ਕਹਾ ਭਯੋ ਜੋ ਦੋਊ ਲੋਚਨ ਮੂੰਦ ਕੈ ਬੈਠਿ ਰਹਿਓ ਬਕ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇਓ॥
ਨ੍ਹਾਤ ਫਿਰਿਓ ਲੀਏ ਸਾਤ ਸਮੁਦ੍ਰਨਿ ਲੋਕ ਗਯੋ ਪਰਲੋਕ ਗਵਾਇਓ॥
ਬਾਸ ਕੀਓ ਬਿਖਿਆਨ ਸੋਂ ਬੈਠ ਕੈ ਐਸੇ ਹੀ ਐਸੇ ਸੁ ਬੈਸ ਬਿਤਾਇਓ॥
ਸਾਚੁ ਕਹੋਂ ਸੁਨ ਲੇਹੁ ਸਭੈ ਜਿਨ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਓ ਤਿਨ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਪਾਇਓ॥9॥ ਸਾਹਿਬ-ਏ-ਕਮਾਲ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਇਸ ਸਵੱਯੇ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਿਅਰਥਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਥਵਾ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਦੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਅਛੋਹ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅਨਮੋਲ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਗਵਾਉਣ ਦੇ ਦੋ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨੁੱਖ-ਮਾਤਰ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ-ਪਿਆਰ ਅਰਥਾਤ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ, ਚਿੰਤਨ, ਮਨਨ ਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਅਮਲ ਦਾ ਗੁਰਮਤਿ ਗਾਡੀ ਮਾਰਗ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਫ਼ਰਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੋਈ ਬਗਲੇ ਵਾਂਗ ਸਮਾਧੀ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਲਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਗਲ-ਸਮਾਧੀਆਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਕਦਾਚਿਤ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲਿਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਉਂ ਹੀ ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੱਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਰਥਾਤ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਪਲਬਧ ਤੀਰਥ-ਅਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਹਿਤ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਰਹੇ ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਕਤ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਸਾਧਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਏ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰਾਂ ’ਚ ਖਚਤ ਹੋ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਮਰ ਲੰਘਾ ਦਿੱਤੀ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰਕਤਾ ਦੇ ਝੰਜਟਾਂ-ਝਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਖੁੱਭ ਕੇ ਅਨਮੋਲ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਗਵਾ ਬਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਲੀ ਪਾਵਨ ਪੰਕਤੀ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਅਸਲ ਰਾਹ ਬਖਸ਼ਦੇ ਹੋਏ ਕਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਜੋ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ, ਸਮਝਣ ਤੇ ਅਪਣਾਉਣ ਯੋਗ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਕਤ ਦੋਨਾਂ ਕੁਰਾਹਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਜਿਹੜੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਸੁਭਾਗ ਜਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸੱਚਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪਕੜਦੇ ਹਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਉਹੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਹਿਤ ਹਰ ਸੰਭਵ ਉਪਰਾਲਾ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਮੰਜ਼ਲ ਹੈ। | 
