ਅੰਧੇ ਕੈ ਰਾਹਿ ਦਸਿਐ ਅੰਧਾ ਹੋਇ ਸੁ ਜਾਇ॥
ਹੋਇ ਸੁਜਾਖਾ ਨਾਨਕਾ ਸੋ ਕਿਉ ਉਝੜਿ ਪਾਇ॥
ਅੰਧੇ ਏਹਿ ਨ ਆਖੀਅਨਿ ਜਿਨ ਮੁਖਿ ਲੋਇਣ ਨਾਹਿ॥
ਅੰਧੇ ਸੇਈ ਨਾਨਕਾ ਖਸਮਹੁ ਘੁਥੇ ਜਾਹਿ॥

ਦੂਜੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਰਾਮਕਲੀ ਕੀ ਵਾਰ ਵਿਚ ਦਰਜ ਸਲੋਕ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਵਨ-ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਗਿਆਨੀ ਆਗੂਆਂ/ਗੁਰੂਆਂ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹੀਣੀ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਝੰਜੋੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਗਿਆਨੀ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਪ ਅਗਿਆਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਨਕ! ਗਿਆਨ-ਵਿਵੇਕ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ (ਗਿਆਨਵਾਨ) ਭਲਾ ਅਗਿਆਨੀ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਔਝੜੇ ਰਾਹ ਕਿਉਂ ਪਵੇਗਾ? ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਨਾਨਕ! ਅੰਨ੍ਹੇ ਤਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਖੁੰਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਭਾਵ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਹਨ। ਗੁਰਮਤਿ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ 'ਸੱਚ' ਰੂਪੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਅਗਿਆਨਤਾ ਜਾਂ ਭਰਮ-ਗਿਆਨ ਇਸ ਰਾਹ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੋੜਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਕੂੜ ਦੀ ਸਹੀ ਪਰਖ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ। ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਠੁੱਡੇ-ਠੇਡੇ ਖਾਂਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਆਰ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ 'ਸ਼ਬਦ' ਅਥਵਾ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਪਰ ਇਸ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹੇ ਝੂਠੇ ਅਤੇ ਕਪਟੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਜੋ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਆਗੂ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਢੰਡੋਰਾ ਪਿਟਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਆ ਫਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲੁੱਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਸੱਚਾ ਦਰਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਕਲੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਨੀਂਦ 'ਚੋਂ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਗੌਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦਾਤ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ ਪਰ ਗਿਆਨ-ਚਖਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਹੀਣੇ ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਝਾੜ ਪਾਈ ਹੈ। ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੂੜ-ਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ :

ਕੂਰ ਕ੍ਰਿਆ ਉਰਝਿਓ ਸਭਹੀ ਜਗ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਕੋ ਭੇਦੁ ਨ ਪਾਇਓ॥

ਅੱਜ ਥਾਂ ਪਰ ਥਾਂ ਉਸਰ ਚੁੱਕੇ ਗੁਰੂ-ਡੰਮ੍ਹ ਦੇ ਅੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾਉਣ ਦੇ ਭਰਵੇਂ ਯਤਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ 'ਗੁਰੂ ਮਾਨੀਓ ਗ੍ਰੰਥ' ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੱਗ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਧਰਮ- ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਂਧੀ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੰਭੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।