ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਮਹਿਮਾ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: ਡੰਕਨ ਗ੍ਰੀਨਲੀਜ਼ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:
“ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਨਿਰੰਤਰ ਉਚਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਵਿ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹਨ।” ਨੋਬਲ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਿਸ ਪਰਲ ਬੁੱਕ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਨੁਵਾਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਇੰਞ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਹਨ:
“ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਭਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਸੋਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰੂਹ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਦਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲੋਚਾਵਾਂ ਤੇ ਤਾਂਘਾਂ ਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਬ ਵੱਲ ਝੀਣੀ ਪੁਕਾਰ ਦਾ ਉਸ ਦੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰ ਹੋਣ ਦੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।” ਉਹ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ’ਤੇ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਅਕਾਰ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਭਾਵ ਦੀ ਏਕਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੀ ਧਾਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰੱਬ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗੰਮ ਤੋਂ ਅਗੰਮ ਚਿੱਤਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਵਕਤੀ ਲੋੜਾਂ ਤਕ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿਚ ਲਈ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਨਿਰਮਲ ਕੁਮਾਰ ਜੈਨ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਇੰਞ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਹਰ ਮੌਲਿਕ ਧਰਮ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ ਜਾਂ ਵੇਦ ਕਤੇਬ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਧਰਮ ਦੀ ਉਪਜ ਨਹੀਂ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਟੱਕਰ ਜਾਂ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਕਾਲਿਫ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹੋ ਗੁਜ਼ਰੇ ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇਕ ਪਾਲ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣੀ-ਸੁਣਾਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕੇਵਲ ਰਵਾਇਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਪਰੰਤੂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੈਤਿਕ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਦੱਸ ਪਾਉਣੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋਵੇਗੀ।” ਡਾ. ਈਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਪਹਿਲਾ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੇਸ਼, ਨਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਥਾਂ ਮੇਟ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਸਮਾਨ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।” ਜਨਾਬ ਇਖਲਾਕ ਹੁਸੈਨ ਦਿਹਲਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਥਮ ਸੈਕੂਲਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ।” ਡਾਕਟਰ ਯੂਸਫ ਅਬਾਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਅਭਿਲਾਖੀ ਨੂੰ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਰਤਨ, ਹੀਰੇ, ਪੰਨੇ, ਮੋਤੀ, ਜਵਾਹਰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।” ਡਾ. ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਇੰਞ ਕਿਹਾ, “ਅਤੁੱਟ ਭਗਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਹੱਦ-ਬੰਨ੍ਹੇ ਜੋ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।” ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਆਰਨਲਡ ਟਾਇਨਬੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਕ ਖਾਸ ਵਡਮੁੱਲੀ ਚੀਜ਼ ਭੇਟਾ ਕਰੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਅਮੁੱਕ ਸੋਮਾ ਹੈ।” ਮਿਸ ਡਰੇਬੀ ਫੀਲਡ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, “ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੋਂ ਇਕ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਪੱਛਮੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਮਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਨੁਕਤੇ ਪੱਖੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਮ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ।” ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਨਾਬ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 400 ਸਾਲਾ ਸੰਪਾਦਨਾ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਜਿਹਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਤਾਂ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ, ਬਰਾਬਰੀ, ਭਰਾਤਰੀ ਭਾਵ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।” ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, “ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰਨ ਅਤੇ ਅਮਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਲੜਾਈ-ਝਗੜੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕੇ।” ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਬੁਸ਼ ਨੇ 400 ਸਾਲਾ ਸੰਪਾਦਨਾ ਦਿਵਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਘਟਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੀ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। | 
