ਆਸਾੜੁ ਤਪੰਦਾ ਤਿਸੁ ਲਗੈ ਹਰਿ ਨਾਹੁ ਨ ਜਿੰਨਾ ਪਾਸਿ ॥
ਜਗਜੀਵਨ ਪੁਰਖੁ ਤਿਆਗਿ ਕੈ ਮਾਣਸ ਸੰਦੀ ਆਸ ॥
ਦੁਯੈ ਭਾਇ ਵਿਗੁਚੀਐ ਗਲਿ ਪਈਸੁ ਜਮ ਕੀ ਫਾਸ ॥
ਜੇਹਾ ਬੀਜੈ ਸੋ ਲੁਣੈ ਮਥੈ ਜੋ ਲਿਖਿਆਸੁ ॥
ਰੈਣਿ ਵਿਹਾਣੀ ਪਛੁਤਾਣੀ ਉਠਿ ਚਲੀ ਗਈ ਨਿਰਾਸ ॥
ਜਿਨ ਕੌ ਸਾਧੂ ਭੇਟੀਐ ਸੋ ਦਰਗਹ ਹੋਇ ਖਲਾਸੁ ॥
ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭ ਆਪਣੀ ਤੇਰੇ ਦਰਸਨ ਹੋਇ ਪਿਆਸ ॥
ਪ੍ਰਭ ਤੁਧੁ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਕੋ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਕੀ ਅਰਦਾਸਿ ॥
ਆਸਾੜੁ ਸੁਹੰਦਾ ਤਿਸੁ ਲਗੈ ਜਿਸੁ ਮਨਿ ਹਰਿ ਚਰਣ ਨਿਵਾਸ ॥5॥ (ਪੰਨਾ 134)

ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਹਾੜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਤਿ ਗਰਮੀ ਵਾਲੀ, ਮਨ-ਤਨ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਹਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਤਪਸ਼ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਗੁਰਮਤਿ ਗਾਡੀ ਮਾਰਗ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾੜ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਉਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਤਪਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਉਸ ਹਰੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਬਖਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਸਰੇ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਲੋੜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚੇ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਅਨੰਦ ਤੇ ਸੁਖ ਦੇ ਸੋਮੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਹੀ ਸੱਚੇ ਸੁਖ ਦੀ ਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਕਤ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਬੇਖਬਰ ਸਾਡੀ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਣਚਾਹੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲੋਂ ਦੂਸਰੇ ਭਾਵ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ-ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਖੁਆਰ ਹੀ ਹੋਈਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲ ਵਿਚ ਜਮ ਵਾਲੀ ਫਾਹੀ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਮੋਹ ਭਾਵ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੋਹ ਬੀਜ ਕੇ ਰੂਹਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਬੀਜਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੱਢਦਾ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੋਹ ਰੂਪੀ ਕਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਜਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਖੁਦ ਖੁਆਰੀ ਲਿਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਲਾਰੂ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆਂ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਰਾਤ ਬੀਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜਗਤ ’ਤੇ ਆਉਣ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਜੀਵ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਕਤ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਮਾਲਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਜੋਦੜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੇ ਮਾਲਕ ਜੀ, ਆਪ ਜੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਕਿ ਮਨ-ਅੰਤਰ ਵਿਚ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਦੀ ਤਾਂਘ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ’ਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਰੂਹਾਨੀ ਭੇਦ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਵਿਚ ਮਾਲਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਹਾੜ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਸੁਖ ਹੀ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਹਾੜ ਵੀ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੈ।