ਭਾਦਉ ਭਰਮਿ ਭੁਲੀ ਭਰਿ ਜੋਬਨਿ ਪਛੁਤਾਣੀ॥
ਜਲ ਥਲ ਨੀਰਿ ਭਰੇ ਬਰਸ ਰੁਤੇ ਰੰਗੁ ਮਾਣੀ॥
ਬਰਸੈ ਨਿਸਿ ਕਾਲੀ ਕਿਉ ਸੁਖੁ ਬਾਲੀ ਦਾਦਰ ਮੋਰ ਲਵੰਤੇ॥
ਪ੍ਰਿਉ ਪ੍ਰਿਉ ਚਵੈ ਬਬੀਹਾ ਬੋਲੇ ਭੁਇਅੰਗਮ ਫਿਰਹਿ ਡਸੰਤੇ॥
ਮਛਰ ਡੰਗ ਸਾਇਰ ਭਰ ਸੁਭਰ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਕਿਉ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ॥
ਨਾਨਕ ਪੂਛਿ ਚਲਉ ਗੁਰ ਅਪੁਨੇ ਜਹ ਪ੍ਰਭੁ ਤਹ ਹੀ ਜਾਈਐ॥ (ਪੰਨਾ 1108) ਸ਼ਬਦਾਰਥ :- ਭਰਿ ਜੋਬਨਿ= ਭਰ ਜੁਆਨੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ’ਚ। ਨੀਰਿ= ਜਲ। ਬਰਸ ਰੁਤੇ= ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ, ਨਿਸਿ= ਰਾਤ। ਬਾਲੀ= ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲੀ ਅੰਞਾਣ। ਭੁਇਅੰਗਮ= ਸੱਪ। ਸਾਇਰ= ਸਮੁੰਦਰ, ਸਰੋਵਰ, ਤਲਾਬ। ਪਹਿਲੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਭਾਦਰੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕੁਦਰਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ, ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਗਾਡੀ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਦਰੋਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਮੈਂ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ’ਚ ਇਸ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਗਰੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਰ ਬੈਠੀ। ਮੈਂ ਜਵਾਨੀ ’ਚ (ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਨਸਾਨੀ ਸਰੀਰ ’ਚ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਊਰਜਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਇਸ ਰੂਪ ’ਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਕਾਰਜ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ) ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਭਾਦਰੋਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਰਖਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਟੋਇਆਂ-ਟੋਭਿਆਂ ਆਦਿ ’ਚ ਭਰਿਆ ਐਸਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਕਿ ਰੰਗ ਮਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਹੀ ਗਰੂਰ ’ਚ ਇਸ ਨਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਮਾਣ ਸਕਦੀ। ਭਾਦਰੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ’ਚ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਡੱਡੂ ‘ਗੁੜੈਂ ਗੁੜੈਂ’ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੋਰ ਭੀ ਕੂਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪਤੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵਿਛੁੰਨੀ ਅੰਞਾਣ ਜੀਵ ਇਸਤਰੀ ਇਸ ਸੁਖ, ਇਸ ਹੁਲਾਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਿਰੂਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਪੀਹਾ ਵੀ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਦੀ ਮੌਜ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ‘ਪ੍ਰਿਉ ਪ੍ਰਿਉ’ ਪਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜੀ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਸੁਖ ਕਿੱਥੇ? ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਭਾਦਰੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੁਖਾਵੇਂ ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ, ਰਾਗ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਪਿਆਰੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰਾਂ ’ਚ ਖਚਿਤ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਵਾਸਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਭਾਦਰੋਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਤਰ ’ਚ ਛੱਪੜ, ਤਲਾਅ ਤੇ ਹੋਰ ਜਲ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੋਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਛਲ-ਉਛਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਮੈਂ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਚੁਕੀ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਇਆ ਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ’ਚ ਖਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਉਠਾ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਤਮਿਕ ਅਨੰਦ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹਾਂ। ਐਸੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਭੁੱਲੀ-ਭਟਕੀ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਸੁਮਾਰਗ ਦੀ ਦੱਸ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਚੱਲਣ ਤੇ ਜਿੱਧਰ ਉਹ ਗੁਰੂ ਚਲਾਏ ਉਧਰ ਹੀ ਚੱਲਣ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨੀ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। | 
