ਸੀ ਲੱਗੀਆਂ, ਸੜਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਜੋਤਾਂ ਸੀ ਜਗੀਆਂ ਭਰੇ ਚੁਰਾਹੇ ’ਚ ਪੱਤਾਂ ਲੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਹਾਕਮਾਂ ਹੱਥੋਂ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀਆਂ ਸੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀਣ ਦੀ ਮਿਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸੀ, ਰੋਂਦੇ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬੁੱਲ ਸੀ। ਕਤਲੋਗਾਰਤ, ਸਾੜ ਫੂਕ, ਲੁੱਟਮਾਰ ਸੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਸਿੰਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜੁਲਮੀ ਦੀਵਾਰ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਸੀ ਤਾਕਤ ਕਰ ਰਹੇ ਕਮਾਲ ਸੀ, ਕਈਆਂ ਨੇ ਫੜੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਢਾਲ ਸੀ। ਬੱਦਲ ਡਰ ਖੌਫ਼ ਦਾ ਅਬੰਰ ’ਤੇ ਛਾਇਆ ਸੀ, ਸੰਗ ਲਹੂ ਭਿੱਜਿਆ, ਸਾਲ 84 ਆਇਆ ਸੀ। |