ਹਰੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਲਿਪੀ (ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ‘ਰੋਮਨ’ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਲਈ ‘ਦੇਵਨਾਗਰੀ’ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ‘ਗੁਰਮੁਖੀ’ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸਿੱਖ ਲਈ ਇਹੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿਚ ਵਿਸਮਾਦ ਭਰੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਸਦਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਇਸ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਨੇਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਸਾਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਇਕ ਲੰਮੇਰੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਲਾਮਿਸਾਲ ਵੱਡੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ‘ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼’ ਵਿਚ ‘ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ’ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਵਿਚ ਇਸ ਲਿਪੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਲੰਮੀ-ਚੌੜੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ— “...ਇਕ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਗੁਰਮੁਖੀ’ ਇਸ ਲਈ ਪਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ-ਮੁਖ ਤੋਂ ਉਚਰਿਤ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਇਸ ਲਿਪੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ-ਸਿੱਖਾਂ, ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ‘ਗੁਰਮੁਖੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਸਾਰਾਂਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਖਰ ਭਾਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਨ, ਕ੍ਰਮ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਗੁਰਮੁਖੀ’ ਨਾਂ ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ-ਮੁਖ ਤੋਂ ਉਚਰੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।” (ਪੰਨਾ 643)

ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਸ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਿਖਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ, ਕਥਾ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੇਅੰਤ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਲਿਖਤ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ‘ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ' ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਰੱਬੀ ਬਾਣੀ, ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ, ਇਲਾਹੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਦੈਵੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਜੁਗੋ-ਜੁਗ ਅਟੱਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ (ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ) ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਰੇਕ ਸਿੱਖ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਤੇ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਲਿਪੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹਾਂ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਲਿਪੀ/ਬੋਲੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਨਾ ਹੋਣਾ ਯਕੀਨਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੀਨੀਅਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨਗੂਗੀ ਵਾ ਥਿਓਂਗੋ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ- “ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਉਹਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਖੋਹ ਲਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਗੋਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।” ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਾਹਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦਰਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਹਾਰੇ ਅਸੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ-“ਕੋਇਲ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਜ਼ਾਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਤੋਤਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।” ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤ ਦੀ ਅਧੀਨਗੀ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੋਣਾ ਕਬੂਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਫੁਰਮਾਇਆ :

ਘਰਿ ਘਰਿ ਮੀਆ ਸਭਨਾਂ ਜੀਆਂ ਬੋਲੀ ਅਵਰ ਤੁਮਾਰੀ ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 1191)

ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਆਪਣੀ ਲਿਪੀ-ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਵਿਸਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਤਮਾਮ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ, ਸੱਭਿਅਤਾ, ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਅਮੀਰ ਤੇ ਸ਼ਾਨਾਂਮੱਤਾ ਵਿਰਸਾ ਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਥੋਂ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹਾਲ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਣਗੋਲਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ ਸਾਡੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ/ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਕੇਵਲ ਪਾਸ ਅੰਕ ਲੈਣ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਤੇ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਨੇਮਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਤੇ ਸਾਰਥਕ ਸਿੱਟੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਵਾਸਤੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਧੁਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਰਗ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਸੋਨੇ ’ਤੇ ਸੁਹਾਗੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਨਵੀਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਠੀਕ ਤੇ ਸਾਰਥਕ ਸੇਧ ' ਤੇ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨਗੇ, ਉੱਥੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ/ਧਾਰਮਿਕ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ– ‘ਵਾਰਾਂ’ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ, ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ’, ‘ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼’, ‘ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼’, ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼’, ‘ਸ਼ਬਦਾਰਥ’, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ, ‘ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਰਚਨਾਵਲੀ’, ‘ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਰਚਨਾਵਲੀ’, ਸਾਖੀ ਸਾਹਿਤ, ‘ਧਰਮ ਪੋਥੀਆਂ”, ‘ਬੰਸਾਵਲੀਨਾਮੇ’, ‘ਵਾਰਾਂ’, ‘ਜੰਗਨਾਮੇ’, ‘ਗੁਰਬਿਲਾਸ’, ‘ਹੁਕਮਨਾਮੇ’ (ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ) ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਸੋਭਾ’, ‘ਭਟ ਵਹੀਆਂ’, ‘ਪਰਚੀ ਸਾਹਿਤ’, ਉਰਦੂ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਸਿੱਖ-ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਰਾਤਨ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ', ਆਧੁਨਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਰਸਾਲਿਆਂ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਸਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਗੇ। ਬਾਸ਼ਰਤੇ ਇਹ ਤਾਂਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸਾਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦ ਹੋਵੇ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਚੰਗੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਰਫ ਲੋੜ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦਿਵਾ ਕੇ ਸਿੱਖ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਤੇ ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜੋਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਬੌਧਿਕ ਚੇਤਨਾ ’ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤਕ ਮੋੜੀ/ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਜ ਜੇਕਰ ਜਥੇਬੰਦਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਚਿਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਜ ਭਾਵੇਂ ਔਖਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ !