ਜਦੋਂ ਆ ਗਏ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ, ਧੁਰ ਦੇ ਪਰਵਾਨੇ।
ਜਦੋਂ ਸੁੰਨੇ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ, ਕੁੱਲ ਮਾਲ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ।
ਤਾਂ ਇਕ ਦਮ ਅੱਖਾਂ ਫੇਰ ਗਏ, ਉਹਦੇ ਯਾਰ ਧਿਆਨੇ।
ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨਚਾਈ ਰੱਜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਘਰਾਨੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਛੱਜੇ ਸੁੱਟੇ ਕੌਰ ’ਤੇ, ਬੰਨ੍ਹ-ਬੰਨ੍ਹ ਨਿਸ਼ਾਨੇ।
ਖ਼ਬਰ ਹੋਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨੂੰ, ਵਿਚ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁੱਟ ਵਗਾਏ ਪਲਾਂ ਵਿਚ, ਕੁਲ ਨੇਮ ਯਰਾਨੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੁੱਖੀਂ ਅੱਖੀਂ ਤੱਕਿਆ, ਵੱਲ ਬਾਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ।
ਜਿੱਥੇ ਹੱਥਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮੱਝੀਆਂ, ਦੁਧ ਭਰੇ ਹਵਾਨੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗ਼ੱਦਾਰਾਂ ਗਿਣ ਲਈ, ਗੱਲ ਅੰਦਰ ਖਾਨੇ।
ਤੇ ਦੇਣੇ ਕਰ ਲਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਚੰਗੇ ਇਵਜ਼ਾਨੇ।
ਤੁਸੀਂ ਰਹਿਣ ਪੰਜਾਬੀ ਦਿਓ ਨਾ, ਵਿਚ ਅਮਨ-ਅਮਾਨੇ।
ਅਸੀਂ ਆਪੇ ਬਾਹਰੋਂ ਕਰਾਂਗੇ, ਕੁੱਲ ਸਾਜ਼ ਸਮਾਨੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਛੇੜਾਂ ਛੇੜੀਆਂ, ਲੈ ਲੈ ਬਹਾਨੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਕੀ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਕ ਲਏ, ਕਹੀਆਂ ਤੇ ਕਾਨੇ।
ਹੁਣ ਕਰਨਾ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ, ਵਿਚ ਸ਼ਰੇਆਮ ਜ਼ਮਾਨੇ।
ਸਿੱਖ ’ਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ, ਦਿਲ ਕਹਿਰੀ ਮੱਚੇ।

ਆਏ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ, ਝੱਗਾਂ ਦੇ ਗੱਚੇ।
ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਜਵੰਦ ਸਿੰਘ, ਢਾਲੇ ਵਿਚ ਸੱਚੇ।
ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਨਲੂਏ ਸ਼ੇਰ ਦੇ, ਬਣ ਭਾਂਬੜ ਮੱਚੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਸ਼ੂਕਦੇ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ।
ਇਹੋ ਗੋਰੇ ਆਕੀ ਝਾਗੜੂ, ਖੱਚਾਂ ਦੇ ਖੱਚੇ।
ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਇਹ ਅਸਾਂ ਤੋਂ, ਹੁਣ ਤੀਕਰ ਬਚੇ।
ਅਸੀਂ ਤੇਗੀਂ ਧਰ ਕੇ ਪਿੰਜਣੇ, ਇਹ ਗੋਰੜੇ ਕੱਚੇ।

ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰ ਸੀ, ਮਿਲਖਾਂ ਦਾ ਵਾਲੀ।
ਹਰ ਵਾਰੀ ਸਿਰ ਉਠਾ ਕੇ, ਹਿਕ ਠੋਕ ਵਿਖਾਲੀ।
ਮੈਨੂੰ ਸਮਝੋ ਸੇਵਕ ਪੰਥ ਦਾ, ਨਾ ਗੋਰੇ ਪਾਲੀ।
ਨਾ ਡਰੂੰ ਮੈਂ ਸਜਣੋਂ ਸਮਝ ਲੌ, ਨਾ ਹਿੰਮਤੋਂ ਖਾਲੀ।
ਪਰ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਆਖਣੀ, ਜੋ ਸੇਰ ਹੈ ਚਾਲੀ।
ਅਸੀਂ ਖੰਡੇ ਫਾਲੇ ਕਰਾਂਗੇ, ਤੇ ਯੋਧੇ ਹਾਲੀ।
ਪੁੱਟ ਏਸ ਬਰੂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਭੌਂ ਕਰਨੀ ਖਾਲੀ।
ਏਥੇ ਬੁਰਛੇ ਅਤੇ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਅੱਗ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਬਾਲੀ
ਇੱਥੇ ਕੌਰ ਅਹੂਤੀ ਲੈ ਗਈ, ਇਹ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲੀ।
ਜੇ ਪਹਿਲੋਂ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾ, ਹੁਣ ਗਈ ਸੰਭਾਲੀ।
ਸਾਨੂੰ ਗੋਰੇ ਅੱਗੇ ਲਾਉਣਗੇ, ਰੱਖ ਧੌਣ ਪੰਜਾਲੀ।
ਸਾਥੋਂ ਹਿੰਮਤ ਜਾਣੀ ਤੇਗ ਦੀ, ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲੀ।
ਇਹ ਗੋਰੇ ਸਾਥੋਂ ਜਾਣ ਨਾ, ਹੁਣ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ।

ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਚਨ ’ਤੇ, ਬੜੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।
ਤੇ ਘੋਰ-ਮਸੋਰੇ ਆਖਦੇ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੋਈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਮਹਾਰਾਜ ਨਾਲ, ਬੜੀ ਮਿੱਤਰ ਧਰੋਹੀ।
ਉਹਦੀ ਵਿਧਵਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਏਸ ਨੇ, ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਢੋਈ।
ਉਹ ਪਿੱਟ-ਪਿੱਟ ਕਮਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਫਾਵੀ ਹੋਈ।
ਪਏ ਭੜਕ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਗੱਭਰੂ, ਰੱਤ ਹਰ ਥਾਂ ਚੋਈ।
ਅਸੀਂ ਕੱਢ ਮਾਰਨੇ ਪਲਾਂ ਵਿਚ, ਜੇ ਹਿੰਮਤ ਹੋਈ।
ਜਿਹੜੀ ਵਿਚ ਪਲੀਤੇ ਹਿੰਦ ਦੇ, ਯੂਰਪ ਦੀ ਹੋਈ।
ਪਰ ਕਿਸੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪੁੱਜ ਕੇ, ਨਾ ਬਾਤ ਖਲੋਈ।
ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਇਆ ਫੈਸਲਾ, ਨਾ ਗੱਲ ਲੁਕੋਈ।

ਸਰ ਲੱਗੇ ਕਰਨ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਾਏ।
ਏਦਾਂ ਗੜਬੜ ਵਿਚ ਹੀ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿਹਾਏ।
ਪਹੁ ਫੁੱਟੀ ਨੀਲੇ ਅੰਬਰੋਂ, ਲਾਲੀ ਸ਼ਰਮਾਏ।
ਟਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸਰਦਾਰ ਸੀ, ਘਰ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਏ।
ਸੁੰਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ, ਦਿੱਤਾ ਚੌਂਕਾਏ।
ਡਿੱਠੇ ਘੋੜ ਅਸਵਾਰ ਦੋ, ਕਾਹਲੇ ਘਬਰਾਏ।
ਉਹ ਦੂਰ ਨੇ ਧੂੜਾਂ ਕਾਹਦੀਆਂ, ਦੱਸੋ ਸਮਝਾਏ।

ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਦੋ ਸੂਰਮੇਂ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਸਾ ਕੇ।
ਘੋੜੇ ਅੱਡੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਲੈ ਗਏ ਭਜਾ ਕੇ।
ਕੱਲ ਕੀਤਾ ਫੈਸਲਾ ਪੰਥ ਨੇ, ਲੱਖ ਢੋਲ ਵਜਾਕੇ।
ਅਸੀਂ ਲਾਜ ਰੱਖਣੀ ਪੰਥ ਦੀ, ਸਿਰ ਤਲੀ ਟਿਕਾਕੇ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਲੇ ਵਿਹਲੇ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਸੌ ਮਹੀਂ ਚੁੰਘਾ ਕੇ।
ਹੁਣ ਭੇਜ ਦਿਓ ਵਿਚ ਜੰਗ ਦੇ, ਸਿਰ ਤਲੀ ਟਿਕਾ ਕੇ।
ਜਿਹੜਾ ਅੱਜ ਬੈਠਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਘਰ ਜਾਨ ਲੁਕਾ ਕੇ।
ਉਹ ਤਨਖਾਹੀਆ ਪੰਥ ਦਾ, ਕਹਿ ਦਿਓ ਸੁਣਾ ਕੇ।
ਆ ਪੁੱਜੀ ਚੀਨੀ ਲਸ਼ਕਰੀ, ਸੌ ਚੁੰਗੀਆਂ ਭਰ ਕੇ।
ਜੋਸ਼ ਜਵਾਨਾਂ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਆ ਡੌਲੇ ਫੜਕੇ।
ਜਦੋਂ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ, ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ।
ਸਭਰਾਂਈਂ ਤੇਗਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਆ ਖੰਡੇ ਖੜਕੇ।
ਆ ਲਾਲ ਹੋਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵੀ, ਮੂਲੋਂ ਨਾ ਜਰਕੇ।
ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਕਈ ਸਾਗਰ ਤਰ ਕੇ।
ਅਸੀਂ ਮੱਲੇ ਮੁਲਕ ਨਹੀਂ ਸਜਣੋਂ, ਕੋਈ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਕੇ।
ਅਸੀਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਮੂਲ ਨਹੀਂ, ਸਿੰਘਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ।
ਅਸੀਂ ਕੌਮਾਂ ਕੁੱਲ ਨਿਵਾਈਆਂ, ਨੇ ਹੱਥ ਤੇਗੀਂ ਧਰ ਕੇ।
ਅਸਾਂ ਪੂਰ ਖ਼ਪਾਉਣੇ ਕਈ ਨੇ, ਖਾਧਾ ਢਿੱਡ ਭਰ ਕੇ।
ਸਾਡੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਲੈਣ ਉਬਾਸੀਆਂ, ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰ ਕੇ।

ਆ ਮੱਚੀ ਅਗਲੀ ਭਲਕ ਨੂੰ, ਗਹਿਗੱਚ ਲੜਾਈ।
ਤੇ ਕੀਤੇ ਆਣ ਰਸਾਲਿਆਂ ਡਾਢੀ ਤਕੜਾਈ।
ਤੇਗ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਈ ਦੇਵੇ ਦੁਹਾਈ।
ਜਿਉਂ ਜੀਭ ਤੜਫਦੀ ਕਾਲ ਦੀ, ਡਾਢੀ ਤ੍ਰਿਹਾਈ।
ਓਥੇ ਧੂੰਏਂ ਛੱਡ ਛੱਡ ਰਾਤ ਸੀ, ਤੋਪਾਂ ਨੇ ਪਾਈ।
ਉੱਥੇ ਮੌਤ ਬਿਨਾ ਕੁਝ, ਆਪਣਾ ਨਾ ਦਏ ਦਿਖਾਈ।
ਸੀ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੋਰਿਆਂ, ਸੰਗ ਗੰਢ ਗੰਢਾਈ।
ਨੱਸਾ ਉਹ ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ ਨੂੰ, ਕਰਕੇ ਚਤੁਰਾਈ।
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰ ਨਾਲ, ਸੁਣੋ ਹੋਈ ਹਵਾਈ।
ਗ਼ਲ ਪਈ ਹੋਈ ਸਰਦਾਰ ਦੇ, ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਨਿਭਾਈ।

ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆਂ ਸਿੰਘ ਸਿਪਾਹੀਆਂ, ਇਹ ਵਰਤਿਆ ਭਾਣਾ।
ਓਥੇ ਕਈਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਹਿੱਲ ਗਏ, ਹੋ ਬੇ-ਟਿਕਾਣਾ।
ਤਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਨਿਮਾਣਾ।
ਮੈਂ ਸੇਵਕ ਸਾਰੇ ਪੰਥ ਦਾ, ਹਾਂ ਤਾਣ ਨਿਤਾਣਾ।
ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਸੋ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਾ ਫ਼ਿਕਰ ਵਿਖਾਣਾ।
ਆਓ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਝੱਲੀਏ, ਸਿਰ ਬੀਤਿਆ ਭਾਣਾ।
ਤੁਸੀਂ ਯਾਦ ਕਰ ਲਓ ਆਪਣਾ, ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਣਾ।
ਤੁਸੀਂ ਸਨਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਜੂਝਿਓ, ਨਾ ਪਿੱਠ ਵਿਖਾਣਾ।
‘ਜਾਚਕ’ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜੂਝ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਵਿਖਾਣਾ।